File size: 438,884 Bytes
2c3eb89
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
752
753
754
755
756
757
758
759
760
761
762
763
764
765
766
767
768
769
770
771
772
773
774
775
776
777
778
779
780
781
782
783
784
785
786
787
788
789
790
791
792
793
794
795
796
797
798
799
800
801
802
803
804
805
806
807
808
809
810
811
812
813
814
815
816
817
818
819
820
821
822
823
824
825
826
827
828
829
830
831
832
833
834
835
836
837
838
839
840
841
842
843
844
845
846
847
848
849
850
851
852
853
854
855
856
857
858
859
860
861
862
863
864
865
866
867
868
869
870
871
872
873
874
875
876
877
878
879
880
881
882
883
884
885
886
887
888
889
890
891
892
893
894
895
896
897
898
899
900
901
902
903
904
905
906
907
908
909
910
911
912
913
914
915
916
917
918
919
920
921
922
923
924
925
926
927
928
929
930
931
932
933
934
935
936
937
938
939
940
941
942
943
944
945
946
947
948
949
950
951
952
953
954
955
956
957
958
959
960
961
962
963
964
965
966
967
968
969
970
971
972
973
974
975
976
977
978
979
980
981
982
983
984
985
986
987
988
989
990
991
992
993
994
995
996
997
998
999
1000
1001
1002
1003
1004
1005
1006
1007
1008
1009
1010
1011
1012
1013
1014
1015
1016
1017
1018
1019
1020
1021
1022
1023
1024
1025
1026
1027
1028
1029
1030
1031
1032
1033
1034
1035
1036
1037
1038
1039
1040
1041
1042
1043
1044
1045
1046
1047
1048
1049
1050
1051
1052
1053
1054
1055
1056
1057
1058
1059
1060
1061
1062
1063
1064
1065
1066
1067
1068
1069
1070
1071
1072
1073
1074
1075
1076
1077
1078
1079
1080
1081
1082
1083
1084
1085
1086
1087
1088
1089
1090
1091
1092
1093
1094
1095
1096
1097
1098
1099
1100
1101
1102
1103
1104
1105
1106
1107
1108
1109
1110
1111
1112
1113
1114
1115
1116
1117
1118
1119
1120
1121
1122
1123
1124
1125
1126
1127
1128
1129
1130
1131
1132
1133
1134
1135
1136
1137
1138
1139
1140
1141
1142
1143
1144
1145
1146
1147
1148
1149
1150
1151
1152
1153
1154
1155
1156
1157
1158
1159
1160
1161
1162
1163
1164
1165
1166
1167
1168
1169
1170
1171
1172
1173
1174
1175
1176
1177
1178
1179
1180
1181
1182
1183
1184
1185
1186
1187
1188
1189
1190
1191
1192
1193
1194
1195
1196
1197
1198
1199
1200
1201
1202
1203
1204
1205
1206
1207
1208
1209
1210
1211
1212
1213
1214
1215
1216
1217
1218
1219
1220
1221
1222
1223
1224
1225
1226
1227
1228
1229
1230
1231
1232
1233
1234
1235
1236
1237
1238
1239
1240
1241
1242
1243
1244
1245
1246
1247
1248
1249
1250
1251
1252
1253
1254
1255
1256
1257
1258
1259
1260
1261
1262
1263
1264
1265
1266
1267
1268
1269
1270
1271
1272
1273
1274
1275
1276
1277
1278
1279
1280
1281
1282
1283
1284
1285
1286
1287
1288
1289
1290
1291
1292
1293
1294
1295
1296
1297
1298
1299
1300
1301
1302
1303
1304
1305
1306
1307
1308
1309
1310
1311
1312
1313
1314
1315
1316
1317
1318
1319
1320
1321
1322
1323
1324
1325
1326
1327
1328
1329
1330
1331
1332
1333
1334
1335
1336
1337
1338
1339
1340
1341
1342
1343
1344
1345
1346
1347
1348
1349
1350
1351
1352
1353
1354
1355
1356
1357
1358
1359
1360
1361
1362
1363
1364
1365
1366
1367
1368
1369
1370
1371
1372
1373
1374
1375
1376
1377
1378
1379
1380
1381
1382
1383
1384
1385
1386
1387
1388
1389
1390
1391
1392
1393
1394
1395
1396
1397
1398
1399
1400
1401
1402
1403
1404
1405
1406
1407
1408
1409
1410
1411
1412
1413
1414
1415
1416
1417
1418
1419
1420
1421
1422
1423
1424
1425
1426
1427
1428
1429
1430
1431
1432
1433
1434
1435
1436
1437
1438
1439
1440
1441
1442
1443
1444
1445
1446
1447
1448
1449
1450
1451
1452
1453
1454
1455
1456
1457
1458
1459
1460
1461
1462
1463
1464
1465
1466
1467
1468
1469
1470
1471
1472
1473
1474
1475
1476
1477
1478
1479
1480
1481
1482
1483
1484
1485
1486
1487
1488
1489
1490
1491
1492
1493
1494
1495
1496
1497
1498
1499
1500
1501
1502
1503
1504
1505
1506
1507
1508
1509
1510
1511
1512
1513
1514
1515
1516
1517
1518
1519
1520
1521
1522
1523
1524
1525
1526
1527
1528
1529
1530
1531
1532
1533
1534
1535
1536
1537
1538
1539
1540
1541
1542
1543
1544
1545
1546
1547
1548
1549
1550
1551
1552
1553
1554
1555
1556
1557
1558
1559
1560
1561
1562
1563
1564
1565
1566
1567
1568
1569
1570
1571
1572
1573
1574
1575
1576
1577
1578
1579
1580
1581
1582
1583
1584
1585
1586
1587
1588
1589
1590
1591
1592
1593
1594
1595
1596
1597
1598
1599
1600
1601
1602
1603
1604
1605
1606
1607
1608
1609
1610
1611
1612
1613
1614
1615
1616
1617
1618
1619
1620
1621
1622
1623
1624
1625
1626
1627
1628
1629
1630
1631
1632
1633
1634
1635
1636
1637
1638
1639
1640
1641
1642
1643
1644
1645
1646
1647
1648
1649
1650
1651
1652
1653
1654
1655
1656
1657
1658
1659
1660
1661
1662
1663
1664
1665
1666
1667
1668
1669
1670
1671
1672
1673
1674
1675
1676
1677
1678
1679
1680
1681
1682
1683
1684
1685
1686
1687
1688
1689
1690
1691
1692
1693
1694
1695
1696
1697
1698
1699
1700
1701
1702
1703
1704
1705
1706
1707
1708
1709
1710
1711
1712
1713
1714
1715
1716
1717
1718
1719
1720
1721
1722
1723
1724
1725
1726
1727
1728
1729
1730
1731
1732
1733
1734
1735
1736
1737
1738
1739
1740
1741
1742
1743
1744
1745
1746
1747
1748
1749
1750
1751
1752
1753
1754
1755
1756
1757
1758
1759
1760
1761
1762
1763
1764
1765
1766
1767
1768
1769
1770
1771
1772
1773
1774
1775
1776
1777
1778
1779
1780
1781
1782
1783
1784
1785
1786
1787
1788
1789
1790
1791
1792
1793
1794
1795
1796
1797
1798
1799
1800
1801
1802
1803
1804
1805
1806
1807
1808
1809
1810
1811
1812
1813
1814
1815
1816
1817
1818
1819
1820
1821
1822
1823
1824
1825
1826
1827
1828
1829
1830
1831
1832
1833
1834
1835
1836
1837
1838
1839
1840
1841
1842
1843
1844
1845
1846
1847
1848
1849
1850
1851
1852
1853
1854
1855
1856
1857
1858
1859
1860
1861
1862
1863
1864
1865
1866
1867
1868
1869
1870
1871
1872
1873
1874
1875
1876
1877
1878
1879
1880
1881
1882
1883
1884
1885
1886
1887
1888
1889
1890
1891
1892
1893
1894
1895
1896
1897
1898
1899
1900
1901
1902
1903
1904
1905
1906
1907
1908
1909
1910
1911
1912
1913
1914
1915
1916
1917
1918
1919
1920
1921
1922
1923
1924
1925
1926
1927
1928
1929
1930
1931
1932
1933
1934
1935
1936
1937
1938
1939
1940
1941
1942
1943
1944
1945
1946
1947
1948
1949
1950
1951
1952
1953
1954
1955
1956
1957
1958
1959
1960
1961
1962
1963
1964
1965
1966
1967
1968
1969
1970
1971
1972
1973
1974
1975
1976
1977
1978
1979
1980
1981
1982
1983
1984
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
2035
2036
2037
2038
2039
2040
2041
2042
2043
2044
2045
2046
2047
2048
2049
2050
2051
2052
2053
2054
2055
2056
2057
2058
2059
2060
2061
2062
2063
2064
2065
2066
2067
2068
2069
2070
2071
2072
2073
2074
2075
2076
2077
2078
2079
2080
2081
2082
2083
2084
2085
2086
2087
2088
2089
2090
2091
2092
2093
2094
2095
2096
2097
2098
2099
2100
2101
2102
2103
2104
2105
2106
2107
2108
2109
2110
2111
2112
2113
2114
2115
2116
2117
2118
2119
2120
2121
2122
2123
2124
2125
2126
2127
2128
2129
2130
2131
2132
2133
2134
2135
2136
2137
2138
2139
2140
2141
2142
2143
2144
2145
2146
2147
2148
2149
2150
2151
2152
2153
2154
2155
2156
2157
2158
2159
2160
2161
2162
2163
2164
2165
2166
2167
2168
2169
2170
2171
2172
2173
2174
2175
2176
2177
2178
2179
2180
2181
2182
2183
2184
2185
2186
2187
2188
2189
2190
2191
2192
2193
2194
2195
2196
2197
2198
2199
2200
2201
2202
2203
2204
2205
2206
2207
2208
2209
2210
2211
2212
2213
2214
2215
2216
2217
2218
2219
2220
2221
2222
2223
2224
2225
2226
2227
2228
2229
2230
2231
2232
2233
2234
2235
2236
2237
2238
2239
2240
2241
2242
2243
2244
2245
2246
2247
2248
2249
2250
2251
2252
2253
2254
2255
2256
2257
2258
2259
2260
2261
2262
2263
2264
2265
2266
2267
2268
2269
2270
2271
2272
2273
2274
2275
2276
2277
2278
2279
2280
2281
2282
2283
2284
2285
2286
2287
2288
2289
2290
2291
2292
2293
2294
2295
2296
2297
2298
2299
2300
2301
2302
2303
2304
2305
2306
2307
2308
2309
2310
2311
2312
2313
2314
2315
2316
2317
2318
2319
2320
2321
2322
2323
2324
2325
2326
2327
2328
2329
2330
2331
2332
2333
2334
2335
2336
2337
2338
2339
2340
2341
2342
2343
2344
2345
2346
2347
2348
2349
2350
2351
2352
2353
2354
2355
2356
2357
2358
2359
2360
2361
2362
2363
2364
2365
2366
2367
2368
2369
2370
2371
2372
2373
2374
2375
2376
2377
2378
2379
2380
2381
2382
2383
2384
2385
2386
2387
2388
2389
2390
2391
2392
2393
2394
2395
2396
2397
2398
2399
2400
2401
2402
2403
2404
2405
2406
2407
2408
2409
2410
2411
2412
2413
2414
2415
2416
2417
2418
2419
2420
2421
2422
2423
2424
2425
2426
2427
2428
2429
2430
2431
2432
2433
2434
2435
2436
2437
2438
2439
2440
2441
2442
2443
2444
2445
2446
2447
2448
2449
2450
2451
2452
2453
2454
2455
2456
2457
2458
2459
2460
2461
2462
2463
2464
2465
2466
2467
2468
2469
2470
2471
2472
2473
2474
2475
2476
2477
2478
2479
2480
2481
2482
2483
2484
2485
2486
2487
2488
2489
2490
2491
2492
2493
2494
2495
2496
2497
2498
2499
2500
2501
2502
2503
2504
2505
2506
2507
2508
2509
2510
2511
2512
2513
2514
2515
2516
2517
2518
2519
2520
2521
2522
2523
2524
2525
2526
2527
2528
2529
2530
2531
2532
2533
2534
2535
2536
2537
2538
2539
2540
2541
2542
2543
2544
2545
2546
2547
2548
2549
2550
2551
2552
2553
2554
2555
2556
2557
2558
2559
2560
2561
2562
2563
2564
2565
2566
2567
2568
2569
2570
2571
2572
2573
2574
2575
2576
2577
2578
2579
2580
2581
2582
2583
2584
2585
2586
2587
2588
2589
2590
2591
2592
2593
2594
2595
2596
2597
2598
2599
2600
2601
2602
2603
2604
2605
2606
2607
2608
2609
2610
2611
2612
2613
2614
2615
2616
2617
2618
2619
2620
2621
2622
2623
2624
2625
2626
2627
2628
2629
2630
2631
2632
2633
2634
2635
2636
2637
2638
2639
2640
2641
2642
2643
2644
2645
2646
2647
2648
2649
2650
2651
2652
2653
2654
2655
2656
2657
2658
2659
2660
2661
2662
2663
2664
2665
2666
2667
2668
2669
2670
2671
2672
2673
2674
2675
2676
2677
way,origen
NACHIKI WATUUSHINUU SÜNAIN ATKAWAA,wayuu__short_story_rodriguez_iipuana__2021
"Sümaiwa paala, eesü wane wayuuirua naatajatü, kusina shiairua.",wayuu__short_story_rodriguez_iipuana__2021
Mojulaasü ma’in shiairua naajüin naa watuushinuukana.,wayuu__short_story_rodriguez_iipuana__2021
A’luwajüsü mürülü.,wayuu__short_story_rodriguez_iipuana__2021
Yalajatü kepiain naa’u chi uuchi kanüliakai Ouuipana.,wayuu__short_story_rodriguez_iipuana__2021
Naa watuushinuukana nayouktüin tia wayuukalüirua suka mojulaajüin shiairua.,wayuu__short_story_rodriguez_iipuana__2021
"Nayasa’a naa watuushiinukana, ouutkajaashii, je namajiraakalaka: “Anataasü shiipi’nnaiwa, ouktüneerü aa’in tü tooloyuukalü je wataüjeerü tü jieyuukat”",wayuu__short_story_rodriguez_iipuana__2021
Tü wayuukalüirua shia tü “aluwa’ülü” münakalü.,wayuu__short_story_rodriguez_iipuana__2021
Nouutkajaakalaka naa watuushinnuukana.,wayuu__short_story_rodriguez_iipuana__2021
O’unushii saa’u ama süpüla atkawaa sümaa tü kusinakalüirua.,wayuu__short_story_rodriguez_iipuana__2021
Nalü’üjain jatü malaa nasi’ipa.,wayuu__short_story_rodriguez_iipuana__2021
Akanajuusü tü kusinakalüirua natüma naa watuushinukana.,wayuu__short_story_rodriguez_iipuana__2021
"Ouktüsü kojuya natüma, je wainma tü apantajaakalü.",wayuu__short_story_rodriguez_iipuana__2021
Wopumuinsü sünain apantajawaa.,wayuu__short_story_rodriguez_iipuana__2021
Nnojotsü ale’ejüin süchikua’a sulu’umüin tü mmakat.,wayuu__short_story_rodriguez_iipuana__2021
"O’unusü uucho’umüin sünain anujulawaa, eere naya kepiain maa’ulu.",wayuu__short_story_rodriguez_iipuana__2021
"Kepiashii Kolompia, sotpünaa Wajiira, saa’u uuchikalü.",wayuu__short_story_rodriguez_iipuana__2021
"“Uuchi suumain kusina”, münusü.",wayuu__short_story_rodriguez_iipuana__2021
"Je eesü eekai kepiain wiinnapünaa sünain Cúcuta, sulu’u Norte de Santander, sulu’u Kolompia.",wayuu__short_story_rodriguez_iipuana__2021
"Cha’aya wüinpümüin eesü wane mma kanüliasü Kusina münüin, cha Jalaala, shia suumainka tia wayuukalüirua sümaiwa.",wayuu__short_story_rodriguez_iipuana__2021
"Je kepiashii naya sulu’u Wenesueela, sulu’u palaajeru’u, a’yataashii sünain apünajaa je sünain epijaa mürülü.",wayuu__short_story_rodriguez_iipuana__2021
Kepiashii naya sa’aka alijuna je sa’aka wayuu.,wayuu__short_story_rodriguez_iipuana__2021
"Ayatshii naya jashichin sümüin wayuu yaajatü, sünainjee tia atkawaa kaka’aliatkalü.",wayuu__short_story_rodriguez_iipuana__2021
Tüü naküjala wayuu laülayuu sümüin nachooin.,wayuu__short_story_rodriguez_iipuana__2021
Uyaaliwa,wayuu__book_dearden__1979
numa,wayuu__book_dearden__1979
Atpanaa,wayuu__book_dearden__1979
süküjala wayuu,wayuu__book_dearden__1979
Namüin tepichi wajiirajana,wayuu__book_dearden__1979
Müsü süküjala Wayuu a'laülaayuu: eeshi wanee,wayuu__book_dearden__1979
auutshi sümaiwa wayuuiwa'aya uchii.,wayuu__book_dearden__1979
Wanee ka'i Uyaaliwa o'unüshi Süchiimamüin,wayuu__book_dearden__1979
Isüpüla Inuutajüin wanee yolujaajatüsirü.,wayuu__book_dearden__1979
"Waraitaja atshi wopumüinkuaishi, nüpanapajaka",wayuu__book_dearden__1979
Atpanaa wüinpümüinkuai.,wayuu__book_dearden__1979
Jaman taataa jalakuai pia kakuain ma'i?,wayuu__book_dearden__1979
Chainjachi süchiimamüin outajüin wanee ayuuishi. Jama pia jalawai yaa?,wayuu__book_dearden__1979
Aaa. Eepünaale su'unirüin wopukat.,wayuu__book_dearden__1979
Yaajee yaa - cha'ya.,wayuu__book_dearden__1979
Wopujee wüinpümüin.,wayuu__book_dearden__1979
Eere jorottüin mmapa'akat.,wayuu__book_dearden__1979
Jm'm! Jm'm! nümaka Uyaaliwa nnojolüin nünanajüin,wayuu__book_dearden__1979
"aka mo'uchoin ma'i no'u, mo'upa'asai.",wayuu__book_dearden__1979
Kaatei! nümaka Atpanaa: Jamayaa püma'ana,wayuu__book_dearden__1979
wanee yüi takünaja'alüi wopulu'u.,wayuu__book_dearden__1979
Aan -ani'iyan- wa'le.,wayuu__book_dearden__1979
"Nuu'utaka najapü, sulu'u nüwo'olüin, niyulaka",wayuu__book_dearden__1979
Uyaaliwa wanee yüi mülo'u süpüla nükomujüin,wayuu__book_dearden__1979
ee nükünajüin.,wayuu__book_dearden__1979
Napaajiraaka mapa.,wayuu__book_dearden__1979
O'unüshi Uyaaliwa wopumüin müin nükua eе,wayuu__book_dearden__1979
Atpanaa talatüshi sümaa yüi maima.,wayuu__book_dearden__1979
O'unayaaschi,wayuu__book_dearden__1979
wattamüin sünain nuuyantüinja'a wanee jutaishii.,wayuu__book_dearden__1979
"Nüntaka mamüika ti'a sulu'u wopukot nüchuka'aya,",wayuu__book_dearden__1979
eejeere antiraain nümaa Uyaaliwa.,wayuu__book_dearden__1979
"Jaman, ¡taataa! Jalawai kakuain ma'i ja'apüichikai?",wayuu__book_dearden__1979
Chainjachi taya Süchiimamüin outajüinjachi wanee,wayuu__book_dearden__1979
"ayyuishi nümaka Uyaaliwa, sünain chimitüin no'u.",wayuu__book_dearden__1979
"Jaman, kasayaa paapa achiki sulu'upünaa",wayuu__book_dearden__1979
"wopu, taataa!",wayuu__book_dearden__1979
Nnapotsü! Waneeshia nee'e wanee wayuu,wayuu__book_dearden__1979
atpanaa chaa sulu'u wopukot.,wayuu__book_dearden__1979
"Aaa -Tasawajüin paalan- to'uyaajanainwan, nümaka",wayuu__book_dearden__1979
"Atpanaa. Ajulijüshi taya, jamayaa püma'ana wanee yüi püsülajayaaka tamüin?",wayuu__book_dearden__1979
Nuu'uttaka najapü Uyaaliwa sulu'u nüwo'olüin,wayuu__book_dearden__1979
naapaka wanee yüi nümüin.,wayuu__book_dearden__1979
Napaajiraaka.,wayuu__book_dearden__1979
"Akaja'a Atpanaa, awatüshi maka pienchitua",wayuu__book_dearden__1979
"nuuyantaka wanee jutai, nüntaka nu'upalayaa",wayuu__book_dearden__1979
Uyaaliwa nüchukua.,wayuu__book_dearden__1979
"Niasa'a, nii'irataka nünüiki, a'laülaachonyaasü tüü",wayuu__book_dearden__1979
nünüikipalakat kutkuttayaasü.,wayuu__book_dearden__1979
"Te'rüin'ra ma'i pia - Talatakaiche ma'i taya pümaa a'laülaa maa'aya aka taya wanee a'laülaa jaa'a kasain anain anaa apüla, tacheküin jülüjüin taa'in tüü ka'i tepichiiwa'aja'a wayа.",wayuu__book_dearden__1979
"Talatataashi Uyaaliwa, naapüiwa'aya pütchikat",wayuu__book_dearden__1979
"Yooteeka süchukua nüku'aipa jima'aliiwa'aya,",wayuu__book_dearden__1979
nükalairaka nikii.,wayuu__book_dearden__1979
Akatsa'a mouinchon ma'i tüй,wayuu__book_dearden__1979
no'ukot. Müsü saa'in mapüi no'u -nnojoika,wayuu__book_dearden__1979
niyaawatüin chii aashajaakai nümaa.,wayuu__book_dearden__1979
Nnojotsü wanee yüi püma'ana? -nümaka Atpanaa.,wayuu__book_dearden__1979
"Aa, anasü süka ti'a -nümaka Uyaaliwa. Naapaka",wayuu__book_dearden__1979
wanee yüi.,wayuu__book_dearden__1979
Nu'unaka Atpanaa. Talatüshi - apünüinsüta'ale'eya yüi nülü'üjüin- wattashija'a Uyaaliwa wopumüin nukua.,wayuu__book_dearden__1979
Mayaashi nüntüin Uyaaliwa Süchiimamüin nojot ni'rüin yüi süpüla nü'lanüin nuutajüin.,wayuu__book_dearden__1979

Sotaa müsü naa'in -sotaa müsü naa'in- niyaawataka niain atpanaa chii makai aainjala nümüin.,wayuu__book_dearden__1979
"E'rüikaiche wayuumüin nnashi...! Kettawaleechi,",wayuu__book_dearden__1979
anüüjeerü nükua'ipa - nümaka Uyaaliwa sümaa,wayuu__book_dearden__1979
üttaa a'in süchikijee na'alainpalain Atpanaa.,wayuu__book_dearden__1979
Nüpalapajaaka wanee wunu'u.,wayuu__book_dearden__1979
Ni'itaaka jashi sulu'u jiikalachon ni'itaaka süjü,wayuu__book_dearden__1979
"yawa, yüliira ee shiirachon.",wayuu__book_dearden__1979
"nūjuralaaka -ma'yaa, ma'yaa",wayuu__book_dearden__1979
"kettaapa shia, nüpalapajaaka piama yüi, ni'itaaka nüwo'olüin.",wayuu__book_dearden__1979
Wattashija'a nipialu'umüin. Alatüshija'aya eepünaajachilein eejeere wanaain nümaa,wayuu__book_dearden__1979
Atpanaakai... jali'i. Eetaapa Atpanaa...!,wayuu__book_dearden__1979
Jaman taataa...! a'laülaa tawaleinkuunain,wayuu__book_dearden__1979
"-antiraashiija'aya waya wachukua. Isasü ma'i taa'in shii'ire wanee yüi, püsülaja tamüin wanee müinka eere wanee.",wayuu__book_dearden__1979
"Aaa...! kapülasü ma'i taa'in süpüla maima tayalain chaa Süchiima, anasü ma'in.",wayuu__book_dearden__1979
Naapaka Uyaaliwa piama yüi -nu'unaka.,wayuu__book_dearden__1979
"Talatüshi ma'i Atpanaa akomuja'ttaashi, nükomujaka.",wayuu__book_dearden__1979
Achutshi -achutshi... aleeyalaasü nikii. Alatüsü,wayuu__book_dearden__1979
wanee kasa mujusü nümüin.,wayuu__book_dearden__1979
"müsü su'letakai ni'ichi jeyuu, müshi, müshi",wayuu__book_dearden__1979
achüküjünakai niimatapünaa.,wayuu__book_dearden__1979
"Nnojotsüja'a kasajatüin nümüin, ayatüshi",wayuu__book_dearden__1979
akomujüin-achutshi ejetüshi- saalii yüikat ourulajaaka ni'ichi waneepia nu'upalaaya ja'itairű nüchecherúin,wayuu__book_dearden__1979
naa'in.,wayuu__book_dearden__1979
"Niasa'a -nüjunaaka yüikat, noolo'oloka ni'ichi,",wayuu__book_dearden__1979
"nüshoujaka... eeyaain nee'e- kerasü ni'ichi, ishosü,",wayuu__book_dearden__1979
"kutuatüsü, nojotsü eimalüin.",wayuu__book_dearden__1979
Aaitshio...! aaitshi! -taatshi!,wayuu__book_dearden__1979
Maleeirüja'aya:,wayuu__book_dearden__1979
Aka sütuma wayuu makaka aka kutuatüin shi'ichi,wayuu__book_dearden__1979
"atpanaa, akajatů kalemülain ni'ichiru'upünaa",wayuu__book_dearden__1979
atpanaa nüyüira uyaaliwa.,wayuu__book_dearden__1979
Tüü Uyaaliwa nümaa Atpanaa münakat shia wanee achukuaa,wayuu__book_dearden__1979
sütuma wayuu.,wayuu__book_dearden__1979
Kepiashii wayuukanairua soo'u wanee mma ekerotkalü,wayuu__book_dearden__1979
"shirokumüin palaakai, eere shi'ichi wopumüin sümaa palaamüin",wayuu__book_dearden__1979
sünain woumain Wenesueela.,wayuu__book_dearden__1979
"Sülataka Wajiitpünaa sülüjüle mma kanüliakat, katatakat Wenesueela",wayuu__book_dearden__1979
"suulia Kolompia atuma, apo'ttakat suumain wayuu sünain piama",wayuu__book_dearden__1979
shi'ipa tüü palaamüinjeekat uuchipünaamüin.,wayuu__book_dearden__1979
Akatsa'a oluukat ti'a,wayuu__book_dearden__1979
"shiain wanee shi'inaajala alijuna, nnojotka eein kasa süpüla eе",wayuu__book_dearden__1979
"wayuuin shia, süka suumain tia wayuu süpüshua'ale'eya.",wayuu__book_dearden__1979
"Tüu mma Wajiirü münakat jososü ma'in eere yotuin yosu, kayuusia,",wayuu__book_dearden__1979
aipia. Arüleejüsü wayuukalüirua annerü sümaa kaa'ula oo'ulaka,wayuu__book_dearden__1979
"apünajüsü maiki, al, püla'ana, wüirü. Ayaatüshii maimashii sümaa",wayuu__book_dearden__1979
"kuluulu, a'anuushi ee müsia wane'eya saainjüin wayuu.",wayuu__book_dearden__1979
Süpanapajiraapa wanee wayuu sümaa wanee nnojotsü süsakirüin,wayuu__book_dearden__1979
sünain sünülla alu'usa'a sünain shi'iruku.,wayuu__book_dearden__1979
"Tüü e'irukuukalüirua ko'utiasü sünainjee wayuu jieyuukalüirua,",wayuu__book_dearden__1979
maa'aya ke'irukuin wanee wayuu shi'iruku shiikat sulu'u nnojolüin,wayuu__book_dearden__1979
ni'irukuin süshikai.,wayuu__book_dearden__1979
Shia koo'ujeeka aapünüin sümüin wayuu sünülia,wayuu__book_dearden__1979
shi'iruku shiikat.,wayuu__book_dearden__1979
Süpüshua'a e'irukuu kama'anasü wanee shiaakua,wayuu__book_dearden__1979
"ma'aka sümülüin paalajeeiwa'a. Shia ka'lairakat sünainmüin Uliana; shia müshale'e sümülüin lipuana; shia kaari sünainmüin Sapuana, waayalü sünainmüin Juusayuu.",wayuu__book_dearden__1979
"Shiairua sünülia wayuu anashaanasükalü ma'in, ja'itairü isain süchiki wayuu kama'anaa shia shiyuupünaale sükua'ipa alijuna sümaa süchuntülein karalouta ayaakuaamaajatu shejeetse sü'laülapia alijuna, süka nnojolüin oo'ulaanüin anüliaakat sütuma wayuu süchikijee sükua'ipala alijunakalüirua.",wayuu__book_dearden__1979
"Shiasa'a wayuu nee'e kamüllajiraainjatüin wayuukat, alijunaka ee nnojolüin wayuuin.",wayuu__book_dearden__1979
Kottüsü ma'in tüü wayuukalüirua sünain katsüinwaa süpüla anaajawaa sümüliala ee sükua'ipa sümaiwasü suulia amülouleo oo'ulaka süpüla achuntaa süka pütchi mülo'u tüü kapülainwaa atümaa aapünaaya'asa achuutaa süka pütchi mülo'u tüü kapülainwaa atüwaa aapünaaya'asa atümaa tüü saainjüinjatükat.,wayuu__book_dearden__1979
"Watta saalii achukuaa sütuma wayuu sümaa süküjala soo'u kasakat süpüshua'ale'e, akujūnakat sa wai sheemeraapa wayuu",wayuu__book_dearden__1979
sümaa ko'ulain shia.,wayuu__book_dearden__1979
Tüü süküjala wayuu cekalü wapüla sümain karalouta nükotchijala Kasiisüchon lipuana.,wayuu__book_dearden__1979
Ramón Paz Ipuana münakai sütuma alijuna muju'itiraka palajana karaloutalu'u Süchukua ee Sajayeechin ee Süküjala Wayuu kanüliakat.,wayuu__book_dearden__1979
Tüü Aainjakat karaloutakat tüü sütümajatüka,wayuu__book_dearden__1979
Sukumala eere maimain karalouta,wayuu__book_dearden__1979
Ekirajiapülee Wajiira,wayuu__wikipedia_guc__2025
Tü Ekirajiapülee Wajiira jiia wanee ekirajaapülee chaa mmakat Kolomwia,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Tü mulo'usuka shipia antunusu anain uuchimüin orientee sünain alijunapiapa'a Süchiimma chaa ee Depattamenta Wajiira, ein shikii ekirajaawa mulo'usuka sünain mma Wajiira",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Eesü sümaana sulü tü ekirajiapüleeka jarai pakuttades sümaa 18 püroküraama jünain püreekürato jee siia sünain kottüin eesü 40 püroküraama, ajüitte'naka",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Ei'paa sümaana wanee koleejia tecnikoo jee siia Atijalaaka sümaa 8 püroküraama jee 3 ajüitte'naka jee siia wanee Koleejia Tijitaalü ein ekirajaanüin ee wattalüin, tü makaa eesü sulü pakuttades waneewai",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Tü Ekirajiapülee ajütalanusü soou juyaa 1977, apünuintua awanajain ein shikiika",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Suchukuwaje Sujütala'iwa jee siia juyaa 1980 Tü Ekirajiapülee Wajiira akumujunusu sutuma tü A'yatawaajiraaya jünain akümujaa alijunapiapa'a jee mma'ipakat (SIPUR), kaa müin wanee püroyeekta münaka: Achajawa sukuwaitpaa supüla akümajaa jee püroküramajaa einjatü tü Ekirajiapülee Experimental Wajiira",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Suchikeje tü achajawaka, jooüsü jee akumujunusu sutuma Alüwatanaka karalo'uta 001 jee siia 012 chaa juyaa 1976 ashajanaka sutuma Outkajawa Depattamenta Wajiiraje jee lekaalüka atuma siia kanüikika ma'ain kowietnajee 523 jünain kashii Tisiempüre soou juyaa 1976",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Akumajaasü sünain ayatawa müin sain wanee empüreesa depattamentalaa sümaa ayatusuka sünain lekaalü, sulaa'mainsü mma jee siia sainjüin sutnetse; anaatüsü sünain ayatawa soou kashii pepüreero so'ü juyaa 1977, sünain wanee apülee edipiitio (Edificio) supünaa'lü kaaya Tü Mariina (La Marina) sümaa karateerü 13 chaa pueuloka Süchiimma, kajamüin shiia waneeshia apülee edipiitio sumanaaka Depattamenta",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Sünain tü palajanaka sukalia, tü ai'nakaa supüla ekirajaa nnojotsu awanajain müin wanee a'yatawaajiraaya jee apütaasü müin ayatawa alaa'ulaasukalü",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Tü palajanakalirua apünuinsuka püroküraama, supülasü ekirajaawa alu'u ekirajaapülee shiiairüa: Injenieriia Industüriialü (Ingenieria Industrial), Adminiistürasion Empüreesa (Administración de Empresa) jee siia Lisensiatüraa Mateematikaa (alijunaiki:Licenciatura en Matemáticas), (Asürütnakaa suchikeje apünuin kashii); sutumasü suchajaaka atijalaa SIPUR, sutuma müin shiiajasü sunainjekaa sukuwaitpaa tü Ekirajiapülee anainmüin pienchii juyaa",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Chaa kashii eneero soou juyaa 1981 akumujunusu tü Opitinaa Akumajaapüle'e, jee siia sünain juyaa 1982 tü opitinaaka jiia ke'eipoloojeka jee yootaka soou tü palajanaka pülaan süpüla akumajaawa tü Ekirajiapülee, münusu Su'urala süpüla wanee pülaan kapülaain'ka jimateera tü Ekirajiapülee Wajiira e'enaajüna'ka sutuma wanee ashajanaka consultoore chejeeka alijunapiapa'a Wokoota, müin yaa anaas apüla akeettajüna'a jee aju'uta achikii tü akumajanaka einjatü ayawajaka jee ekirajawaka'pülee ekaa alu'u tü Ekirajiapülee jee sii ei'yalaa tü achoou'jaka apülaa ejüitiira'a tü jeketüka püroküraama jee püroyeekta ee kanainjein sukuwaitpaamajatü tü depattamenta ekaa alu'u",wayuu__wikipedia_guc__2025
E'irukuu,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Jintut kachepasü Wapüshikana Wayuu jimout E'irukuu (alijunaiki: clanes maternos) wanoujiraain tü wakua'ipakalü sünainje shi'iruku tü weikalü maka we'raajiraain tü saalinkalü we'iruku, sünainjee tia ayaawatünüsü nakuaippa naa wa'laülayuukana saa'u nayain anouktüin wakuaippa sünainjee saalin we'iruku, je müsia nayaja'a a'luwataaka waa'u süpüla anouktaa kasachiki sünainjee wanee mojujirawaa atumaa",wayuu__wikipedia_guc__2025
E'irukuuka wayaawase sutuma wei Tü e'irukuuka shia tü wayaawasekat sutuma wei süpüla wayuuinjanain waa'in shi'ipajee tü nakuaippakat,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Wanee wayuu ayaawatünüsü tü nukuaippakat sünainjee tü ni'irukukat sükajee süchoin wanee wayuu jierü, aka jamüin, naya naa jieyuukana naa alatitka tü e'irukuuka sümüin süchonyuu, napüshua tooloyuu jee müsie jieyuu, akatsa'a nayain alane'eraka atsüin sümaa tü e'irukuuka",wayuu__wikipedia_guc__2025
Naa wayuukana nayaawatüin nakuaippa sünainjee ne'irukuu jee müsia sünainjee tia nayaawatüin jet'süin napüshi jee naa nnojotka kasain nanain,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Müin shia sukuaippa, nümüin wanee wayuu tü nüpüshika shia süpüshi tü niika sükajee wanaawain tü ne'irukuuko",wayuu__wikipedia_guc__2025
Otta müsia nüpüshi nüshii noupayuushi,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Tü e'irukuuka koumainsü Wane e'irukuu kouralasü sünainjee wanee wayuu jierü jee müsia sünainjee wanee mma, eere e'itaanüin naya paala natuma naa kakumainka sukuaippa tü e'irukuuka, chi wuchiikai Utta",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Eere suumain wanee wayuu eesü wane aamaka eere ojoittünüin jee anaajaanüin naa wayuu chejee sümaiwajee, sulu'u saamaka wayuu kottushii napüshua'a naa oushiikana jee müsia naa wayuu laülaayuu eekana palajana noulia naa wayuu jekennuukana",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Naa wayuukana natüjaa aa'u jet'süin tü noumainka sükajee nayaawatüin sünainjee tü ne'irukuuka jee müsia sünainjee napüshii, aka jamüin, suumain nii jee noushi paalale'eyan",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Sulu'u suumain wane e'irukuu kepiashii ne'e naa wayuu apüshiika otta eesü naa keraüshiikana, wayuu waneejatü antaka nanainmüin sutuma napüshi jee yalashi ne'e naya kepiain sümaa nawayuuse, akatsa'a, müleka eere wanee kasa mülo'u otta müleka eere wane kasachiki, naa keraüshiikana o'unushi nachukua'a sa'akamüin napüshi, sükajee nnojotsü nanainpünain tü kasa alataka",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Otta müsia, müleka ouktuin wane wayuu naatajatü sulu'u suumain wane wayuu waneejatü, aapitnüsü nüpüshi shi'iree nüsaajünüin yalejee, jee müsia maka nnojorülee nüpüshi, ojo'itunushi yala sulu'u naamaka, akatsa'a tü niipüseka asaajünüsü mapan sutuma nüpüshi",wayuu__wikipedia_guc__2025
"E'irukuu süpüla kottirawaa Shia tü jamüin sukua'ipa kottiraain tü apüshiikalü süpüla shiyaawatünüin wane apüshiika sünainjee tü e'irukuuko, naa wapüshikana wanaawasü tü we'irukuuko namaa, jee müsia wattawalii ma'in natuma naa aikeyuukana jee müsia naa achonyuukana",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Paala sümaiwale'eyan, eepü'üsü wane jeerü nayaawase naa apüshiikana, sümaa shiyaawase wane mürülü, sünainjee tia waima müshi naya naa wayuukana sümaa tü e'irukuuko, jo müinma yaa eesü maka apünüin shikii aipiruamüin e'irukuu",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Sulu'u wane apüshii eekai ama'ana e'irukuu eeinjatü naa wayuu mülo'uyuukana, naa jieyuu laülaayuukana, otta chi wayuu toolo aashajaakai saa'u nüpüshi",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Eeshi naa o'upayuu, wapüshi naa'u washikai, eeshi naya kojutuin sümüin wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Otta müsia naa ouliwo'u naya naa apütaainjanaka watta ka'i yüütapa wane wayuu, naya naa aikeyuuwaakana je müshiia naa asiipünuukana",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Sünain wane apüshii, tü e'irukuuka ayaawatünüsü sünainjee tü eyüükalü, naa süchonyuukana ojuittushii sünainjee shi'iruku jee müsia sünainjee nüsha chi nashikai",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Naashin naa wayuu laülaayu, paala sümaiwale'eya naa wayuukana ojuittushii sünainjee mmapa'akat, sutuma shiain eyüüin, müsia chi juyakai naapüin tü nüshakat",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Wane wayuu niyaawatüin jaralüin nüpüshin sünainjee tü ni'irukukot, müsü sukuaippa namüin napüshua'a müinka naa mülo'uyuukana, motsoyutnuukana, naa emiiruakana, jee müsia naa epayaakana",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Müsia namüin naa tooloyuukana tashunuu sümüin tü nuwalaka jiet eekai motsoin, müsüja'a tü pütchi ashimia, süshi nuwayuuse",wayuu__wikipedia_guc__2025
E'irukuu (pütchi süka alijunaiki) Wayuu jieyuu Naya naa jieyuukana alatitka tü e'irukuuka,wayuu__wikipedia_guc__2025
Jatü,wayuu__wikipedia_guc__2025
JATÜ Jatü tü jatüka sa'apüla kusina sümaa wayuu sümaiwajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025
Maima sukua'pa tü jatüka Maima sukua'ipa sutuma wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Eesü jatü olojia mürülü mojuuipa'ajatkalüirua, müinka saa'in atpanaa, mo'uwa, irama, wosoleechi otta müsia eekai eein sainküinpünaa mojuui",wayuu__wikipedia_guc__2025
Süpüla olojoo süka jatü chi wayuukai atamaashi wattamaalü süpüla nüntüinjatüin sünain wuchii jee mürülü eekai waraittulüin maalia,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Sümaiwale'eyan eeshi wayuu eekai ashanajiraain jee atkaain sümaa wayuu maka ka'unüüin nia, ama'üjünüsü tü sü'ükat süpüla outasiroulüin shia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Emi'ijaana akalü shiayaa, jaralin chi toolo kattsünin ma'i, niaja'a chi wattaka ojunain",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Sukumajia jatü Akumajünüsü süka sütüna wunu'u eekai nnojolüin shaashain, ma'ka saa'in uraichi otta aliita",wayuu__wikipedia_guc__2025
Jatü (alijünaiki flecha wayuu),wayuu__wikipedia_guc__2025
Ai,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Tü Ai (alijunaiki: Yuca, Mandioca, Manihot esculenta) Ai shia wane wunülia müsu sain mayasuka sain wane mojuii akatsa kakaliasu sunuin eein Shia",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Shiale tuu shipishikat tuu "" manihot esculenta, namakat alijuna"" Chejewat jee apünajuin main uuchimuin so'uje amerika",wayuu__wikipedia_guc__2025
Ekunaka sunain shia tuu sutuinka,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Muusu sain wane suurula, eesü suain mio'u jee jouchon",wayuu__wikipedia_guc__2025
Tü Aikat wane wunülia katchin ain supula tuu tutshikat akatsa cheijasu sumuin tuu saamatuinkat jee tuu nuwarala kaikai supula nümio'ilain,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Kakaliasu supula amio'ulawaa, sunainje tuu joosu supula saakain mojui, cheesu alujuin ainwa suuli suupunain shia mojui",wayuu__wikipedia_guc__2025
Sunainmuin aipirua kashi eesu supula shiyutnuin tuu sütuin supula ekuna,wayuu__wikipedia_guc__2025
Muleka sulatuin tuu sukali amoujasu tuu sutüinkat achechejasu nojot musuja anein supula ekuna,wayuu__wikipedia_guc__2025
Ichii (eküülü),wayuu__wikipedia_guc__2025
"Suyakua suwatchuain Manaure, anakushi ipunaje Ichii (alijunaiki: sal) shia tü se'ichiise wayuu ejitünaka sa'aka eküülü sü'lakajaapa wane wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süchiki süwashiruin Manaure; tü ichiikat Nupushua chi wayúu eekai nupasiajaainchin yamuin Akualumuin (sunulia Manaure natuma na laukayukana) e’eiruja napuin kuenta süchiki süwashiruin Manaure, tü Ichiikat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nashin na ekirajashikana suchiki kasaain supa’a wane mma, tü topografía sumakalu alijuna “tü wajirakalü shia wane mma wainmakalu washirü sumana’ana, supushi tiaa washirükalu shia tü pala’akat, tü joutaikat, chi kaikai otta tü ichiikat” Suka jaiin wanepia chi kaikai otta katsuin tü joutaikat, so’ompuna tü pala’akalü akumajasu miyo’uyu watchua, eesu watchua chaaya Bahía Honda, Bahía Quebrada shiaapajae Manaure miyo’ushataain awatchuain Sunain ashajushikalu tü, yo’oteena waya suchiki tü washirü sumanakalu Manaure sukaje tü watchuakat, yo’oteena waya suchiki tü ichiikat sumainwa paala, suchiki sukuaippa wana sumaa shi’yatanuin ama suwatchua Manaure otta saajalayamuin ashajushikat wane jouchon putchi suchiki jamuin choujakat otta kaseruin kasa anasu saapekat maaka shi’yatanuin suchikua sumaa tü suwatchuainkat Manaure Shiyakua suwatchuain Manaure Tü Ichiikat sumainwaa Shiyakua shi´yataya tü ichiikat sumainwapala natuma na wayukana",wayuu__wikipedia_guc__2025

"E´iyakuakat tü suluusu Museo de la Sal Ichii Manaure Sashin tü karalota suchikimajatukat Colombia sumainwaa (wana sumaa tü conquista española munakalu) e'epushi waneirua kusina Coanaos munushi, kepiapukana Cabo de la Vela je chaaya Valle Upar (Valledupar munusu mmaulu) Naainua kusinakana alujapushi ichii chaaje wajiraje chamuin wopumuin supula neinranajain shia sumaa oro Wane sa'ata sukuaippakalu, na wayuu namainwajanakana na watushinukana julujawaisu naain wana sumaa kamunain tü pala’akat suka jamuin tü suwalainkat aputawaisu jime, kankureja",wayuu__wikipedia_guc__2025
"nataujawalin na wayukana, shiasa mmapa sumatsuinjapa tü pala'akat o'osojawaisu tü suwalainkat nutuma chi kaikat, shiasa suchikinainru akumajamusu tü ichiikat, nakonchajamusia na wayukana supula nawanajaain shia saau eekulu",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Ya'aya Akualu nashin na laulayukana supulapuna suttuin shi'yataya tü alijunakalirüa, na wayukana nakonchajapuin tü ichiikat suka suta molokona, mmapa nalujuin suka nasapu je na jieyukana suka nekinsha",wayuu__wikipedia_guc__2025
Tü palajannukat watchua chajatü Bahía Honda je Bahía Quebrada chaaya wuimpuin Ni´yakua wane wayuu ayatashi sunain suwatchuain Manaure Sulu’u Colombia supuhua tü watchuapakalirua (ichiipa´a) shiasu wane washiru suluwatakat aau tü gobiernokat,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Tü suwatchuainkat Manaure oktunusu sunain ayataana souje tü juyakat 1920 (supulapuna tiaa nakonchajapuin na wayukana pali’irawain tü akumajasukat so'ompuna pala'a) so’uje juyakat tiaa tü gobiernokat saapuin shiki tü ayatawakat namuin kojuyashi alijuna, naainua nakonchojuin wainma wayuu chejewannu Bahía Honda suka jamuin naainua nayatatujulia aanain tü ichiikat",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Supuhua tiaa ayatawakalu nojotsu makinakai je na wayukana neinkajawaluin suka anuwa joucheein tü ichiikat sunainmuin anua miyo'uyu alujatkat achiseu, eesuja maaka saain 40 hectáreas tíaa watchua oktunakalu anaain palajana ya´aya Manaure Wayunkera shiyakua shi´yataya ichii sumainwa Mmapa so´o tü juyakat 1941 tü aluwatasukat saau Colombia (Gobierno) ne´iranaajain sukuaippa tü ayatawakat, tü jeketukat sukuaippa, aapunusu sumuin Tü Aluwatasukat saau sunentse Colombia (Banco de la Republica) shianjatuin aluwataain saau supushua tü watchuarua ekain suluuin Colmbia",wayuu__wikipedia_guc__2025
Musujese shian Banco de la Republica a´oniruin sukuaippa suwatchuain Manaure so`ouje tiaa juyakat sunainmuin 1963,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Banco de la Republica supula suno´u tuin tü ayatayakalirua sukumajuin wane shawajule anuwa miyo´uyu (puerto sumakat alijuna) je antinnusu tü maquinairua shi´yatayakalirua, antinnusu tü salerolalirua je wanerua koroloirua ayataya Ayatalii sunain suwatchuain Manaure Shiapa ayatai Banco de la Republica sumaa shichiise Manaure wainma kasa anasu suttitkat sumuin, aapusu shia wane kolegia (suluu tiaa kelejiakat naya ekirajaka na kapuchinakana) aapusu shia e´erajeria ayuli (piitalu), wane ikuleesia katolica, aapusu shia wane outkajale eere saainjuinuin teatro je nekirajunuin catolicismo na wayukana, aapusu shia wane anajule pelikula (cine) je musiaa aapusu kojuyasirua miichi eere natunkuin na ayatashikana sunain ichii (casas salinas) Waneirua kasa anasu eejatkalu sutuma Banco de la Republica shia sulajuin molina, posu´u, laa",wayuu__wikipedia_guc__2025
je waneirua koroloirua aapaaya wuin,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Tiaa ayatawakalu saainjuin sukaje tü empresa kanuliakat Concepción de Salinas, tiaa empresakat shia aapunakalu ajapulu tü suwatchuainkat manaure Wayunkera shiyakua suluujia Ichii natuma na jieyukana",wayuu__wikipedia_guc__2025
Sumainwa So´u tü juyakat 1948 tü suwatchuainkat Manaure aapusu maaka 30 mil tonelada ichii,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Wana sumaa tiaa kaikat Manaure ayoujasu sumaa waneirua mma eekaluirua amaana ichii maaka sain Galerazamba (watchua chejewalu Bolivar), El Torno, Tasajera otta pozos colorados (watchuairua chejewannu Mgdalena) je musiaa ayoujasu sumaa Bahia Honda (watchua chejewalu wuimpuin)",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Shiapajee Miyousuin tü watchua chejewatkat Galerazamba suka pasaanain shia sunain Cartagena je Barranquilla, pueblo washinnukalu maain so´u juyakat tiaa Wana sumaa tü juyakat 1952 wanesusu tü yaratkalu ichii supula sukumajuin quimico yaaya Colombia, shia tü empresa kaniliakat Planta de Soda de Betania (cheejewalu Antioquia)",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Tiaa empresakat aainjusu suka tü ichiikat hidroxidos je carbonatos supula sukumajunuin pastilla, jawonrua, rouya je waneirua kasa",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Suka wanesuin tiaa empresakat isasu suchiki suinkuin sumuin supushua Colombia musujese so´u tü juyakat 1963 akumajunusu wane suwalata chaaya Cartagena, tiaa suwalatakat ottusu sunain ayatawaa so´u tü juyakat 1967 Wayunkera nikyakua wayuu ayatashi sunain ichii Sunulia tiaa jeketukat empresa shia Planta de Soda de Cartagena, sumuin tiaa empresakat shiajatu Manaure oikkakat Ichii sumuin",wayuu__wikipedia_guc__2025
Sunainje tiaa anouktunusu je akomuinjunusu tü ayatayakalirua sunain suwatchuainrua Manaure,wayuu__wikipedia_guc__2025
Nashin na ekirajashikana suchirua sukuaippa shiichise Manaure so´u juyakat tiaa aapawaisu Manaure maaka 300,wayuu__wikipedia_guc__2025
000 toneladas ichii juyawain,wayuu__wikipedia_guc__2025
Mmapa so´u juyakat 1969 Manaure apawaisu maaka 700,wayuu__wikipedia_guc__2025
000 toneladas ichii juyawai Niyakua wane jimai ayatashi sunain shichiise akualu Suka shian wane ayatawa miyo´ukalu sumaa kapuleein tü watchualirua mushi na e´erajushikana je na ingenierokana numuin Presidentekai anasu susuneennain sulia tü Banco de la Republica tü ichiikat,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Musujeese sukumajunuin wane lei supula sunnenuin sulia (Ley 41 de 1968) je sukumajunaka wane jeketu sukuippa shi´yataya tü watchualirua, tiaa jeketukat sukuaippa shianjatu kajapulukat Ifi (instituto de fomento industrial) sumaa Ministerio de Hacienda y Minas y Petroleo Ifi oktusu sunain ayatawa sunian supushua suwatchuain Colombia so´u tü juyakat 1970",wayuu__wikipedia_guc__2025
"So´uya tiaa juyakat Ifi sukapuluin suwatchuain Manaure, eesuja maaka saain 4 mil hectareas shimerinse suwatchuain",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Wana sumaa tiaa tü suwatchuainkat Manaure apawaisu wane (1) millón ichii toneladas juyawai Shiipa suwatchuain eere mayatajuin sunain Sumainwaleeya wana sumaa sukumajunuin tü Planta de Soda de Cartagena Alcalis, julujunakalu aain, shia shialajuintuinne´e ichii suliaa Manaure",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Nojotpaja muin sukuaippa nojotsu shiane´e Manaure shiyalajuin e´ichiise, sunainje tiaa watta salin ichii amuloi´ka suliaa Manaure",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Tiaa ichii amuloinka supaasu wane watchua wopujerusu kanuliakat La Nodrisa, shiimerinse tiaa watchua amuloinka sawatuin 92 hectáreas",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Tiaa watchua amuloinka mauluya akalejasu maaka sain jalalatshii Ayatasu Ifi sumaa Concepcion de Salinas sunain shichiise Manaure so´oje tü juyakat 1970 sunainmuin 1991 (Decreto 2018 de diciembre 1991), souje tiaa juyakalu oktusu wane jeketu sukuaippa shi´yataya suwatchuain Colombia, tiaa jekekat sukuaippa shi´yataya sulaain shi´yatain Ifi sumaa eepunakalu empresa (supulapuna tiaa shiane´e ayatapukat tü gobiernokalu sunain tü watchuakalirua suluu Colombia)",wayuu__wikipedia_guc__2025
"So´u juyakat tiaa oktusu sunain ayatawa Ifi sumaa kojuyasuirua empresa sunain tü watchuakalirua supushi tiaa watchuakalirua shia Zipaquira, Nemocon, Upin je Galerazamb Suchikanain tü palayatoukat San Agu Suchikanain tü palayatoukat San Agustin Sulatiria wuin palasu sumuin tü palayatou San Agustin",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Suchikije susurunuin tü palayatoukat San Agustin, mmapa e´itanusu wane sulatia wuin palasu supula kaluin wuin, eesia anain motso´o, mmaulu nojotsu kasain anaain apula je tü palayatoukat San Agustin osojasu Nojotpaje akumajunuin jekeket karalouta (contrato sumakat alijuna) supula shi´yatanuin shichiise Manaure suka jamuin na wayukana nachuntuin saapunuin namuin naluwataain saau tü ichiikat suka suluin shia su´umain wayuu je achuntushi mmauna saau tü shewainkalu tü empresakat wana sumaa sheerunnuin tü watchuakalu, supushi tiaa namaunajakalu achirua shia so´osojaain tü suwalainkat pala´a (palayato´u) kanuliakat Laguna San Agustin je Laguna San Juan",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Nashiin na laulayukana tiaa piamasukalirua suwalain pala´a miyo´upu sumainwaa, ayunnapusu shirokoje jime maaka korokona, jiso´on, paayu, walinaain, walepu, kalekaleyu, alouushouu, paruluwaa, meruwanapaain, amayu, shaanou je lwaneirua nekapukalu je neiraanajapukat na wayukana saau waneirua eekulu maaka pula´anna, aai, maiki, piitchusha, si´ina",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Maaka jutujawere so´omuin tü palayato´ukat San Agustin eeshi supula junajuin wane documental kanuliasu ""la muerte lenta de laguna San Agustin "" suluu internet Suchikanain tü palayatoukat San Agustin Mmapa so´u 27 julio´u so´u juyakat 1991 chi Aluwatashikai saau Colombia (Presidente de Colombia) Cesar Gaviria naapuin namuin na wayukana nayainjanaain laulain saau supushi tü Ichiikat je wane sa´ata sumuinjatu Colombia (shian apunaka ajapulu Alcaldiakat) supula tiaa achuntunusu nakumajuin wane ekipü aluwatainjatkat saau ne´ichiise sunainje tiaa nakumajaka wane empresa nakorolo kanliakat Salinas de Manaure Ltda (SAMA)",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Mayainje sapunuin shiki namuin tü watchuakalu nojotsu akujunuin jerainjatuin tü shiipa naluwatainjatkat aau musu nunuiki Elmer Altamar (EL ESPECTADOR 29 Nov 2020) Shi´yakua Sama ipunaje Nojotpaje e´eikalain SAMA sunain ayatawaa sukaje choujaain wainma karalouta achuntunakat sumuin supula empresaain shia (obstáculos legales) je musiaa sutuma nojoluin su´unatuin Ifi sulia tü watchuakat, supushi tiaa kamakat atuma Ifi shia nojoluin suwalajatuin tü chiruajatkat walashi (liquidación nominal)",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Ala´atamusia tü juyakalirua je eikalasu tü juyakat 2002 sumaa ayatuinya manouktaain sukuaippa tü ayatawakalu, sunainje tiaa wainma outkajirawaa suchirua",wayuu__wikipedia_guc__2025
"So´uya tiaa juyakalu sutuma gobiernokat akumajunusu wane karalota sukuaippamajatu tü watchuakat( Ley 773) sulu´u tiaa karalouta sukuaippamajatkat, apunusu naluwatainjanain saau seeru tü watchuakat na wayukana (apaajiraanusu laulawaa saau ichiikat sumuin Asocharma , Waya Wayuu otta Sumain Ichii aluwatatujutkat saau wane shiipa 25%, sunainje tiaa, supushuale tü namuinjatkat na wayukana) sunainje tiaa, supushua tü ichiikat naluwatainjatka aau na wayukana antusu saau sumulapunain shia (76%) je tü shiipa (24%) aputakat sumuinjatu Alcaldia chejewatkat Manaure",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Sunainya ne´e tiaa karaloutakat achuntunusu namuin na wayukana nachajaintuin wane empresa suluwataain sumuinwaa (empresa privada) supula shi´yataain namuin tü ne´eichiisekat Mmauluya nojotsu ayatanuin tü watchuakat maaka saain sumainwa Wayuu ayatashi sunaain ichii Nojotpaje anaain saain namuin na wayukana tiaa achuntunakat namuin, musujese nojoluin nachajaain wane empresa ayatainjatkat ne´eichiise, nayaterakat tü empresa nakorotkat SAMA",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Ayatashi namuinwaa sukaje SAMA, nojotpaje anaain sukuaippa, wainmaa neeru amuloinka sunaain",wayuu__wikipedia_guc__2025
"So´u tü juyakat 2010 isaalesia süchiki sunaatainjatuin suchikua, musujeese suchuntuin kaliinwaa sukaje tü Ley supulajatkat akiliinjia empresa eekai sumaletshajaain (Ley 550)",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Sunainje tiaa, tü anajutkat saau empresairua, Superintendencia de Comercio sumakat alijuna, suchajaain jaraluinjatuin akaliinjainjatuin jee ayatain sumaa, shiaka antuin wane empresa wenezolana kanuliasu Big Group, shiaka apunuin ajapulu tü ayatawakat",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Wainmapaja kasa mojusu alanayakat sumuin tiaa empresat, isaasu suchiki tü ayatawatkat je sujuintakat suliaa ichiikat so´u tü juyakat 2020 Mmauluya ayatusia nojoluin anaain sukuaippa tü ichiikat, ayatushia na wayukana nachuntuin numuin chi Aluwatashikai saau Colombia ni´yateruin sunain tü ichiikat tü empresa namanakat",wayuu__wikipedia_guc__2025
Mmauluya ayatana anaain´ru wane jouchon shiipa tü ichiikat,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Supula sunouktainjatuin je sulejainjatuin tü ayatawakat sunain Ichii maakapu, maakapu nakuentajapuin na laulayukana, wana sumaa eeshatapuin emiirawaa Manaure, wana sumaa e´epuin kaletsha, eepuin eiranajawa Ichii sumaa pitchusha… supula tiaa che´ujasu so´otuin naain chi gobiernokai tü painjirawaa nama na wayukana sulukat tü karalouta ashajushikat 27 Julio´u so´u 1991",wayuu__wikipedia_guc__2025
Mmauluya ayatushii waya watapajuin sunouktaain je shiitain maakapu suchikuaya paala sukuaippa tü suwashiruinkat Manaure,wayuu__wikipedia_guc__2025
Ishosü,wayuu__wikipedia_guc__2025
Ishosü Ishoko sümüin wayuukalüirua Ishosü,wayuu__wikipedia_guc__2025
Jayeechi,wayuu__wikipedia_guc__2025
Ee'iyataa jayeechi Jayeechi (alijunaiki: Canto wayuu) tü jayeechika o'ulakünüsü nutuma chi jayeechimaajachikai eere naashajaain otta müsia akuwentajüshii süchikuu kasa alatüin sümaiwajee,wayuu__wikipedia_guc__2025
Tü jayeechika ei'rajünüsü sutuma wayuu sünain jutkataa otta müsia sünain mi'iraa eere oko'ulaain wayuu laülaayu,wayuu__wikipedia_guc__2025
Chi jayeechimaajachikai ekirajaashi sünain ajayeechijaa süka naa'in jee wanaa sümaa nüshatüin süchiirua wayuu eekai mülo'uin nuulia,wayuu__wikipedia_guc__2025
Chi wayuu jima'ai naapaain sukua'ipa sünainjee naapajüin weinshi nuwaraijaapan sainküinpünaa tü mmapa'akat,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Sünain tia awaraijawaaka antiraashi weinshi sümaa na'aleewainrua, yalejee o'ulakünüsü nutuma",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Tü jayeechika ei'rajaanüsü süchikuu wane kasa eekai alatüin, otta müsia chi jayeechimaajachikai aashajaashi saa'u tü alataka nümüin süka tü jayeechika",wayuu__wikipedia_guc__2025
Tü ei'rajawaaka jayeechi o'ulakünüsü sutuma tooloyuu otta müsia jieyuu,wayuu__wikipedia_guc__2025
Tü jayeechika wanee akujü'shi natuma naa watuushinukana eere naküjaattain tü kasat alataka sulu'u wounmainpa'a wajiira otta tü alatü'ka sulu'u tü nükua'ipaka,wayuu__wikipedia_guc__2025
Tü jayeechika e'irajunusü eepa waane asalijaa otta müsia eepa waane jutkataa,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Müsü shipijana jayeechika Jayeechi sünain wane ayulaa jiipü Jayeechi ei'rajuushi nutuma wayuu Jayeechi nutuma wane laülaa icha Wajiirü Jayeechi sünain alapajaa Jayeechimaajana Naa wayuukana outkajaashi weinshi sünain kasa eekai mülo'uin, süpüla nayaawajirain napüshi otta süpüla e'raajirawaa sünainjee",wayuu__wikipedia_guc__2025
Sünain tia outkajawaaka eeshi wayuu eekai antüin ne'e sünain alapajaa naa'u naa wayuu nipiajanaka,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Mainma sukua'ipa tü alapajaaka saa'u wayuu; eesü tü alapajaaka saa'u amuuyuu, saa'u wayuu eekai anaajaain, sünain asalijaa jiipü, eesü alapajawaa saa'u wayuu eekai ayuulin otta müsia, eesü alapajaanüin saa'u wayuu eekai kasachikin akua'ipa",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Sünain tü alapajaaka saa'u wayuu eekai anaajaain otta müsia sünain wane asalijawaa jiipü, eesü ei'rajünüin tü jayeechika natuma naa atüjaka süpüleerua",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Sünain wane ouktaa, tü jayeechika ei'rajünüsü natuma naa asaashiikana müleka mojule naa'in",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Otta sünain wane asalijaa jiipü, ei'rajaanüsü tü jayeechika namüin naa wayuu eekai akotchajaain tü jiipükalüirua, sükajee kaawain naya tü saa'inka naa wayuu nakotchajaka, sutuma tia, naa akotchajaka jiipü nnojotsü o'ulaanüin natunküin, süka jamüin pülasü namüin otta o'otoojena naawain naa ouktushiikana naa'u",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Jayeechi süpüla ee'iyataa akuwa'ipa Tü jayeechika ei'rajünüsü süpüla aashajawaa saa'u tü kasa e'raajünaka sutuma wayuu, makatka tü amüraajawa jieyuu, mujaa aa'in, arüleeja mürülü, yanama, süchikuu napüshi, süchikuu e'irukuu, otta süchikuu kasa eekai naküjeeka achiki",wayuu__wikipedia_guc__2025
Süka tü jayeechika tü akua'ipaka otta müsia tü süchikimaajatü wane kasa wattamüinsü nache'eru'umüin wayuu eekai ka'ayatüin yalejee otta eekai naatajatüin,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Tü süchikimaajatü wane kasa alatawaisü nache'eru'u wayuu eekai tepichin, süpüla nayaawatüinjatüin tü nakua'ipaka süka tü ei'rajünaka",wayuu__wikipedia_guc__2025
Jayeechi (pütchi süka alijunaiki),wayuu__wikipedia_guc__2025
Ekirajaapülee,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Ekirajaapülee Hardvard, Mma Mulo'usu Ameerikajatü",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Ekirajaapülee (alijunaiki: Universidad) Ekirajaapüleekalü shia wane miichi eere shikirajünüin wayuu, eepaja'a kojuyasu sukua'ipa",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Tü universidad münakalü Eesu tü ekirajaale napüla naa e'eiwaliikana koleejiain tu bachillerato münakalü, suchikije tia eesu tü Ekirajaapüle Universidad, eere nekirajünüin naa a'yataainjanakana mmapeena ma'aka na'in naa tottoonkana, naa ingenierokana je waneeirua a'yataawaa Ekirajaapülee Ekiraajapüleeka shia eere sükotchiraain naa ekiraajaasükalüirua süpüla atijaa karalo'uta",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Shia eere shikirajaain wayuu miyo'uyu, wayuu laau'laayu, majayut, chira jima'ai, otta teepichi",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Shia eere na'atapajüin naa ekirajaainkalü namaa naa ekirajüinkana süpüla joo natüjüinjatüin tü kasaka süpüshüa'a ekirajünüinka anain müsia tü natijeeka apülee, otta tü natiijaaka, supüla joo na'yataajatüin otta neeküinjatüin so'u tü natiijaaka apülee",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Eesu kasa anashaantain sulu'u tü ekirajüleeka, eeraajiraashi waya, anasü tü kamaneewaaka sulu'u tü ekirajaapüleeka maimaa wa'aleewain sutuma, eraajiraashi waya we'irukuut; ma'aka sa'ain: wayuu uraliyuu taya nüchoon wayuu Aapushana, otta wayuu Uliana taya nüchoon Saspuana müshi na wayuukana sulu'u türa ekirajüleeka",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Maima müsuja'a wayuu otta tepichi ka'aleewainka sünainjee ekiraajawa sünain atiijaa karalo'uta, naa tepichi ekirajaashiikana kojutusu natuma tü nakuwa'ipaka, sünainjee epijawaa, wayuuwaa jee kapüshaa",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Maima kasa nekirajaaka anain naa tepichikana natuma naa ekirajüliikana sulu'u tü ekirajaapüleeka, nanülia naa ekirajuliikana sutüma wayuu icha'ya wajiraa marakariitaa, otta ekirajaashi wayuu sünain eraajiraain sünülia woumainpa'a",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Waima sukua'ipa tü ekirajaapüleeka -Eesu ekirajaapülee napüla naa tepichikana shia tü Koleejiaa münaka, eere süttiaka atijaa karalo'uta",wayuu__wikipedia_guc__2025
- Eetaasü tü ekirajaaleeka napülaa naa ei'waliikana atijaain sukua'ipa tü kasa eekalü sulu'u woimainpa'a shia tü wachiyeraato münaka,wayuu__wikipedia_guc__2025
"-Otta süchikajee tia ee müsia tü ekirajapüleeka miyo'usüka: (shia tü Universidad münaka) eere nekirajünüin naa a'yataainjanakana mmapeena ma'aka na'ain naa tottookana naa ekirajuliikana karalo'uta, naa awalakajüliikana pütchi jee otta waneeirua a'yatawaa",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Choüjasümain türa'a ekirajapüleeka süpüla lootüinjatüin tü waküaipaka sünain a'naa, sünain tü ayataawaa, süpula anaijatüin sükua'ipa tü majaayüt, nüküaipa chii jima'aikai, chi'iraa tepi'chii",wayuu__wikipedia_guc__2025
"A'anasümain türa'a ekirajapüleeka süpüla yaleetüinjatüin wayuu sulu'u Sü'ümain, e'ree jo' wakotchajira'a süpülajo tü pütchikaa e'itanaanakaa e'ekii wamüin, süpüla aküjaa kasakaa süpüshua'a natiijakaa apüleeru'u wayuu, sümüin nachonyuu süpüla ka'ika süpüshua'a, Eesü ekirajapülee sütüma wayuu süpula ati'ija akumaajaa kanasü, kakatüsü sünaa kasakat süpüshua'a sutuma wayuu, Kanasü, süi, jama'a, Süsü, amüchi, si'iraa, iita, uwoma, alepü, kutpeera, mantaalüpü, peyon, she'in, waima kasa sütijaka apülee Wayuu: a'anaa, atülaa, E'inaa, asichajaa maawi, atükaa amüchii, asonoo kutpeeraa, akanajaa, awalerajaa, jiitpai",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Sümaayalee ouuttajaa, Shia tia'a shikira'ajaka anain Wayuu sülü tü ekirajapüleeka",wayuu__wikipedia_guc__2025
Achajaya,wayuu__wikipedia_guc__2025
Apuure,wayuu__wikipedia_guc__2025
Panteera Apuurejatü,wayuu__wikipedia_guc__2025
Maapa Apuurejatü,wayuu__wikipedia_guc__2025
Tü Mma'ipakat Apuure (Alijunaiki: Estado Apure) jiia wanee mma'ipakat saakaje 23 (Piama Shiiki sumaa Apünüin) mma'ipakat yaa Wenesueela,wayuu__wikipedia_guc__2025
Junia,wayuu__wikipedia_guc__2025
Koulit,wayuu__wikipedia_guc__2025
Tü Junia,wayuu__wikipedia_guc__2025
Ichitkii,wayuu__wikipedia_guc__2025
Süchipkii Mma Kolomwia Mmapa'akalü {{{mmapa'akalü}}} Anüiki aashajaanüka {{{anüiki aashajaanüka}}} Jalapünaasü Nümülo'use nuulia palaakai 33 msnm Saja'apüin mmakalü n/d O'ttusu no'u: n/d Nanoujaka anain: n/d Wayuuirua eekalü sulu'u: 70,wayuu__wikipedia_guc__2025
"(2005) Süyaawase wayuuirua sulu'u: 14,35 way",wayuu__wikipedia_guc__2025
/km² Nayaawase: n/d Shikiipü'ü müinma yaa: n/d Koorika postaala münaka: 441020 Nayaawase süpüla kachuweera: 5 Ee'iyalaaya walekerü: http://www,wayuu__wikipedia_guc__2025
Külesia Ichipkijeewai,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Ichitkii (alijunaiki: Uribia) jia wane mma eekalü sulu'u mmakat Kolompia, antünüsü anain palaaje sünain mmakat Wajiira, shikiisü sukua'ipa naa wayuukalüirua soo'opünaa Kolompia",wayuu__wikipedia_guc__2025
Eesü saashin,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Tü kamalainka namüin naa antüshiikana sünain Ichitkii shia tü palaaka Cabo de la Vela je müsia Punta de Gallina, je müsia saa'u eein tü outkajawaa sünain tü Mi'iraaka saa'u Sukua'ipa wayuu, aainjünaka weinshi sulu'u mmakat Wajiira je müsia mi'iraaka saa'u Inmaculada Concepción de María, nanoujaka anain na wayuukanairü kepiaka sulu'u Ichitkii, müsia joo suuyase mmapa'akat aainjünüsü no'u chi ka'i 1 no'u kashikai matsoopüna",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Na kepiashiikana sulu'u naya na wayuukana, yalajanni naya napülapünaa na alijunakana, sutuma tia naya aluwataashiikana saa'u noumain sulu'u supüshua'a resguardo icha palaaje sünain Wajiira jee müsia pasanain sünain",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Tü palajatüka rainkeriia Ichitkii ekeraajünüsu sukua'ipa no'u chi ka'i 1 no'u kashikai maatso sünain juyakai 1935, nutuma chi manisaleejewai Eduardo Londoño Villegas otta müsia tü la'ülaaka Bartola González, e'itaanüsü sünülia Uribia, süchiirua nünülia chi alijunakai Rafael Uribe Uribe",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Sünülia tü mmakalüirua sulu'u Ichitkii Eesü eein corregimiento amünakat sulu'u mmakat tia: Bahía Honda (Colombia)|Bahía Honda Jepira Carrizal Castilletes Casuso El Cardón El Paraíso Guarerpa Irraipa Jojoncito Nazareth (La Guajira) Porshina Punta Espada Puerto Estrella Puerto López Siapana Tawaira Taparajin Taroa Urú Wimpeshi Wanteera Ichipki, Kolompia Supanteerain Ichitkii eesü sünain piama linearüa sümaa ana",wayuu__wikipedia_guc__2025
Tü lineeaka ipünaaka mariyasü aka jamüin jia tü süwashirüinka mmakat jee müsia tü nüwaralaa chi ka'i,wayuu__wikipedia_guc__2025
Tü lineeaka molüjeeka kasutsu aka jamüin jia analu'uko saa'u mmakat jee müsia anoutaka saa'u nakua'ipa na ichipkejewalii,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Escudo E'itajuushi sünain apünüin kuaterü eeka alu'u ayakuwa süchukuajee tü mmakat, sünain tü palajanaka iipünaka saa'u wuinna eesü wanee jatü sushottüin na'apüla na alikunaka, tia jia sütsüin na wayuukana",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Sünain tü kuaterü iipünaka wopüjee eesü wanee jasaichon sümaa piama yosu jee wanee wunu'u sukaramaasü, tia jia mmakat müleka süpüla na kamalainka amüin wajiiraka",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Sünain kuaterü molüko ja'yasü wanee anuwa antaka sotpaa palaaka sünain Ichitkii, tia süpüla ee'iyataa nantaiwaa na alijunaka sünainmüin suumain Wayuu cha sümaiwa",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Cha iipüna sünainmüin ja'yasü wanee anüiki <<kojüta, washiraa, ayatawa>>",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Mmolüjee eere mariiyain, ja'yasü wanee anüiki maka <<Jasai, Siruma, Jouktai otta Palaa>>",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Wanee karatsü saa'u, müinka saa'in chi ka'ika'i watta'malü otta müsia nutuma ja'in ma'in nia saa'u mmakat jee sütchin na wayuukanairü",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Sukumajaiwa Ichitkii Sükumajaiwa Ichitpki Wanaa sümaa tü Revolución en Marcha jee müsia tü atkawaaka sümaa Peruu chaa saa'u mmakat eere joulüin juyaaka Leticia jünain juyakalüirua 30 saa'u siküla XX, na alüwatashika saa'u Kolompia müshi, cho'ujaasü wekerotirüin süpüshua'a mmakat sünain Kolompia",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Sütüma tia chi aluwataapünaakai Alfonso López Pumarejo, sotusü naa'in niakai aka jamüin niain chi aluwataakai ma'in kasa namüin mmakat sotpaaka palaaka caribe, nüshapate'erüin süpüla nekerotamaatüin nakua'ipa na wayuukanairü otta müsia noumain wayuu sulu'u sukua'ipa Kolompia",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Ansülaashi nayainü sünainmüin noumain na wayuukanairü süpüla nekerotamatüin wajiiraka suma'ana Kolompia, jia maka Ichitkiin sunülia jee müsia münüin shia Capital indígena de Colombia, tü rainkeriapüka Ichitkii münaka sumaiwa ekeraajünüsü sümaa sunüliaka Uribia, cha jünain juyakai 1935, noujee chi alijunakai Rafael Uribe Uribe",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Pasanain sünain Ichitkii e'itaanüsu wanee pülaasa Kolompia saa'u ka'ika'i tia, sümaa niakuwa chi alijunakai Francisco de Paula Santander",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Sünainje tü pülaasaka aju'itüsu mekisai karateerü kanüliaka natuma müin yaa: Alfonso López, Bolívar, Rondón, Bogotá, La Marina, etc",wayuu__wikipedia_guc__2025
Akumüjüsu shipia eere e'intaanüintü tü sukuwa'ipaka Ichitkii,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Chi alijunakai Eduardo Londoño Villegas, alüwatanüshikai sünain Ichitkii süpüla namüintüin namüin na wayuukanairü alüsaa joo tü mmakat Wajiira sulu'usu suumain Kolompia, kapülashaatasü naa'in aka jamüin keraaipa nakuwa'ipa na wayuukanairü süpüla alüwatawaa saa'u wajiiraka",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Sükumajaiwa Ichitkii, tü atkawaaka saa'u alüwatawaa naa'u na wayuukanairü keraasü, aja'lajaasü yalayaa",wayuu__wikipedia_guc__2025
Chi alijunakai Londoño si'irapüshi süpüla oonoonüin sümaa nünüiki,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Sukuwaitpaa mmakat Aliükasü sotpa'a palaaka, jepirapüna Ushuala, corregimiento de Nazareth, alta Guajira Sümioushe mmakat: 8200 km² Sümioushe alijunapiapa'aka: 6 km² Sümioushe wunapüna sünain: 8190 km² Ipünamüin saa'uje palaaka: 10 m s",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Ichitkii jia wane mma palaaje sünain mmakat Kolompia, wajiirapüna",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Tü mmakat Ichitkii iipünamüinshaanasü saa'uje Ameerika Uuchimüin, sopta'a palaaka Caribe",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Sulu'u mmakat Ichipki eesü piama ""resguardo"" namaka na alijunaka, muinka saa'in tü iipünaka wajiira otta musia pasanainka wajiira, wayuule koumainka sulu'u; anashaatasu eere müin shia aka jamüin pejesü sünain palaaka otta müsia sünain purunteetka sümaa Wenesueela (eere sikiisuka mmakat Ichipkii, nnojotsü resguardo, sütüma shiain eere outkajaain tü alijunapiapa'aka, miyo'u suumain sünainjee 2",wayuu__wikipedia_guc__2025
"5 km chejee pulaasaka Kolompia, jashin tü karalo'utaka N°015",wayuu__wikipedia_guc__2025
28 ashajuushika no'u kashikai pepureero saa'u juyakai 1984 otta musia N°28,wayuu__wikipedia_guc__2025
19 juulio saa'u juyaa 1994),wayuu__wikipedia_guc__2025
Tü mmakat Ichipkii shia miyo'usüka sa'akaje tü 15 mmakat eekalü sulu'u Wajiira,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Sotpünaa palaaka ja'yasü eere shikerotein wuinka sünainmüin mmakat, bahía sünülia sulu'u alijunaiki, müinka saa'in Portete, Honda, Hondita, Tukakas, jee siia Cocinetas; otta müsia Castilletes, Carrizal, Coco, Cañon, Saldado, Agujas, Gallinas, Taroa, Chichibacoa, Espada, Gorda del norte, arenas, el cabo de la vela jee siia cabo falso",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Otta müsia u'uchi eeshi Makuira, Jarara, Carpintero jee Cocinas, u'uchika Parashi siia la Teta",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Mmakat pejeeka sünain Palaaje-wuinpeje: sümaa palaaka Caribe U'uchejee: Mma Woliwarianakat Wenesueela U'ucheje-wopujee: sümaa Maiko'u Wopuje: sümaa Aleemasain Na'yataaka anain na kepiaka sulu'u Ichipkii Tü eekalü süpüla a'yatawa sulu'u Ichipkii jia epijaa mürüt, tü aikawaaka, tü ee'iyatawaa mma, tü akumajaaka sükaa dividivi, tü alüwata wattamüin karwon, kaasü, otta müsia ichii",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Puerto Bolívar eere suju'itüin tü karwonka natuma na a'yatashika sulu'u Cerrejon, apütaasu süpüla mmakat nnerü tü na'apaka nayainü saa'uje nayulüin karwon sulu'uje mmakat, müinka jaa'in tü gaseoducto alüwataka peturoleo chaamüin Wenesueela",wayuu__wikipedia_guc__2025
Sukua'ipa mi'iraka saa'u mmakat Eere outkajaain wayuukana Centro cultural Gilserio Tomás Pana: sulu'u pülaasaka Kolompia,wayuu__wikipedia_guc__2025
"Mi'irakalü Maatso Su'uyase tü mmakat: no'u chi ka'i 1 no'u kashikai maatso, aka jamüin ekeraajünüsu sukuwa'ipa Ichipkii saa'u juyaka 1935 nutuma chi alikunakai manisalejeewai Eduardo Londoño Villegas otta müsia laa'ulaakai Bartola González",wayuu__wikipedia_guc__2025
"Maayo-Juunio Mi'iraa saa'uje sukuwa'ipa wayuu: shia wane mi'iraa aainjünaka wajiirapüna, eere outkajaain süpüshua'a sukuwa'ipa wayuu otta müsia eere antüin na wayuukanairü wattajee chejee Marakaaya, Suuria",wayuu__wikipedia_guc__2025
Nouyempüre-Tisiempüree Mi'iraa süpüla anouja saa'u Maria: aainjünüsu saa'ujee sükalia Inmaculada Concepción de María,wayuu__wikipedia_guc__2025
Ee'iyatia waleketpülee Proyección Municipios 2005_2020,wayuu__wikipedia_guc__2025

xls FESTIVAL DE LA CULTURA WAYUU Atalee Emüinre Walekerü sümüinka Ichitkii Mmakat Ichitki,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ichitkii (alijunaiki: Uribia) jia wane mma eekalü sulu'u mmakat Kolompia, antünüsü anain palaaje sünain mmakat Wajiira, shikiisü sukua'ipa naa wayuukalüirua soo'opünaa Kolompia (Capital indígena de Colombia)",wayuu__wikipedia_guc__2025

765 wayuu (2020),wayuu__wikipedia_guc__2025

Ji'irain Mma Woliwarianakat Wenesueela,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ji'irain Mma Woliwarianakat Wenesueela wayuunaikiru'u,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Ji'irain Mma Woliwarianakat Wenesueela (alijunaiki: Gloria al Bravo Pueblo) Ju'wajüna Jaashichin Woumain Süka Taashajiraippain Suma Kojutuin Tü Leikat Anamia Je Wayuuwaa I ¡Süsiwata Apüü! A'watchi Washitkai Je Chi Mojushkai Sulu'uje Nipia'ata Achuntushi Taashii Sükaje Tü Anülie Pülaskat Eimolojoosü Jeema Tü Maalijirawakat Tü Ayamütka Jüchikua'aya II Emetulu Wekiisa Kettaiwa Tü Müliakat Wa'lemuyuuwa Shia Watchinka Tü Paa'inwajiwawaakat Je Chaje Iipünaje, Chi Kakumalakai Kasa ¡Toolo Jaa'in! Müshi Jümüin Wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

III Apatkunajiraanüsü Jutuma Sirumakat Eiipa America Sulu'u Mmain Ma'aka Jiyalerai Tü E'raakat Wayuumüin Ju'uwaata Jümüin Jüshata Tü Jaa'inraka Karaaka Shi'ipajee sukua'ipa,wayuu__wikipedia_guc__2025

David Hernández Palmar,wayuu__wikipedia_guc__2025

"David Hernández Palmar Wayuu iipuana, aainjüi peliikula, ayujai o'uyaakuaa otta shikiipü'üjanashi aainjalü peliikula cha'aya wenesulaana",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wainmairü ""documental"" naainjüin sümüin tü e'rajaale telewision kanüliakalü Deutsche Welle y ARTE cha'aya sulu'u tü mma miyo'usükalü kanüliakat Europa je aainjüshi ""documental"" nachikimaajatü naa wayuukana",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eesü wane kanüliasü ""Dalia se va de Jepira"" (O'unüsü Dalia Jepirajee) (2006)",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Piantuairua nukua sünain tü ""festival"" kanüliakat ""NMAI Native American Film + Video Festival"", na'atashi chi shikiipü'üjanakai tü ""documental"" kanüliakat ""Los Dueños del Agua"" je yootüshi sünain tü yootoo kanüliakat “Madre Tierra en Crisis""",wayuu__wikipedia_guc__2025

"David ekirajaashi süpüla a'walakajaa pütchi sulu'u tü ekirajaale miyo'usükalü kanüliakat URBE je ekirajaashi süpüla ayujaa o'uyaakuaa sulu'u tü ekirajaalee kanüliakalü Escuela Julio Vengoechea cha'aya Marakaaya, Wenesueela",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eenajünüshinka süpüla a'yatawaa sulu'u tü ekirajawaakat sünain sukuaippa wayuu je alijuna sümaiwajatü sulu'u tü ekirajaale miyo'usükat kanüliakat Universidad de Iowa, je a'yanaajiraashi sümaa sukuaippa tü kanüliakat de PeruDigital je akaalinjüshi sünain ashajaa sulu'u tü karaloukta a'walakajütkat pütchi kanüliakat WAYUUNAIKI",wayuu__wikipedia_guc__2025

A'yataashi sünain akumajaa je sümaa sukuaippa peliikula sulu'u süpüshua'a tü mmakalüirua sulu'u Latinoameríca,wayuu__wikipedia_guc__2025

"A'yataashi sünain tü pelikula motsoyüt kanüliakat El Destetado, eejachi sünain tü kanüliakat Festival Internacional de Cine de Toronto"" TIFF je nükanajüin tü miyo'usükat akanajaa sünain FICMAYAB (13º Festival de Cine Internacional de Cine y Comunicación de los Pueblos Indígenas)",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Anüü tü ni'yataakalü anain maa'ulu yaa: ""Un hijo"", palajatkalü peliikula miyo'u ni'yataakalü amaa chi aainjaikai peliikula Hèctor Silva Nuñez, alijuna cheje'ewai Wenesueela; a'yataashi sümaa tü peliikula kanüliakalü ""El Ocaso de la amazonìa, wane peliikula miyo'u naainjüin nümaa Alvaro Sarmiento otta Diego Sarmiento-(Quechua, Perû) chi a'yataakai sümaa ""Suggunya 1698",wayuu__wikipedia_guc__2025

""" La llave del Darien"", peliikuula miyo'u, naainjüin sümaa Olowaili Green,Guna Dule, Otta nümaa David Sierra, sümaa tü kanüliakat ""Buscando las marcas del Asho'ojushi""",wayuu__wikipedia_guc__2025

"David Hernández Palmar a'yaataichi sümaa anajaa saa'u tü peliikulairua ne'iyatawaikalü naa wayuukanairua cha'aya Wenesueela je sulu'u wane mmairua naata, ma'aka tü kanüliakat ""Muestra de Cine Indígena de Venezuela"" tü shi'yatakalü tü kanüliakalü Cinemateca Nacional de Venezuela je tü palajatkat Muestra de Cine Indígena cha'aya Wajiira so'u tü juyakalü 2009",wayuu__wikipedia_guc__2025

"So'u tü juyakalü 2009 ni'yataa amaalü sukuaippa tü kanüliakalü Muestra de cine indígena cha'yaGinebra (Suwiisa) wanaa sümaa nouutkajaain naa a'yataashiikana sulu'u tü kanüliakalü OIT, naa a'yataakana süma nakuaipa naa wayuukana saainküin mmakat süpüshua'a, otta nukumaja akuaipalü cha'aya Barcelona (Epaainya) tü kanüliakalü Muestra itinerante de Cine Indígena: ""El Universo Audiovisual de los Pueblos Indígenas""",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sünain ayujalin nia o'uyaakuaa, David Hernández Palmar kojuyatuaichi eein sünain eere shi'iyatünüin o'uyaakuaa; so'u tü juyakat 200y nükanajüin tü kanüliakalü ""Premio de Fotografía Sebastián Garrido"" sünain tü III Bienal Nacional de Artes Plásticas cha'aya Puerto La Cruz (Wenesueela) saa'u tü ni'yataain kanüliakalü ""Iconocomunicantes"", je so'u tü juyakalü en 2010 e'yatünüsü nujutu süka tü kanüliakalü Mención Honorífica de National Geographic saa'u tü ni'yataain kanüliakalü ""La vida Wayuu: una visión desde dentro""",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Videografía ""Esto que veo no soy yo"" (2005) ""Sujuitayaa Yosuu"" (2006) ""Quien yo Volumen 3"" (2006) ""Los dueños del Agua"" (2007) ""Nukujula Wanee Wayuuchon"" (2008) ""Wounmainkat"" (2009) Shi'ipajee sukua'ipa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Institución etnoeducativa rural Maracari,wayuu__wikipedia_guc__2025

Institución etnoeducativa rural Maracari (Manaure) Tü ekirajüleeka Maracari chasü sulu'u tü mma Müsichi münaka,wayuu__wikipedia_guc__2025

Choote,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Choote (alijunaiki: achote, onoto, bija)",wayuu__wikipedia_guc__2025

Castilletes,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Vista de los morros de Castilletes, en la frontera entre Colombia y Venezuela",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Castilletes (alijunaiki: Castilletes) shiia wanee mma antunaa'ka anain chaa Wajiira, chaaya anasü süpülaa eitanaa tü'ü palajanaa'ka ipaa süpülaa ashaala jee siia erajünawa sajat'tie Kolompia jee siia Wenesuweela",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eree shiia chooujashatasü sümüin Wenesuweela, kaa jamüin shii eein atijaanüin jalain ajat'tüin Kolomwia, siia süpülaa atijaanaa sajat'tie wuinkaa palaajeka jee sulüjeenaka wuinka sulü palaa shirooko Sugolfoin Wenesueela",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ekirajiapülee Suuria,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shiyaakuwa LUZ Tü Ekirajuiapülee Suuria, LUZ (alijunaiki: La Universidad del Zulia) shiia wanee ekirajapüle taashi'akuwaitpaa, antunusu anain soou mma'ipakat Suuria ein Wenesueela, shiia wanee ekirajupüle sumüin eke ein; antusu anainwa 65",wayuu__wikipedia_guc__2025

"000 ekirajanusuka sunain püreekürato siia posskürato, eitajushii sunain 11 pakuttade sulü tü alijunapiapa'a Marakaaya siia piama nu'uküleo, wanee chaa alijunapiapa'a Kawima siia waneeyan chaa Puntoo Pijoo, mma'ipakat Patkon",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eesü sunain 27 koleejia, ekirajasu anainwa 56 kareera kapülajanaka siia 100 posskürato",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesü sulü 4,wayuu__wikipedia_guc__2025

"000 ekirajakat; eesü sunainwa tü aküjaalana pütchii supüla aküjaa tü alataka alüpüna tü Ekirajupüle Suuria, müin tü Karalo'uta LUZ, antaka sumaa Kai'iwai Shimüinsuka (alijunaiki: Diario La Verdad); Raawia LUZ, walekerü: https://web",wayuu__wikipedia_guc__2025

"ve/, sulü tü rialü 102",wayuu__wikipedia_guc__2025

"9 FM sumüin Marakaaya, 97",wayuu__wikipedia_guc__2025

5 FM sumüin San Rapaeelü Majana jee 107,wayuu__wikipedia_guc__2025

9 FM sumüin Puntoo Pijoo; Tvluz shiia ein erajunüin sunainka siia ein suwalekerü Tü Ekirajupüle Suuria shiia http://www,wayuu__wikipedia_guc__2025

luz,wayuu__wikipedia_guc__2025

edu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"ve ein eiyatunüin sukuwaitpaa LUZ Suchajaaka achiiki tü Ekirajupüle Suuria Estudiantes Wayuu en LUZ Tü Ekirajupüle Suuria sunainje suchajaaka shiiesü tü ekirajaaka alijuna soou mma'ipakat Suuria, tü makaa shiia: Shiiesü wanee intitusionka akumajaka kassa sumüin cho'oujaka sumüin alijuna, sunainje tü anaawaka siia achecheraa tü atijaaka aküjanaka sutuma tü ekirajaasuka, tü makaa supülasu anatiraa sukuwaitpaa mmakat Wenesueela siia awanaja müjaaka sunain alijuna ee ayatajein",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ekirajaa sunain anaawa püropesional ee atijaain sukuwaitpaa ayatawa sunain kassa Ainja kotta sumaa wanee Ekirajupüle soouka waneeyan mma Amaimaja kareraa sumüin ee atijein ain sunain, ajutala sumüin wayuu ee matnetshein supüla awalaja wanee Ekirajupüle ee kajutüin Achikii Tü Ekirajupüle Suuria Sunuikipüle: Post Nubila Phœbus (alijunaiki: Después de las nubes, el Sol ) (wayuunaikiru'u: Suchikeje tü Sirumaka, chii kaikai ) Su'uyashe sukumujunüin: 11 de septiempüre so'ü 1891 (121 juyaa) Ein antuna'anain: Av",wayuu__wikipedia_guc__2025

"16 sumaa calle 67 B, Marakaaya, sunain mma'ipakat Suuria ein Wenesueela Ekirajanusuka: 65",wayuu__wikipedia_guc__2025

"000 sunain Rector: Jorge Palencia Pakuttade siia Kareera kanainjeka Universidad del Zulia Aküronomiia: Aküronomiia Arkitekturaa siia tiseñoo: Arkitekturaa Tiseñoo Kürapikoo Ciencias Económicas y Sociales Atministürasion je Empüresaa Kontatüriia Püblikaa Economía Sociología Ciencia Juriitikaat siia Sociales Terechoo Ayatawa Sosialü Ciencia Politikat Humanidades siia Educación Licenciatüraa jünain Comunicación Social: Mención Periodismo Impreso Licenciatüraa jünain Comunicación Social: Mención Periodismo Audiovisual Licenciatüraa jünain Publicidad siia Relaciones Públicas Letras (Ashajaa) Filosofía Educación: Integral Educación: Orientación Educación: Ciencia siia Tecnología sunain tü Educación Educación: Biología Educación: Química Educación: Matemática siia Física Educación: Achukuwaje (Historia) Educación: Geografía Educación: Pre-escolar Educación: Anüiki Joolüjatü (Idiomas Modernos) Educación: Física, Deportes siia Recreación Bibliotecología jee Archivología Experimental sunain Artes Artes Plásticas Artes Escénicas siia Audiovisuales: Yonna (Danza) / Teatro / Artes Audiovisuales Jayechii (Música) Museología Experimental sunain Ciencia Matemática Física Química Biología Computation Antüropolojia (Antropología) Ingenieria Civil Petürolio Mecanica Geodesia Quimica Electrica Industrial Kaasü (Gas) Medicina Medicina Bioanálisis Enfermeria Nutürision siia dietética Odontologia Odontologia Ciencias Veterinarias Medicina Veterinaria Animación Stop Motion Tü Ekirajupüle Suuria, eesü sumana wanee püroyectaa supüla akumaja wanee shipiia LUZ chaamüin suriiamüin sunain Wuinka Marakaaya, ein tü mma'ipakat Suuria, supüla anaateraa tü achajawa ekirajapüle uniwersitariio siia apaa sumüin tü mmakat makaa ekirajaale majutüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jayariyú Farías Montiel,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jayariyú Farías Montiel Ja'yaliyuu Montiet Ka'i jemeiwaa shia: 08/04/1978 Jaleje'ewalü: Marakaaya E'irukuu: Ja'yaliyuu Suumainpa'a: Wenesueela Koleejia eejatülee tepichiiwa'a: (-) Ekijaapülee mülo'u eere shikirajaain: Cecilio Acosta Shi'yataaka anain: A'walakajülü pütchi Joujatü ouktuin: 21/09/2017 Aamaka eere shia: Marakaaya Jayariyú Farías Montiel (Jemeisü cha Marakaaya, Suuria, Wenesueela, 8 nünain kashikai apüriirü no'u chi juyakai 1978 - Anaajaasü cha Marakaaya, Suuria, Wenesueela, no'u chi ka'i 21 nünain kashikai settiempüre no'u chi juyakai 2017) wane jiet wayuu, a'walakajüt pütchi, aashajüt sulu'upünaa raawia otta shikiipü je aluwataapükalü sünain tü karalo'uta Wayuunaiki",wayuu__wikipedia_guc__2025

Süchikimaajatü Nüchon chi a'walakajüi pütchi Gerardo Jesús Farías,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tepichiwa shia o'unapü'üsü weinshi sünainmüin noumain na süpüshika cha wajiirapüna, soo'opüna mmakat Suuria",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ekirajaasü shiakat sünain a'walakajaa pütchi süchiirua nünüiki chi süshikai, niaja'a chi aashajaakai sümaa waneepia süpüla saapaain tia a'yatawaaka süpüla shiaijatüin aashajaaka mapan saa'uje nakua'ipa na wayuukana",wayuu__wikipedia_guc__2025

Shiakat kachonsü 3 tepichi motsoyütnuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ouktusu no'u chi juyakai 2017 sutuma wane edema cerebral amünüsü sutuma kapüleein jo sukua'ipa sutuma suukarain süshaka,wayuu__wikipedia_guc__2025

Shi'yataaka anain Ekirajaasü palajana sulu'u tü Ekirajiapülee Katolikat Cecilio Acosta süpüla saapaain sukua'ipa a'walakajütka pütchiirua,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süja'lajaapan sutuma tia, saapüin ma'in saa'in sünain tü akumajaaka sukua'ipa karalo'utaka wayuunaiki, paala süpülapünaa akumajaanüin karalo'utaka shiakat shikiiru'usu süpüla sülatüin tü shikirajaaka achiirua",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Mapeena no'u chi kashikai apüriirü no'u chi juyakai 2000 akumajaanüsü tü karalo'utaka, shiasa'a no'u chi juyakai 2006 chi karalo'utakai watta'asü sünüiki sainküinpünaa mmakat jee eere wayuuirua kepian soo'opünaa Wenesueela otta mapeena sülatüin mmakat süpüla süntüinjatüin Wajiiramüin sulu'u Kolompia, sükajee tia amülo'ujaasü sukua'ipa süpüla shiaijatüin tü karalo'uta eere aashajaanüin saa'u nachikuuka na wayuukana eere naya kepian sainküinpünaa mmakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

No'u chi juyakai 2010 tü karalo'utaka sükanajüin tü Premio Nacional napüla a'walakajünütka pütchi saa'u Wenesueela,wayuu__wikipedia_guc__2025

E'itaanüsü sünülia süpüla sükanajüin tü Premio PIDC-UNESCO de Comunicación Rural no'u chi juyakai 2011,wayuu__wikipedia_guc__2025

No'u chi ka'i 13 sü'ütpüna apüriirü no'u chi juyakai 2015 aju'itusu tü na'yataain 191 kanüliaka mayaa “Mil historias que contar”,wayuu__wikipedia_guc__2025

"No'u kashikai maayo sünain chi juyakai 2012 Jayariyú Farías Montiel o'unusu sünain tü Foro Permanente süpüla tü Cuestiones Indígenas natuma ONU aainjünaka cha New York, süpüla aashajawaa saa'u tü petüroolia oyotuusukalü sulu'umüin süchii eekai pejein sünain soo'opüna mmakat kolompia-wenesueela",wayuu__wikipedia_guc__2025

Otta süpüla saashajaain saa'u tü aa'inneeka sümaa tü süchiika Rankeriia sulu'u tü suumainka Wajiira kolompiaanaka natuma aluwataashikana jee shikiipüka tü Cerrejón amünakat,wayuu__wikipedia_guc__2025

Otta aashajaasü süpüla naju'itüin na surulaatkalü eekana sulu'u suumain wayuu cha Wenesueela,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesü süpüla pi'rajaai Wayuunaiki (karalo'uta) Pütchi soo'omüin süchikimaajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Junaaya,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Junaaya Junaaya (alijunaiki: honda wayuu) junaaya sünülia wanee korolo olojie,ainjünüsü suka makui ouuttajüüshi,sulü'üjain wayuu tooloyu sunain waraittaa,sünain olojoo, sünain mekeeraa",wayuu__wikipedia_guc__2025

tü sa'apüla'ükalü wane ipa o'ulaka pootchi; wanee korolo ka'atsüinsü olojiesü otta e'ipiria kasa ekai mojülain,wayuu__wikipedia_guc__2025

ale'eyatünüsü süpüla sujütúnüin tüú sa'apüla'ükalü otta müinka süitünajatülee wane kasa suka,wayuu__wikipedia_guc__2025

Argenis Angulo,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Argenis Alexander Angulo Parra Arüjeenis Paara Ka'i jemeiwaa nia: 23/07/1983 Jaleje'ewai: Marakaaya E'irukuu: Nnojotsü Nuumainpa'a: Marakaaya Koleejia eere tepichiiwa'a: Ekirajaapülee Maristas Ekijaapülee mülo'u eejechire: Ekirajaapülee Mülo'u Suuria Ni'yataaka anain: A'walakajüi pütchi Argenis Alexander Angulo Parra (Marakaaya, Suuria, Wenesueela, jemeishi no'u chi ka'i 23 no'u kashikai juulio süpüla juyakai 1983) nia wane a'walakajüi pütchi, aashajai sulu'upünaa raawia, ashajüi pütchi otta atüjashi aashajawaa, wenesueelaje'ewai nia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Niapü'üshi chi laülaakai saa'u tü Camara Junior Internacional,wayuu__wikipedia_guc__2025

Müinma yaa nia chi eekai na'ato'u chi shikiipü'ükai Suuria sünain anoukta sukua'ipa tü mmapa'akalü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jaleje'ewai nia Argenis Angulo jemeishi sulu'u tü alijunapiapa'aka Marakaaya, wayuu tü nüpüshika paala sünainjee wane noushi",wayuu__wikipedia_guc__2025

Niakai nia chi emüliakai nutu'ujeekai chi nuwala epayaakai,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü niika ekirajüt otta nüshi wane perito agropecuario, ajolooshii naya suulia a'yatawaa müinma yaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nikirajaaka anain Ekirajaashi palajana sulu'u tü ekirajüleeka Maristas icha Marakaaya, eere o'ttuin tü naa'inka sünain mülo'uinjatüin tü nukuaippaka otta naa'in shi'iree akaliijaa wayuuirua",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Saja'lajaapa tü nikirajaaka anain jima'aiwa nia, achajaashi a'yatawaa süpüla nükaalijüinjatüin tü nüpüshika otta süpüla nuwalaajüinjatüin tü nikirajeeka anain",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Mapan oju'itusu nümüin nukaralo'utase süpüla nikerotuinjatüin sulu'u tü Ekirajüleeka mülo'usuka Suuria, eere lotuin naa'in sünain nüsa'watüinjatüin tü ke'ireeka naa'in müinka saa'in tü a'walakajawaa pütchi otta müsia o'ttushi sünainmüin tü CJI Suuria",wayuu__wikipedia_guc__2025

Niakai magíster sünain Ciencias de la Comunicación,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesü karalo'uta nüma'ana sutuma tü Asociación de Desarrollo de Talento de los Estados Unidos (ATD) süpüla ni'yataain sünain akaalijaa wayuuirua shi'iree lotuin nakuaippa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Otta müsia eesü nüma'ana karalo'uta saa'ujee tü Programa de Gerencia de Empresas Globales saapaka tü ekirajüleeka mülo'u saa'u Negocios Wharton sulu'u tü Ekirajüleeka mülo'u icha Pensilvania,wayuu__wikipedia_guc__2025

Alaülaashi saa'u tü Cámara Junior Internacional Sünainjee tü ni'yataaka anain eeshi naa'in süpüla wattain tü nünüliaka otta müsia süpüla e'itaanüinjachin sünain aashajawaa otta yoota saa'u tü Cámara Junior Internacional eekalü sulu'u Suuria nou chi juyakai 2008,wayuu__wikipedia_guc__2025

Nou chi juyakai 2011 aneekajünüshi süpüla niainjachin chi yootakai saa'u tü JCI sulu'u Wenesueela,wayuu__wikipedia_guc__2025

Mapan nou chi juyakai 2014 aneekünüshi süpüla niainjachin chi vicepresidente ejecutivo mundial süpüla Ameerika,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nou chi juyakai 2021 o'ulakünüsü tü nünüliaka shi'ire nükanajüinjatüin tü alaülaajawaaka saa'u tü Cámara Junior Internacional süpüla tü juyakalüirua 2022-2023, eesia nutuma sükajee nükanajüin mapan süchikejee wane aneekajawaa aainjünaka icha Johannesburgo, Sudáfrica nou ka'ikai 18 nou kashikai nouyenpüree nou juyakai 2021",wayuu__wikipedia_guc__2025

"O'ttushi sünain tü ni'yataainka sümaa tü Cámara Junior Internacional nou chi ka'i 1 nou kashikai eneerou nünain chi juyakai 2022, eere naapüin naa'in süpüla aainjaa kasa anasü süpa'apünaa mmapa'akat namaa naa jima'alii otta majayutnuu eekalü a'yataain sümaa tü Cámara Junior Internacional",wayuu__wikipedia_guc__2025

Shi'ipajee sukuaippa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Akaniaajaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Akaniaajaa (alijunaiki: Escaneo),wayuu__wikipedia_guc__2025

Jamüche'e,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süchon jamüche'e Süsii jamüche'e Jamüche'e (alijunaiki: cardón, cactus, tuna, opuntia wentiana) süpüshi tü wunu'uliaka Opuntia, yaajewalü ya'yaa mmakat Ameerika, otta müsia eesü antunüin anain chejee Mma Mulo'usu Ameerikajatü chamüinre'e uuchejee sünain Patagonia münakat, eere osotüin napüshua'a wunu'uliakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Na Europaje'ewaliikana na'lüjüin wunu'uliakat tüü chaamüin palaapüna sünain Mediterraneo amünakat, eere susotüin süka anain mmakat süpüleerua",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ekünüsü tü süchonkalü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eesü waneeirua eekai keipüsein, eesü eekai süsa'watüin tü 10 cm sünain yaleetüin shia; ma'aka koo'ojule wane wayuu kapüleesü shiyutnüin aka jamüin aisü ma'i shia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü jamüche'ekat eesü nachukuajee sulu'u tü nakuwaippakat naa wayuu Aztecakana, sükajee eesü nayorolo saa'uje, aka jamüin tü wunu'uliaka tüü nnojotsü ouktamaatüin, aka jamüin josopa shia eesü osotüin wane süchikejee sünainjee suurala",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jamüche'e, tü jamüche'ekat juchon mma, waima ma'in yaaya wajiira, wunu'ulia wuittüsü waima eipüserü, ishosü juchon kawala'ayuusesü, waima kasa anakaa apüla jia jutuma wayuu, ekünüsü juchon jutuma wuchii otta wayuu, aakannüsü juwala'ayuuse juulia jü'ikaain neimata jutuma, asünüsü jujuyein jüpüla shiiyajaaya wachü'ü nnojoliire washiitüin, müsia aire ma'i jamü a'ajünüsü jiküin mürülü, ma'aka jaa'in jiküin paa'a, anneerü, kaa'aula,otta püliiku",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jayajaya: süchon jamüche´e, ekunusü je'wapa, pusiasü, ishosü, esü su>ü, kawarayusü Jamüche'e, süka alijünaiki tuna-NopalShiyaakuwairua jamüche'e Jamüche'e masiisalü Süchon jamüche'e Jamüche'e kachonsü Shiyaakuwa jamüche'e Maloukata süsii jamüche'eka",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ama,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ama shipialu'u wayuu Niyaakuwa centauro icha partenón Belerofonte otta Quimera (425–420 n,wayuu__wikipedia_guc__2025

"C) Ejeerajuushi nutuma Ange Vergèce (Francia, 1554)",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ama (alijunaiki: caballo) wane mürülü pienchisü süsa'a, miyo'u sunulü, eküshi alama otta müsia mojuui",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wane mürülü e'ejetuu nütüma chi wayuukai; mürülü jümülüin wayuu, jümaiwale'e ma'i aapajuushi namüin naa wayuu eejanaka nutuma chi pülashikai, ja'ujee ni'rüin nümülian wayuu jüka nü'üi, alumajunüshi(sü) jüpüla e'ejenaa, otta müsia jutuma wayuu eekai eein ama jüma'ana, wayuu washirü, kojutushii atumaa ja'ujee amaajuchin, na wayuu epijüliikana otta arüleejüliikana ama, epijaashi ama jüpüla e'ejetaa, jüpüla awatawaa, arüleejia, otta müsia apalaalajia, süpüla o'nooya",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nukuwa'ipa ama nümaiwa Chi amakai, etnüshi sümaiwa maka saa'in wane mürülü miyo'u, katchinkai ma'i, anachoshii ma'i, wuleshi nia o'upa'alu'u; antünaa anainchi sulu'u karalo'uta eere akuwentajünüin nüchikuwa, aju'itüshi no'uyaakuwa sulu'u sütneetse alijuna wattajee",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eesü wane pütchi na'u chi amakai, naküjala na griego icha jümaiwa, sulu'u naküjalaka na griego manükalü, eeshinka wane ama icha jümaiwa, akatsa'a chi amakai chia sünainjee tü nikiika sünainmüiree nüse'erü müshii na'in wane wayuu, katünashi müinka na'in wane wayuu, jo yalejee sünainjee nüse'erü a'wanajaasü sünainmüin nütapa'ala wane ama, chi wuchiikai chia ""centauro"" nünülia natuma, kepiapü'üshi icha Tesalia, müsü tü pütchika naküjalaka na griego münakalü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jo wane naküjala na griego münaka shia tüü: eeshinka wane ama ""Pegaso"" nünülia, chi amakai pegaso katünashi, niaja'a chi palajachikai ama o'unakai iipünaamüin nanainmüin na pülashiikana eere naya kepiain sulu'u wane mma Olimpo münüsü, chi amakai chia nümülüin chi shikiipü'ükai na pülashiikana, Zeus nünülia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü aküjalaka tüü cheje'ewalü sulu'u wane mma Grecia münüsü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Otta eesü wane'eyan süküjala alijuna na'u chi amakai, naashin eepü'üsü wane ama ""Unicornio"" münüshin, chi amakai chia ko'uwashi nii'ipo'upünaa, akatsa'a waneeshin tü nu'uwaka, chi amakai chia ja'yasü sulu'u tü naküjalaka na alijunaka kepiashiikana sulu'u tü mma Europa münaka, wane ama pülashi süka jamüin ee'iyalaashi ne'e sümüin alijuna eekai lotoshaatain sukuwa'ipa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ama namüin na wayuukana Wayuu toolo amoushi Tü amakalü namüin na wayuukana aküjasü süchiki kapülainyuu, yala'yalaa, kojutaa akuwa'ipa, anaa, aküjasü süchiki sünain anashin wayuu, chi wayuu kama'anakai shia e'nnajüshi ma'i sutuma tü mürütka eekalü nüma'ana",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Cho'ujaasü süpüla awaraijawaa, ayoujirawaa, ne'ejena",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Maka eere wane alapajaa, chi wayuu kama'anakai wane ama, o'unushi saa'u, ne'ejena müsia shia; arütkaashi sünaimüin, jai'tairüa wattain shia, motso'osü nukua sulu'u",wayuu__wikipedia_guc__2025

Nnojotsü aijünüin wüin saa'u ama; shia tü püliikükalü aapaakanaka süpüla tü a'yatawaakalü tia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Chi amakai aküjashi süchiki washiraa otta aküjashii süchiki wayuu eekai anain nukuwa'ipa otta eekai jouuluin mürülü nüma'ana,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Icha jümaiwa nnojoluiwa'a tü kemionka otta tü mooto jo eekai eein joolu'u, niapü'üshi chi amakai o'unakai sünain kasa supushuwa'a süka jamüin jamaamain nukua soo'opünaa tü jasaika otta sulu'u wopu eepünaale naya",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eeyülia ama joolu'u, eeyülia wayuu kama'anaka ama müinma yaa, nama'anasü süka jamüin nnojotsü kojutuin otta mapüleesalü tü epijaaka mürülü wuna'apü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Akatsa'a tü kemionka kojutashaatasü sülia namüin na wayuu nnojotka akanajüin nneerü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sünain wane anaatawaa pütchi, sünain wane maünaa otta sünain wane achuntaa jieyuu achuntunapü'üshi shikii ama süpüla awalaajawa süpaünaa wane wayuu, wane kasachiki otta wane kasa eekai juyaalain",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ama sümaa e'ejetuuin Ama e'ejetuukai(lü) anasü ma'i niinase, nujuleenain, nipeyonse, nukutpeetse, nukushpalajana a'nennüshii ma'i walawaire nujuitui chi wayuu ke'ejenakai, ne'ejena sünain a'yatawaa, sünain mekeerüü, ne'ejena sünain alapajaa, ne'ejena wane anüliee, ne'ejena wane pütchipü'üi sünain e'ikajawaa pütchi",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesü süpüla ne'ejenain wane wayuu toolo otta wane wayuu jierü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Otta eesü müleka nuwate'erüin sünain tü shaitaa kanüliakalü awate'era ama,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nüshein chi amakai Sünainjana shakuma Uleena Türiiya Wo'olu Tü amakalüirua sünain tü aashiajawaaka Naküjala na atüjaka süpüleerua ashajaa süchiki tü wayuukalüirua icha jümaiwa, tü amakalüirua aapaanüsü sutuma tü wayuukalüirua sünainjee nakuwa'ipa na alijunaka, süka jamüin nayalajüin süka sülia ichii, ipa, wunu'u, kaa'ula otta mürülü eejatüka nama'ana wanaa sümaa nantüin na alijunaka sotpa'amüin tü palaaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

Na alijunaka motpü'üshi neema na wayuukana süka jamüin jashichin ma'in naya,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wanaa sümaa tia, na alijunaka katatawaisü tü nakuwa'ipaka, eeshi na alijuna ingleses, otta eejatü na alijunaka españoles, na ingleses a'aleewajaashin namaa na wayuukana shi'iree nasütüin tü mmapa'akalü eejatüka najapülu'u na españoles",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü wayuukalüirua icha jümaiwa nayalajüin tü amakalüirua noulia na alijunaka, yalejee ekirajaashin naya sünain amouwa'a eepünaale naya waraittüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

Shi'ipajee sukuwa'ipa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ju'i,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ju'i (alijunaiki: grillo),wayuu__wikipedia_guc__2025

George Lavarca,wayuu__wikipedia_guc__2025

"George Lavarca George Lavarca Ja'yaliyuu Ka'i jemeiwaa nia: 29 nouyempüree nükalia juyakai 1992 Jaleje'ewai: La Concepción, Suuria E'irukuu: Ja'yaliyuu Nuumainpa'a: La Concepción Koleejia eere tepichiiwa'a: Suuria Ekijaapülee mülo'u eejechire: Ekirajülee Mülo'usuka Suuria Ni'yataaka anain: Akumajüi jee aashajaai saa'u akua'ipa George Lavarca (La Concepción, Suuria, Wenesueela, 29 soo'opünaa nouyempüre no'u chi juyakai 1992) akumajüi jee aashajaai saa'u akua'ipa, wayuu nia, Jayaliyuu ni'iruku",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ojuitüshi sulu'ujee tü Ekirajiapülee Suuria süpüla a'yatawaa sünain Akumalaa jo ejeerajaa, tia no'u chi juyakai 2015",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nukuwa'ipamaajatü Jemeishi sulu'u tü mmakalü Concepción, uuchejee sünain Marakaaya, sulu'u tü mmakalü Jesús Enrique Losada cha'aya Suuria, tü niika wane wayuu Jayaliyuu, George Lavarca nia wane akumajüi ojuitakai sulu'ujee tü Ekirajiapülee Suuria, nipia tia sünain achecheraa tü nukua'ipaka sünain tü nüsa'awateeka naa'in müinka tia akumajaaka otta tü e'inaa tü nukumainka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tepichi'iwa nia tü ni'yataaka anain shia tü na'yataaka anain na wayuukana kepiaka wuna'apü, müinka saa'in tü arüleeja mürülü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jima'aiwa nia waraittushi waneepia süchiirua tü ke'ireeka naa'in süpüla nüsa'awajaain tü nu'unaka achiirua, shia aja'laje'eraa tü nikirajaaka anain",wayuu__wikipedia_guc__2025

Süja'lajaapa nutuma o'unushi cha sünain alijunapiapa'aka Karaaka süpüla ee'iyataa tü ni'yataainka otta süpüla jutkatawaa sünain eere outkajaain na a'yataashikana sünain akumajaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nikirajaaka anain Naja'laje'erüin tü nikirajaaka anain sünain tü Akumajawaaka sünain ejeerajaa no'u chi juyakai 2015, tia nüsa'awatüin sümaa nüpüshi otta natunajutü sükajee nükaalijünüin natumairua sutuma anain naa'in namüin sükajee nian chi achecheraainjachikai sukua'ipa otta aapawaa tü shi'iyaakuwa aainjaa jee tü aa'innawaaka süka jiitpai, wanaa sümaa sukua'ipa aainjawaaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü nüshikalüirua apaajiraashi tepichi'iwai nia, sutuma tia tü niika a'yataasü ma'in süpüla achajawaa nakua'ipa tü süchonniika, ja'itaichi George a'yataashi süpüla niya'lajaain tü nükoroloka otta tü nüsapia supüla o'unaa sünain tü nikirajaaka anain sulu'u tü Ekirajiapüleeka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jima'aliwa nia müliapüshi sutuma oo'ulakünüin naa'in sutuma tepichi mojulaaka nümüin sulu'u koleejiakalüirua, müsia niakai lotusu tü nukua'ipaka sünain tia sutuma pansaain tü nikiiruka sünain tü aashajaanaka nümüin sutuma tü nüpüshika, otta tü niika sutuma anoujain shiaka nünain Ma'leiwa, shiaka nikirajaain niakai sünain lotuin tü naa'inka sulu'u tü nakua'ipaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nukuwa'ipa sünain akumajaa Tü nukua'ipaka George sünain akumajaa a'akülaasü sünainje nüja'laje'erüin tü nikirajaaka anain otta ejiraain nia sünain tü ee'iyataaka na'yataain sünain wane outkajawaa aainjünaka süpüla tia sutuma FEDA, ¨El destete¨ amünüsü tia eere ni'iyatüin ni'yataain sulu'u tü Museo de Artes Contemporáneo del Zulia (MACZUL) no'u chi juyakai 2016",wayuu__wikipedia_guc__2025

Süchikejee ekirajüshii sümaa nu'unüin sünain tü ee'iyatawaaka tü numukainka,wayuu__wikipedia_guc__2025

"No'u chi juyakai 2018 o'unushi sünain tü ee'iyataaka Arte y Sociedad: Jóvenes Creadores Venezolanos, (Centro Cultural BOD, Caracas), no'u chi juyakai 2019 o'unejaanüshi sünain tü ¨Por Los Caminos Verdes Venezuela a 250 años de Humboldt¨ (Hacienda La Trinidad Parque Cultural, Caracas) otta sünain tü ee'iyataaka Wale'kerü (Araña), 5ta Residencia en el Museo Alejandro Otero, La Rinconada Caracas",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sünain chi juyakai 2020 eejachi sünain ee'iyataaka ¨E'iruku jimajimatshi¨ wane ee'iyatawaa sulu'upünaa kachuweera jee tijitaalüin eere aashajaanüin saa'u tü asürülawaaka sutuma tü wanülükalü COVID 19,wayuu__wikipedia_guc__2025

"George Lavarca ni'iyatüin waneepia sünain tü nukumajaaka tü aainjaa wane kasa sümaa tü eekalü wajapülü, jo ni'iyatüin weinshi sulu'u tü ni'yataainka tü nakua'ipa na wayuukana, jülüjüsü naa'in waneepia tü saashajaaka tü noushikalü ee'iwa shia sulu'u mmakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Francisco Justo Pérez Van-Leenden,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Francisco Justo Pérez Van-Leenden Juransiiko Van-lenten Ka'i jemeiwaa: 03/05/1949 Jaleje'ewai: Süchimma E'irukuu: Nuumainpa'a: Kolompia Koleejia eere tepichiiwa'a: Divina Pastora Ekijaapülee mülo'u eejechire: Müle'usüka Wajiira Ni'yataaka anain: Ekirajapü'üshi wayuuirua Joujachi ouktuin: 13/07/2019 Aamaka eere nia: Samatuipa'aa Francisco Justo Pérez Van-Leenden (Süchiimma, Wajiira, Kolompia, 3 mayooulu'u no'u chi juyakai 1949 - Samatuipa'a, Kolompia, 13 juuliolu'u no'u chi juyakai 2019) Chi alijuna atüjakai ekirajüikai jule'erua tü anüikiikat, tü atüjaaka jüma ashajülin, mainma ni'yataain sünain sukuwai'pa nanüiki na wayuukana sulu'u tü Ekirajüleeka müle'usüka Wajiira",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jüchiki Nükua'ipa Francisco Pérez, e'raajüshikai ma'in ma'ka naa'in profe Justo, jemeishi Süchiimma Wajiira, jünain apünüin (3) tü kashika ja'rai jünain tü juya 1949",wayuu__wikipedia_guc__2025

Anajaashi niakai cha'aya Samatuipa'aa (Bogotá) jünain po'loo apünüinmüin(13) chi kashikai akaratchikai jünain tü juya 2019,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ekirajaashi niakai sünain tü süttiaka akua'ipa otta süchecheria akua'ipa sulu'u tü ekirajapuleeka divina Pastora, ejechiree ajattüin nutuma tia, jünain tü juyaka 1967",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aja'lajaasü tü ekirajawaka nütuma julu'u tü ekirajapuleeka mule'usüka universidad Nacional de Colombia münaka, jünain tü apünüinka kashi jünain tü juya 1979",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jünain juyaka 1987 ajattatasü nütuma wanee ekirajawayaa maestría münaka julu'u tü ekirajapuleeka mule'usüka universidad de los Andes cha'aya Samatuipa'aa (Bogotá),wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jünain tü juya 2005 nainrüin waneeya'asa doctorado münüsü julu'u tü ekirajapuleeka mule'usüka universidad del país vasco, cha'aya julu'u wanee mma Vitoria España münusü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jüchiki Naa'inraka A'yataashi palajana nia sulu'u tü ekirajaapuleeka Sagrada Familia münaka, jüchikijee ni'yataaka julu'u tü ekirajapuleeka mule'usüka wajiira, jünaijee tü juya 1979 jünaimüin 2019",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wainma naa'iraka julu'u tü: aluwataashi nia julu'u tü jikiipüka ekirajawaa jüpüla ekirajaa otta tü aluwatawaka nüchikijee chi aluwataashikai, aluwataapünashi nia julu'u eree oustünüin jünain juchiki jukua'ipa wayuu, mushia nia aluwataashi julu'u jüpüshuwa'aya tü ekirajapuleeka mule'usüka wajiira",wayuu__wikipedia_guc__2025

Niaja'a chi a'yataashikai jünain ashajaa otta akumajaa sukuaippaka tü Laülaasükaa Pütchi sulu'u Kolompia sümaa Margarita Pimienta,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wana jümaa nüluwataain julu'u tü ekirajapuleeka mule'usüka wajiira, wainma kasa naa'inraka, nünateeraka, nia achajaaka jüpuleerua mule'uinjatüin jia, mushia nia ottiraka tü eree jüchajanüin jüchiki jukuaippa wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Watta jalii ni'yataain, erajaawaishi jüshajüin tü ekirajaasükaluirua jüpüla ajat'tiraa tü ekirajawaaka, wainma jükua'ipa tia, eesü tü aashajaaka jüchiki tü anüikikaluirua, nia erajaaka jümaa nünate'erüin tü ta'yataainka jüpüla tojüitüinjatüin julu'ujee tü ekirajaapuleeka mule'usüka: Jüchiki jamuinjatüin jikirajayaa tü Wayuunaiki julu'u ekirajapüleeka Majayütpana wanaa jümaa tü juya 2004",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü ta'yataainka jia ojuntaka jükuwaippa jü'yatayaa tü karalo'uta aashajaaka jüchiki jamuinjatüin jikirajaaya tepichi julu'u woumain Anaa akuaippa münakat,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Anasüjaa jüka püi'küin taya kataiwaa po'u, pia aapaaka tamüin tü yalayalaaka otta tü a'iwaka apülaa tü anüikika",wayuu__wikipedia_guc__2025

Pemerapaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Nükaralo'utase Wuommainpa (v,wayuu__wikipedia_guc__2025

"3 y 4) Wayuunaiki: estado, sociedad y contacto A'yataashi sünain akumajaa sukuaippa tü Laülaasükaa Pütchi sulu'u Kolompia no'u chi juyakai 1991",wayuu__wikipedia_guc__2025

Akoosto,wayuu__wikipedia_guc__2025

Akoosto (alijunaiki: Agosto) Nia chii mekiisatkai kashi suluu shiyawashe juyaa natuma naa alijunakana suluü apunüin shikii waneshimuin; shia palaa tu apuniunka kashi sumaiwajattka natuma naa romanokanaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Akalio'ushajülee,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Akalio'ushajülee (alijunaiki: Blog, bitácora digital)",wayuu__wikipedia_guc__2025

Irama,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Irama:(ciervo suka alijunaiki) muru'ulü mojuipa'ajaachi sa'u isashii oulaka musia sa'u uuchi, chi iramakai nia wanee murulü kainshi, ekunusü shi'iruku muinka sulojünule chi iramakai sunain tooloin mainma nu'uwaa sunain mi'iyouin; chi iramakai nia wanee muru'ulü ishotoi sumaa kauun nütu'u kainshatashi sünain mojuupa'ashi nia waneepia; sutuma wayuu ekai chi olojüliin o'utajünusü nutakalü akumajünusü süpula ejerüü musia kapüüleetain tü nütakalü otta süpula jiikü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Juan Manuel Santos,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Juan Manuel Santos, no'u chi juyakai 2010 Juan Manuel Santos, palajachikai sünain ashajaa tu Kolomwia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Anakaa süpüla aainjünaa süchikuwa'a,wayuu__wikipedia_guc__2025

1: Shia tü anakalu süpula kasä anas,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Makasain tü jouka maulü soupuna tu makat nojousu wajutuin jatuin tü sutaka wekuinkat wakotchirainjatu süpula waluwatainjatu süpula kasa anasu 2: Saupuna tü makat nojousu wajutajatuin, wakotchirainjatu tü werakat süpula anaijatuin tü woumainkat weruin jatuin sulü anaimain",wayuu__wikipedia_guc__2025

"wakot chiraijatu tü marrajakat, karraloutakat ,tolekakat, wotshokat, tü unünkalii",wayuu__wikipedia_guc__2025

Mmakat Wajiira,wayuu__wikipedia_guc__2025

Mmakat Wajiira sulü'ü alijunaiki Municipio Guajira,wayuu__wikipedia_guc__2025

Sa'atkaattein joolü niia Hebert Chacón,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Mmakat Wajjira shiia wanee mma sulü'ü tü Suriia münaka, chaa Wenesueela",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Yala'asü pala'a'müin soou tü mmakat, su'umainka antusü sünain'müin 2",wayuu__wikipedia_guc__2025

"369 km², jee siia wayuukanairü sulü'ü shiia 65",wayuu__wikipedia_guc__2025

545 sa'ashin (ayawajütka 2011),wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü su'utkajülee wayué eree shawantüin shiia Karouya,wayuu__wikipedia_guc__2025

Chii mmakat tü aitajüshii sünain piechii mmachenñu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Bandera anterior del Municipio Guajira Suchukuwajee Antüshii Jayaa Wajiiramüin supünaalü Karouya Tü palajaniirü sulü'ü tü mmakat wajiira shiia tü wayuukanairü, atkaka'main sümaiwa soou su'umain namaa tü alijunaka españajewalikaa, antaka wattaje süpülaa a'apawa kusina jee wayuú süpülaa na'piunain shiia, tü sukuwaitpaka Wajiira kaa ain'miasü jee siia wattain shiia na'kalijain naa wayuukanairü süpülaa achechera'sain, ta'ashisü jee ayatawa sünain sukuwaitpaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sünain juyaa 1500 Alonso de Ojeda a'apitshii soou nakumüjüinka Gobernación Ko'okiwai, palitchon'ka akalia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sünain juyaa 1739 tü wajirraka alatsü sa'ajapülü Virreinato Jeketka Granada,wayuu__wikipedia_guc__2025

Sünain juyaa 1777 tü Püroowinsia Marakaaya alatsü sajapülü'müin Capitanía General Wenesueelajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Sünain juyaa 1792 tü wajiiraka alatsü sajapülü'müin Püroowinsia Marakaaya jee siia Capitanía General Wenesueelajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Sünain juyaa 1864 akumujunüsü tü Su'umainka Federal Wajiira,wayuu__wikipedia_guc__2025

Sünain juyaa 1876 akumujunüsü mmakat Paez süpülaa akatatna suliia Marakaaya,wayuu__wikipedia_guc__2025

Sünain juyaa 1893 tü mmakat federal Wajiira ekerotüsü suchukuwaya sünain'müin Mmaka Ta'ashisü Suriia'je,wayuu__wikipedia_guc__2025

Sünain juyaa 1904 akumujunüsü distrito Paez,wayuu__wikipedia_guc__2025

Sünain juyaa 1989 akumujunüsu tü Mmakat Paez,wayuu__wikipedia_guc__2025

Sünain juyaa 2010 awanajanüsü sünuliia anainmüin Mmkat Wajiira,wayuu__wikipedia_guc__2025

Sünain kai 7 septiempüre soou juyaa 2015 chii alüwatakai soou sukuwaitpa Wenesueela Nicolas Maduro müshii soou Wajiira Estado de Excepción kajamüin ein aülüwajawa sünain sukuwaitpa pürünteera natuma Kolonwia jee siia Wenesueela,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sunüliiaka Tü Mmakat Wajiira sa'apain sunüliia sünainjee tü wayuukanairü kepiaka soou chejee sümainwaje, tü sunuliiaka sulü'üsü sünüiki wayuú, makaalirü sumüin Wou'main (Nuestra Tierra), kaa joolü sulü'ü sünüiki alijuna munüsü La Guajira (Wajiira)",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chii mmakat erajünüsü sümaiwa müinkaa Mma Federal Wajiira sünain juyaa 1864 jee siia 1893, sünain juyaa 1904 anain'müin 1989 munüsü Distrito Paez jee siia sünain 1989 anain'müin 2010 müinkaa Mmakat Paez noou chii ajutalakai sukuwaitpa Wenesueela sumaiwa José Antonio Páez 1790 - 1873",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süchikeeje wanee asakitnaa namüin wayuunairü soou awanaja sunuliia wajiira, akanajasü tü awanajawaka suliia Páez anain'müin Wajiira",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sukuwaitpaa Mma Chaa wajiiramüin aisü'kai waneepia kaa nnojolüin juyaa eitüin, shiia ekaa yosü, aipiia, jee siia wuitaka sünain mma ee nnojolüin juyaa sümanaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Kaajat so'otpain palaa'ka eesü katchein tü joktaika jee siia eesü uuchi pejee sünian palaa'ka müinka Maküira, Wuitpana, Wososopo jee waneeirü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü wayuukanairü kepiaka wajiira eitajüsü jee siia naikain tü mürütkana müinka kaaula'a, pa'a, kaalina, pawa jee siia napünaijüinka eree juyaa müin'ka meerüna, kalaapasa, maiki, manka jee siia kepeshuna",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sunuliakalirü Wajiirü Sunuliakalirü Su'umainka Wayuukanairü Sulü'ü Oumain/wayuu Alta Guajira km² hab,wayuu__wikipedia_guc__2025

"/km² Oumainpa Pülaasa chaa Wuinka sünain Karouya Chaa wajiira tü wayuukanairü eesü su'umain chejee sumaiwa, nüpalain napüshii jee siia su'umain tü eirukuka",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesü joolü mma müinka: Karouya,wayuu__wikipedia_guc__2025

Neima Cacerio Los Robles,wayuu__wikipedia_guc__2025

Palawaipou,wayuu__wikipedia_guc__2025

Molinete,wayuu__wikipedia_guc__2025

Wuinkua,wayuu__wikipedia_guc__2025

Patsüa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Walitpana (Cojoro),wayuu__wikipedia_guc__2025

La Punta,wayuu__wikipedia_guc__2025

Moina,wayuu__wikipedia_guc__2025

Paalüwachon,wayuu__wikipedia_guc__2025

Waleerü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Koujarita,wayuu__wikipedia_guc__2025

Wanaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Las Guardias,wayuu__wikipedia_guc__2025

Piruwachon,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shiatakaa'anain wayuukanairü Tepichi Wayuu asaajüshi wuin Kaajat sotpain pürüntera sümaa Kolompia, chaa Wajiira eesü aayatawa sünain aikawa kassa mürüt jee ekülü sumüin wayuukalirü chaa Wajiira palaamüin'süka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Siia joolü kaajat nnojolüin wana'awain süliaa nnerü woliwat/pesü eesü kasachiki sutuma tü makaa, kajamüin kojütsü pesü kolompiaje suliia woliwatka wenesueela'jatü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shiia sutuma tü makaa, aikünaka kasolina ayalajünaka wenesueela'je chaamüin Maikou, Chitchii jee siia wattamüin kolompiamüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

Chaa Wajirra tü wayuukanairü ajüitsû marakayamüin supülaa ayatawa sünain aikawa jee siia akümajaa pichii sumüin alijukanairü chaa alijunapiapa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eewaisü apünaajaka sutümaa wayuukalirü eepa juyaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Nnjolen juyaa tü wayuukalirü ounusu wattamüin sumaa sümülüin emüin laa`kalirü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Enlaces externos Pagina web de la Alcaldía,wayuu__wikipedia_guc__2025

Joutai,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Joutai (alijunaiki: viento) na joutaikana nnojoishii süpüla we'rüin, akatsa'a watüjaapaje'e saa'u eein naya sünainjee nawawalakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"We'rüin naya sükajee suwawala tü wunu'upanakalirua, sükajee sülo'onoin tü palaakat otta sükajee sükalira tü sirumakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sünain karalo'utaka tüü we'raajeerü nachikuwa naa joutaikana wamüin waya wayuukana, ¿jaleje'ewalin naya?, tü nanüliakalirua, tü nakua'ipakat wane'ewain nakua jee waneeirua kasa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Naa joutaikana süchoinni tü oushikat palaa nümaa Kai,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Kojuyashii naya je naatayaa müsü nakua'ipa, eeshi chi joutai jayattakai otta eeshi chi katsüinkai ma'in",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sünainpünapaje'e wakua'ipa naya mau'lu je sümaiwajee paala,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shia mma aapaka wamüin tü we'irukukat otta taata juya naapüin tü wuinkat süpüla katsüin waa'in, niaja'a joutai aapakai tü süsanaliakat waa'in süpüla katüin wo'u",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jamüshija'a wanee wayuu mayeinree nia münüshi: inaayonya naa'in, asalanashii, shiasa'a ouktulee nia münüshi: masanalainsai, aja'ttüsü naa'in (Fuenmayor, 2022)",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sünainjee tia akua'ipakalü, naa joutaikana nayashiin naa a'laülaayuu antawaikana sünain awaraijawaa waa'u, saa'u tü wuchiikalüirua, saa'u tü mmapa'akat, we'raajüin nakua'ipa, we'raajüin np'upünaa; we'raajüin tü napünakaa sulu'u woumain",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nanülia naa joutaikana Joutai wuinpejeekuai Joutaikai chii antawaishi nu'unapaa juya, naashin naa laülaayuukana joutaikai chii nia e'eipijawaika namaairua juya (tü siruma juyamaajatüka) je nia oosojeetka tü wuin jamatüsükalüirua ni'ipünaaka juya sainküinpünaa mojuuika",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Niaja'a chi joutai kakaiyawaikai woumainpa'a; katsüinshi jayatta nia, otta nia ulewaika atuma tü ayuuli ni'ipünakalü juya ma'aka saa'in tü shunuikat otta müsia jalajaasü nutuma tü shipekat, tü ja'yumülerü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sünainjee tia wanaa sümaa nükaiyaa chi joutaikai asinyaralaajünüsü otta ejeerajünüsü tü mürütkalüirua,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Natuma naa watuushinuukana nei'taain shikii sümaiwajee süpüla shiainjatüin so'u joutaleu saapaanaka o'u tü jiipükat, ayatüsia we'rüin tia mau'lu yaa sünain saapaanawalüin tü jiipükat wanaa sümaa joutaleu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Wane akua'ipa eewaikat joutaleu shia tü ayoujiraakat ama otta o'unushii naa wayuukana sünain o'onowaa sümaa namülüin eere eein wuin je müsia eere wuitüin tü mmapa'akat,wayuu__wikipedia_guc__2025

Joutai uucheje'ewai Nia chi joutai oju'itakai uuchipünaaje,wayuu__wikipedia_guc__2025

Nia wane joutai awawalakai jatta sümaa saamatüin nia,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Naküjala naa wayuu laülaayuu, sejeekuai soo'opüna tü uuchikalüirua (eeshi naa wunaapü makana), antüshii süpüla aapiraa sünain nüntajachin juya, sünainjee tia o'unushin naa wayuukana sünain anaata nepia otta sünain ousaa tü apainkat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Naashin na olojuliikana jime, wanaa sümaa niain eein chi joutai uuchije'ekuai anasü tü olojaaka sükajee jimatüin tü palaakat otta eeshaatasü tü jimekalü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Joutai wopujeekuai Nia chi joutai sulu'ujeejachikai wainma wopu, müsüje'e joutai wopujeekuai nümünüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chira joutaikai wainma nukua'ipa, eeshi nüntülee nümüiwa otta eeshi juyamaale nia, eeshi jayantalee nia otta eeshi wawainmale nia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Matüjaipaje'e kama'awaa nia, alatapünaashi je müsia lotushi sulu'u nüpünakalü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Joutai palaajeekuai Nia chi joutai sejeejachikai shiroküinpünaa tü palaakat, saashin wayuu nia anaajüikai saa'u suumain tü oushukat palaa, sünainjee tia maponujusai nüntaiwa'a wawatshi jayatta sümaa palaaweema'in nia maka nüntalee matüjainsai kama'awaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesü süntalee jepirachi wanaa nümaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Saa'ujee niain anaajülüin saa'u tü palaakat, naa apalainshiikana jülüjainjachi naa'in nukua'ipa, eeshi naaschijai nu'walakajüin tü anuwakalüirua otta eeshi analee nia nu'ulaain solojünüin tü jimekat sümaa anaa akua'ipa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Matshi, mantüin Niyaawasekat nüntülee matshi shia wanaa sümaa nnojoluin kasain eein epijana, yüütaya müshi naa wuchiikana, yüütayaa müsü süpana tü wunu'upanakalüirua, jimatayaa müsü süpanaka tü aipiakalüirua, yüütayaa müsü kasa supüshua'a, ai müsia tütshi otta müsia aisü tü yolujatshikat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Mma'ayatuuisü mmapa'akat wanaa sümaa tia,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nojoutaise matshi jayattachonsü awawaluin, shiasa'a sa'wai o'ttushii chi monkoloinsheekai sünain ei'rajaa, sünain aapiraa nüchiwaa juya, sünain nülü'ülüin sünain nüntajachin",wayuu__wikipedia_guc__2025

Naashin naa apalainshiikana wanaa sümaa nüntüin matshi anawaisü nakua'ipa wainmasü jime neewain,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Natuma naa watuushinuukana kanüliayaa müshi naa joutaikana, namüin eeshi naa joutai katsüinkana ma'in, eeshi naa matsüinkana, eeshi naa juyamaakana otta eeshi naa jemiaimaakana",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jojotshi Nia wane joutai matsüinkai awawala, aapajee ma'in nemiase (jemiai)",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü ka'i nüntakalo'u shia wanaa sümaa katsüinshaatain tü joutaika, ma'aka katsüinree tü joutaika so'uka'i aipa'a otta wattachon aishaatüsü nemiaise chi jojotshikai",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Mayaainje nnojoluin juya wanaa sümaa nüntüin chi jojotshikai, ayataa müsia wuitüin je kachoin tü wunu'uliakat nutuma",wayuu__wikipedia_guc__2025

So'u nükaiya jojotshi o'ttawaisü tü wayuukalüirua sünain a'luwajaa süchoin yosu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wanaa nümaa kachonsü nutuma tü aipiakat, tü koushatkat, tü shimuunakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wainma wunu'ulia kachonkat nutuma müsüjese'e shime'eraain wayuu sümüin tü jierü iiponkat ojuunaluwaa nüchontaa jemiai sümüin münüsü, süka nnojoluin shi'rüinüin nümaa wane toolo",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tepichikua Maponojüsai tepichikua sükajee niain wane joutai yonnataka, leeyatüsü nukua sümaa kaitüin nutuma tü mmakalu iipünaamüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eeshi nüntülee nümüiwa otta eeshi nümaajachin nia chi joutai wopujeekuai,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Saashin wayuu sümaiwa pülaiwa'a tü mmapa'akat, wanaa sümaa sukumajaain shikii tü palajatüka yonna no'u kashi, eejachi tepichikua niapü'üshi wane olojüi atüjaa ma'in ayonnajaa, shiasa'a keraapan nüyonnajüin, apütaawaisü nüchikanain wane ko'oyoosü, tü piyoule münakat mau'lu yaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wawai Nia chi joutai katsüinkai ma'in, eeshi juyamaale nia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Majulaashi sutuma nujunajirüin tü wunu'uliakalüirua, nujuttirüin tü miichikalüirua je wa'awasü tü mürütkalüirua nutuma",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eesü wane kuwenta nüchi wawai, saashin wayuu sümaiwa paala, atkaashi juya nüma wawai, sutuma atkawaaka tia wainma ouktaa, ouktusu wayuu, mürülü, aja'lajaasü ojunnajüin wunu'uliakat je miichirua eepünaale nalatüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sünainjee tia, maünaa nümüin wawai otta sümüin tü niikalü tü laü'laaka palaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wainma sünülia kakuunairua je waneeirua koroloirua naapaakalü sümüin mma saa'u tia aainjalakat, sünainje'ereyan tia alatakalü e'iratünüsü saainjia tü miichikalüirua, chainjatü ko'uin uuchimüin otta tü saajunaka kayuluinjatü (kayulainsü) sümaa kasanajiainjatüin shia suralo'u, jai'taichi nikerotuin paülü'üwawai, ojui'tushi suralo'upünaa tü miichikat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Müinjatü sukumajia tü miichikalüirua waneepia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Wa'ale Nia chi joutai jayattakai sümaa nulojüin meemetshi,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chi joutaikai chii matüjainsai antaa waneepia, antawaishi ne'e nupülapünaa juya, saamatüshi otta jewawaisü nutuma tü apünajuushikalüirua ma'aka tü pitshuushi otta meruuna",wayuu__wikipedia_guc__2025

Saa'uje numatalain nia juya münawashi: numatalein juya,wayuu__wikipedia_guc__2025

Wuinsurulajuin Nia chi joutai chakai alatawalüin sirumau'u,wayuu__wikipedia_guc__2025

Naashi naa laü'laayuukana nia chi joutai arüleejakai tü sirumana juyamaajatüka,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wanaa sümaa nüntüin matshi sulu'u woumain, chayaa sirumatu'u antüshii chi wuinsurulaajüinkai mïsüje'e süitawalüin juya süka nümaawalin nia chi wuinsurulaajüinkai",wayuu__wikipedia_guc__2025

Aleemasain,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aleemasain Mma Kolomwia Mmapa'akalü {{{mmapa'akalü}}} Anüiki aashajaanüka {{{anüiki aashajaanüka}}} Jalapünaasü Nümülo'use nuulia palaakai 3 msnm Saja'apüin mmakalü n/d O'ttusu no'u: n/d Nanoujaka anain: n/d Wayuuirua eekalü sulu'u: 68,578 way",wayuu__wikipedia_guc__2025

"(2005) Süyaawase wayuuirua sulu'u: 34,79 way",wayuu__wikipedia_guc__2025

/km² Nayaawase: n/d Shikiipü'ü müinma yaa: n/d Koorika postaala münaka: 441001 Nayaawase süpüla kachuweera: 5 Ee'iyalaaya walekerü: http://manaure-laguajira,wayuu__wikipedia_guc__2025

gov,wayuu__wikipedia_guc__2025

"co Amma Aleemasain (alijunaiki: Manaure) waneshia pueulo (je süwaa) oulia Kolomwia, kawitalaka anainjee Depawameentaka oulia Wajiira",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Limita por el norte con el mar Caribe, por el noroccidente con el municipio de Uribia; por el sur con el municipio de Maicao y por el occidente con el municipio de Riohacha",wayuu__wikipedia_guc__2025

Salinas de Manaure,wayuu__wikipedia_guc__2025

"El mar es la materia prima para la industria de la sal, base de la economía del municipio, que produce la mayoría de la sal consumida en Colombia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Otras actividades económicas son la pesca y el turismo,wayuu__wikipedia_guc__2025

"El municipio recibe regalías por concepto de la producción y transporte de gas natural del yacimiento de Ballenas, transportado por gasoducto",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ana Estela Nava González,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ana Estela Nava González Poocha Aapüshana Ka'i jemeiwaa shia: 23/08/1943 Jaleje'ewalü: Walerü E'irukuu: Aapüshana Suumainpa'a: Wenesueela Koleejia eere tepichiiwa'a shia: Ekirajülee Wawiini Ekijaapülee mülo'u eejatülee: Cursos Shi'yataaka anain: Ekirajaa wayuu Ana Estela Nava González (Walerü, 23 no'u kashikai akoosto'u no'u chi juyakai 1943) Eetaasü wanee wayuu jemeisü sulu'u tü mma Walerü münaka, Suuria, Wajiira, Wenesueela; so'u tü ka'ika piama shikii apünüinmüin, chii kashika'i akoosto'u, nünain chii juya po'loo po'lootuamüin shikii mekietsatmüin pienchi shikii apünüinmüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süchikimaajatü Naashein naa laülayuukana Wulanka Jusepita Wonsalee Aapüshana (Blanca Josefina González Aapüshana) jee Jusee Minkelü Naawa (Jose Miguel, aliijuna frances) sünülia sulu'u karalo'uta shia Aana Teela Naawa Wonsaale (Ana Estela Nava González), otta müsia shime'erajia shia ""Pocha"", shia shi'irumaka shii, Pocha münüsü aka jamüin waneein jintutchon anachonsü ma'in, kasutatchonsü, ko'oyocheinshi suwalaachein",wayuu__wikipedia_guc__2025

Pocha waneesiasü sünain jietchon shia wanaa sümaa tiasan,wayuu__wikipedia_guc__2025

Sümülie müinma yaa nia wanee toolo kanüliakai Lesanter (Alexander),wayuu__wikipedia_guc__2025

"Pocha sülüin tü laülaaka Purerepinta Wonsalee, wayuu Aapüshana, shia tü wayuu eetüjütka Walerü, wanee wayuu washirü sümainwajatü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Waneesia sünain jietchón shia na'aka waimma tooloyuu süpüshi, emi'ijaasü namaa süka shimi'ira tooloyuu, müinka chocho, awate'eraa kayuusia, jatü, junaaya, atchinjirawaa otta müsia wayuunkeera jee waneeiruaya",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü shikirajaaka anain Ekirajaasü miyo'upa shia alepujaa sukua'ipa wayuu sümaiwaa, natüjaapa so'u kasa mojuin namüin, otta müsia ekirajaasü yala Walerü namaa naa Kapüchiina jee Mounjairua aipirua juya",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Pocha sünain tepichiin jee jimo'olüin shia wanee wayuu kamaneesü ma'in, keme'eraluu, namaa na ekirajaakana sümaa sukaaliijüin naya sünain tü nashajalaaka sulu'u tü ekiirajüleekalü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Pocha shia tü akalijakaa naa ekirajaakana sümaa, noulia naa ekirajulinkana jee naa mounjakanaa eeshi eekai kaü'nüüraliin jee mojulain, eetüjülia sa'in sünain shikiipü'üin shia kasa, atüjasü alijunaiki nünainje süshi, wanee wayuu yootui ma'in",wayuu__wikipedia_guc__2025

"O'una müsia Marakaayamüin sünain wane'eya shikirajaaya sünain aipirua juya wachiyetka shia cheje'eya, otta müsia mainma tü kutsa (curso) sa'inrüikaa süchikua wainma kasa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eeshi wanee sülaüla nüwala süshi, ni'rüin yo'oyoin ma'in shia nümaakuu nümüsü süka sütüjüin wayuunaiki, jee alijunaiki , shia tü akujütkaa pütchii namüin naa wayuukanaa eepünalee naya sünain aainraa kampañaa (campaña) sünain tü Laü'layupiakaa kasutatkaa (Partido de Acción Democrática), yalejeejatü tü süchekalain a'yatawaa sümaa laü'laapia süpüla sükalijüin naa wayuukanaa wajiirü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sünüiki Pocha “Debemos hablar nuestro idioma en la casa y en la calle de manera permanente, nos debe causar orgullo” (Nava Aapüshana, 2015)",wayuu__wikipedia_guc__2025

Pocha aashajaasü waneepia saa'uje tü wanüikika shii'iree süchecheraainjatüin sulu'u nekii na tepichikana,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süpüshii Pocha Kasaatsü nümaa wanee alijunaa Aantoonia Ture (Antonio Torres) nünülia, mekietsat süchonyuu nümaa, ja'rai tooloyuu jee pienchi jieyuu, kachonsü wanee senkeyuu piama jieyuu, nanülia süchoinyuu shia: Minket Ranjet (Miguel Ángel),( shii anaajashi )",wayuu__wikipedia_guc__2025

Pürankit Aantoonia,wayuu__wikipedia_guc__2025

"(Franklin Antonio), Juwana Aima'ara (Juana Aimara), Mashula Teela (Mazula Estela), Aantoonia (Antonio), shii anaajashii ) Aalesanter Karinoya (Alexander Karinoa), Kenemaa Yosusii (Kenelma yosusii), Tamaruu Jelimat (Tamaru Angelimar) jee Juransiko Aantoonia (Francisco Antonio)",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shi'yataain Pocha Pocha sünainje jintulüin shia eetüjülü saa'in sünain shikiipü'üinjatüin mainma kasa, kamalaintüjülia sümüin shi'yataain süpüla jee so'u wayuu, kajutsu wayuu sutuma, wanaawasü salii tü müliasüka jee washirüin sümüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wayuukalü tüü mainma shi'yataain, sünain majayulüin shia e'itaanusü shikiipü'üin shia tü wayuukalüirua Walerü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Keepiasü wayuu miichiirua anaasü shiitala jaülapia miosuka suluu woumain Walerü suchuntala laulaka Poosha,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jarai woliwalü sulia sumaiwalee sutuma tiaa alijunakalürua , awalajunüsü sünain mainma juya",wayuu__wikipedia_guc__2025

Yaleejejetü tü pipienta joyotoko shipian mainma wayuu Walerü,wayuu__wikipedia_guc__2025

( viviendas rurales),wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ana Estela Nava González Wayuu Aapüshana a'yatasü mainma juya sümaa tü laülapiakalu suluu woumain , shia wanee wayuu achejalü ana'a namüin naa wayuukana Walerü, eekalü ayuulin , püreesain , anajain aapüshii, eekalü achuntüin kaliwaa sümüin , süchejain shiaka sukua'ipa süpüla einjatüin shia , jee anaainjatüin tü wayuukalüirua",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shi'ipajee sukua'ipa 1,0 1,1 Wayuunaiki es lengua oficial, pero no difundida en La Guajira “Hablar wayuunaiki es un acto de resistencia”: La Pocha",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ishi,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ishi: (alijunaiki: pozo artesanal propio) nüsüle wayuu numaiwajachi eere nü'üyonole wayuu süpüla nümü'ülüin wane mma aponuushi süka wayuu wainma yanamakasü sümaiwa natuma naa wayuu laülaayuukana akumajünusü eere wanee mma'apa anashiin kapüno'usu supüla wanee o'oyonowaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü ishikalü shiawase mma sutuma wayuu supüla sütsüin nuumain o'oyononüsü suka sho'olo,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jeesü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jeesü (alijunaiki: Oso),wayuu__wikipedia_guc__2025

Anüliaa waaramaajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Anüliaa waaramaajatü (alijunaiki: Código de barras),wayuu__wikipedia_guc__2025

Emi'iraa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Emi'iraaka / Emi'ijawaa Emi'iraa (alijunaiki: juegos) Tü emi'iraaka müsüka ja'in tü ashaitaaka otta tü akua'ipaka,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Mainma sukua'ipa tu emi'ijawaaka sutuma wayuu, aletüjülia sumaiwajee",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü shimi'irakaa wayuu wanaa sümaa tepichin naya akumajaanüsü süka wunu'u, pootchi, ipa, yosu, wariiya, kuluulu jee eekat napüleerua sulu'u nepia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Shimi'ira wayuu paala Tü shimi'iraka wayuu tepichiiwa'a naya aainjünapü'üsü süka tü kasa eekalü nama'ana sulu'u noumain,wayuu__wikipedia_guc__2025

Süchikejee nakumajaain nemi'ira ashaitajaashi naya süka wanaa sümaa na'inraaka nepialu'u,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tia shimi'iraka wayuu piamasü sukua'ipa; eesü shimi'ira jieyuu otta müsia nimi'ira chi jintüi toolo,wayuu__wikipedia_guc__2025

Shimi'ira jieyuu Shimi'iraka jieyuu o'ttusu süchiirua sukua'ipa nei jee noushi,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Akumajaanüsü namüin sutuma nei jo noushi süpüla eeinjatüin nama'ana no'unapa sünain asukaa siki, ashijawaa sotpa'a laaka jee no'unapa sünain alapajaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü shimi'iraka jieyuu süpülajatü nemi'ijain naa jimotnuukana süpüla nalaüle'erain naa'in eepünaalee naya,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Majayutpa naya, asünaanüsü noulia sutuma nei jee noushi, süpüla na'wanajaain nakua'ipa sümainmüin wane wayuu jierü mülo'u",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü shimi'iraka jieyuu shia tü wayuukeeraka jee müsia tü ajapkii,wayuu__wikipedia_guc__2025

Nimi'ira chi wayuu toolo Tü nimi'iraka chi jintüikai waneejatü sukua'ipa suulia shimi'ira naa jieyuukana,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nimi'ira toolo akumajuushi sünainjee kasa eekai wanaain nümaa ja'itairua wunu'uin, ipain, wariiyain otta waneeinua",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chi jintüikai kemi'irainshi tepichiiwa'a nia, otta jima'aipa nia, japüishi otta a'wanajaasü tü nimi'iraka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Mainma sukua'ipa nimi'ira chi toolokai, tü emi'ijawaaka nüshatüin süchiirua nüshi, nuwalayuu jee noulia naa waneeirua tepichi wanaawaka nümaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chi jintüikai emi'ijaashi sünain awate'eraa ama, achimpajaashi, olojushi, eesü junaaya nüma'ana, otta waneeirua",wayuu__wikipedia_guc__2025

Awate'eraa ama Shaittaa Chi amakai jütüma wayuu wanee mürüt anamia ottsia cho'ujaashaanashi süpüla e'ejetü sünainje kawatirain ma'in nia,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shaitaaka tüü, jushaitüle ma'in tü wayuu eekai washirüin sünainje nnojolüin ama süma'ana supushua'aya wayuu, chi amaaujuchikai tepichiinjachi nnojoluinjachi süpüla nülatüinjatüin nuuyasee süchikije po'loo jara'i jottsia chi awatterüinjachikai nüsipuinjachi chi ka'amainkai",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü mma suwateeriaka süpüla tü ashaittaaka weruluinjatü ma'aka ja'in piama shikii alatia, jottsia miyouinjatü maka ja'in pienchitua juwachirapala ama",wayuu__wikipedia_guc__2025

Achimpajawaa Ajawajawa Tü achimpajawaaka piamasü jukua'aipa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Wattajeeinjatü otta pansaainjatü jukua'ipa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jotsia eejeerü tü jujutiaka wattajeeinjatü, ma'aka ja'in ja'arai shikii sünaimüin a'ipirua shikii alatia maaka tepichiree naya, po'loo shiki sünaimüin piamatua po'looin shiki alatia ma'aka wayuu miyo'ule naya",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ajaawajawaa Wane'ewai sukua'ipa tü ashaitüsüka ojutusü wanee ipa jo'uchon wattajee ma'aka sa'in piama shikii alatia sünain ni'iyatüin tü jiyawaseeka otta ja'toule tü jiyawaseeka eeshi supüla nükanajü'in,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Junaaya Tü junaayaka wanee susu jo'uchon müsüka ja'in wanee süi, sünain piama ji'ichi miyo'u",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Juse'erü e'itaanusü wanee ipa, chi ojutuinjachikai nijittaain siichiru'u nejepira, nüleeyatüin wainmattu jünain nüjütüin tü ipakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eeka Watta'in sujutia nia akanajaaka,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü emi'ijawaaka tüü aainjünüsü jüpüla ayaawata nütsüin wanee jintüi otta wane toolo wana sümaa wane ayoujirawaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Yosushula Aakajünüsü jiipuse tü yosuuka otta süka tü yoshulaka achonoojünüsü jiipawai,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Naa piamashi ashaitüinjanaka shawatushii eere wanee jiyaawase, tu jiyaawaseeka wattajeesü ma'aka ja'in po'loo piama alatia, yalajeechiika ojuniraashi na'u tü yoshulaka yosu jünain nnojolüin nnojüitüin juuli tü juyaawaseeka",wayuu__wikipedia_guc__2025

Naa shaitüshikana eeshi süpüla nnojutin jara'itua jukua,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Soomüin tü pütchika Emi'iraa: (alijunaiki: juguete) Sutuma wayuu mainma sukua'ipa emi'iraka, eesü shimi'iraa tooloyuu, eesü shimi'ijayaa jieyuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Naa tooloyuukana emi'ijaashi süka sushula yosu, jatü, sukuwayaa yosu (carritos de cardón), koucha sümaa ipa (honda), awate'eraa ama, sünain alojoyaa wuchii",wayuu__wikipedia_guc__2025

Naa jieyuukana emi'ijaashi süka wayuunkeera otta süka ajapkii,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Naa jieyuukana waneejatü nakua'ipa noulia naa tooloyuukana, achiaanüshi weinshi sutuma nei jee noushi suulia yalain sünain emi'ijawaaka Jukuwa'ipa pansaanüikiru'ulu juchikuwa wayunkeera Jumaiwa eesü wanee shimi'ira tepichi jouchonyuu wayunkeera sünülia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Maima jukuw'aipa jaainjia otta müsia jütükia natuma naa tepichikikana,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aainjünüsü juka yotojolo, wunu'uchonni, patsuwa, si'ichi, mala'ira, mapase otta müsia pootchi",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wayunkeera shiimainsükaa juyuluin laulayuu aainjünüsu jüka taai, siruwa, otta musia shai pootchi ipajatüirü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü wayunkeerakalü akumajünüsü julu'u juyaakuwain mürülü tü eekalü jupa'a mmapa'akat je müsia jütapa'apalü wayuu, kachirayaasü; ke'iyotkiisu jüpüla naa tepichikana watta ka'i nayaawatüinjatuin tü nakuwa'ipakalü julu'u wayuuin naya juulia jooyajüin naya",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tepichi atüküsü wayunkeera süka pootchi jee emi'ijaasü sotpa laa, sujuunalu'u süshijain ne'i, tü wayunkeeraka nnojotsü koupunaain su'upunaa wayuu aka nnojolu'uin shimi'ijaajüin süka tü wayuukalüirua, suulia amüloin sujutuu wayuu sulu'u mmapa'akat, jüka jamüin kasalajanasü tüya amaunnajüi ma'aka juyo'ujireennüin jümaa o'upünawaa shiaja'aya ko'upünaayakaa shia shikii mürülü tü eekat jüpa'a mmakalü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Shi'ipajee sukua'ipaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eperü'üi,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eperü'üi (alijunaiki: Sapo),wayuu__wikipedia_guc__2025

Aikeyuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aikeyuwa Aikeyuu (alijunaiki: nietos) oo'uliwo'u sunainjet tüü oushu, ei, nayaa naa tepichikana",wayuu__wikipedia_guc__2025

", naa aikeyuwakana nayaa naa tepichikana sunaijejatka wane jiet , jee shi aupayuwa sunain ouliwowa, naa aupayuwakana naya na nuchoinkana na tolöwukana , sunainjejatkat tu jietkat apushi",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aikeyuu natuma Wayuu, naya naa nachonñukana naa achonñu ( sunain jieruin jee tooloin) jee suchonñu tuu achoinnuko jee naa asipunukana",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Piama neipapaa naa aikeyuu eeshi sunain suchonñu tooloyuu jee jiyeeyu, naa suchonñukana jiyeeyu naya naa apushi so'u neiruku, ekat naa suchonñukana tooloyuu naya aikeyuu sunain wanejanuin neiruku",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eeshi naa apushi ekat miou main naali nna naikeyuu namuin sulile naali nachonñu, aishantashi napula naa tepichikana no'ulile naa nashikana",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Naa aikeyuukana naya naa no'uyajanaka naa noushikana jee natushikana, namashi sunain arulejaa, asuka, e'ina, olojo, o'unajawa, alakajawa, aja'ita wuin, apunaja, mainma kasa nalutanakat anain natuma naa natushikana supula natujai janain sukai'pa ayatawa, sulijana mulian naya alaulapa nain",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eeshi naa aikeyuu ekat jimatuin nama naa natushikana,wayuu__wikipedia_guc__2025

Juransiiku Miranta,wayuu__wikipedia_guc__2025

Juransiiku Miranta (alijunaiki: Sebastián Francisco de Miranda Rodríguez),wayuu__wikipedia_guc__2025

Alijunapiapa'a,wayuu__wikipedia_guc__2025

Maapa Pireeajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Alijunapiapa'a (alijunaiki: ciudad),wayuu__wikipedia_guc__2025

Juulio,wayuu__wikipedia_guc__2025

Juulio (alijunaiki: Julio) Nia chii akaratshikai kashi suluu shiyawashe juyaa natuma naa alijunakana suluü apunüin shikii waneshimiun; shia palaa tu apuniunka kashi sumaiwajattka natuma naa romanokanaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Anüliaashajio'u,wayuu__wikipedia_guc__2025

Anüliaashajio'u (alijunaiki: firma),wayuu__wikipedia_guc__2025

Departamento Wajiira,wayuu__wikipedia_guc__2025

Panteera Wajiirajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Escudo de La Guajira Mma'ipakat Wajiira, Departamento de La Guajira tu alijunaiki",wayuu__wikipedia_guc__2025

Akatkulaajaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"""Casio"" Akatkulaajaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Akatkulaajiaa (alijunaiki calculadora),wayuu__wikipedia_guc__2025

Amulo'ujalü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Amulo'ujalü (alijunaiki: lupa),wayuu__wikipedia_guc__2025

Hugo Chávez Frías,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Hugo Chávez (02-04-2010) Hugo Rafael Chávez Frías (wayuunaiki: Hugoo Rapaeelü Chawee Püriia) joüshi chaa alijunapiapa'a Sawanetaa, Arüwetto Areewalo Toorealba soou mma'ipakat Wariinas so'ü akalia, 28 juulio sunain juyaa 1954",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Niia wanee militaraa jee politikat wenesueelajechi, niia alüwatakai püresitente soou Mmakat Woliwariana Wenesueela anainje 2 pepüreero so'ü juyaa 1999",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ekerotushi alümüin Ejetsitaa soou Mmakat Wenesueela soou juyaa 1971, ein ni'yawatüin na'ain soou müinjachi sunain politikat, niia akumajakai palajana chaa juyaa 1982 tü Akutülaa Woliwariana Rewolüsioonariio 200-MBR200 (alijunaiki: Movimiento Bolivariano Revolucionario 200-MBR200), Sunain müliaka sutuma ayatawapüle jee akuwaitpaajetü, münaka Karaakaso soou juyaa 1989",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Soou juyaa 1992, Chawee sumaa apünuin nümajaatü militarü sulüjekana MBR200, ainjeshi wanee Ashejanaa tü Mmakat (Golpe de Estado) numüin chii püresitente ekai sunain akalia makaa, chii Karloo Antüree Perees (Carlos Andrés Pérez), nnojotka anain akuwaitpaa jee ataünaka supüla asurütna sulü kaatset anainmüin 2 juyaa, suchikeje ajutunushi nutuma chii püresitente Rapaeelü Kalderaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chawees awaatüshi supüla alüwataa püresitentesia chaa juyaa 1998 akalijanüshi sutuma Akutülaa Jaraimüin Repü'pülikat (MVR), Kaa müin akanajüin niia, niia'jashi chii 42º püresitente sunain Wenesueela kanainjeka müin sunulia nutuma tü Rewolüsion Woliwariana jee tü nainjüinka püroyeekta Sosialiismo soou siküla XXI",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chawees nüwanajawein tü kontitusionko sunain Wenesueela chejeeka 1961 chaa juyaapüna 1999, akanajaka sumaa 80% sutuma wotasionko",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü waneekana main akuwaitpaa sunain politikat, akuwaitpajasü wanee Ashejanaa tü Mmakat sunain juyaa 2002, ajutunushi jünainmüin piama kai nutuma chii wenesueelajechi Petüroo Karmonaa (Pedro Carmona)",wayuu__wikipedia_guc__2025

Chawees aleejüshi nuchukuwaya sutuma sutkalaa Katchenka Ka'apülaka sunain Wenesueela (Fuerza Armada de Venezuela),wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü atkawashataka musuu anainmüin Pülasa Altaamiraa jee tü ""Ashawalaka Petürooliaka"" (Paro Petrolero), chaa akalia tisiemperü 2002 jee pepüreero 2003",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nuchukuwajee Hugoo Chawee Püriia joüshi chaa alijunapiapa'a Sawanetaa, sunain mma'ipakat Wariinas ein Wenesueela, chaa akalia 28 juulio sunain juyaa 1954",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Niia piamakai, anainje aipirua achoinñu kanainjeka apüshika Hugo de los Reyes Chávez jee Elena Püriia; piamaleyan eiküshii tepichii sulü koleejia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Amüloüjashi sunain müliaka sulü wanee pueulo pejee sunain wünaapü wenesueelajetü, sutuma müin nukuwaitpaa sunain joüin niia, eikajanashi sumüin noüshiika Rosa Inés Chávez supüla sumainjachi mioüiwa sumaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jimaaipaa niia ekirajashi sunain emiijawa peloota (Béisbol), ashajüshi jee achepajüshui pintuura, jayeechikana jiia ashatia ayakuwaa (Teatro)",wayuu__wikipedia_guc__2025

Kawayuusheshi piantua,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Palajanaka shiia Nancy Colmenares, jiierü müliasü, chejeesü Sawanetaa kamanakaa apünüin suchon: Rosa Virginia, María Gabriela jee Hugo Rapaeelü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Suchikejee nümürajüin wanee jiierü wanaawaka numaa nunain nukuwaitpaa Herma Marksman, po'loosü juyaa sumaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Suchikejee nuwayuusheshi tü jiierü Marisabel Rodríguez ayataka sunain alüwakajat pütchii, eesü wanee nuchon sumaa, sunulia shiia Rosinés",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Anainjee juyaa 2003, ajoolosü suliia, sutuma müin shiia nukuwaitpaa joolü nnojotsu ein Palajana Jiierü (Primera dama) jünain Wenesueela",wayuu__wikipedia_guc__2025

Nukumajaka Chawees sumüin Müliasukaa Wayuu aprendiendo a leer y escribir en la Mision Robinson,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chawees nukumujüin waneeirü pürokurama politikat supüla ashawala müliaka sumüin ekee ein; tü makaa ainjünusu soou juyaa 2003, erajunusu sukaa anulia ""Misiones"", tü yootashanaka achukuwaje shiia tü ekijaapüle Misionko Rowinson supülaka ekirajaa sunain ashajaa jee eishejeraa alüpuna tü mma ein müliaka siia nnojolein koleejia alü; tü makaa jiia jünainjee sukuwaitpaa kuwano-wenesueelajetü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Suchikeje alatiraa Misionko Rowinson, antusu tü Misionko Riwas jee tü misionko Suküree sumüin ekirajasükaa sunain Ekirajia müloüsuka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eesü tü misionko Wariio Alümüin (Barrio Adentro), kapülainka erejeera Wayuu/Alijuna ee ayuulein jiia nnojotka ama'ana nneerü supüla erejeera jee eesü tü misionko Alejaana Oüpünaa (Vuelvan Caras), supülaka ayuuraja sumaa nneerü sumüin ee nnojolüin ama'ana, tü makaa eitajünusu sumüin tü ""Consejos Comunales""",wayuu__wikipedia_guc__2025

Supüshuwale misionko nainjaka Chawees antusu anainmüin 21 misionkalirü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Shi'ipajee sukua'ipa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Juunio,wayuu__wikipedia_guc__2025

Juunio (alijunaiki: Junio) Nia chii aipiruakai kashii suluu apunuin shikii,wayuu__wikipedia_guc__2025

shiaa palaa pienchikai kashi sumaiwajattka natuma naa romanokanaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ira'eerü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ira'eerü מְדִינַת יִשְׂרָאֵל, Medīnat Yisrā'el دَوْلَة إِسْرَائِيل, Dawlat Isrāʼīl Alijunapiapa'a mulo'usuka Jerusalee Wayuuirua sulu'u 804",wayuu__wikipedia_guc__2025

355 Miichi eere na ekiipü'ükana Anüiki aashajaanüka Epüreenaiki jee araweenaiki Nanülia na cheje'ewaliikana Ekiipü'ükai müinma yaa Natneetse Jalapünaasü Nümülo'use nuulia palaakai -403 - 1208 msnm Saja'apüin mmakalü 20,wayuu__wikipedia_guc__2025

770 km² O'ttusu no'u: n/d Wayuuirua eekalü sulu'u: 9,wayuu__wikipedia_guc__2025

(2023) Süyaawase wayuuirua sulu'u: 93 way,wayuu__wikipedia_guc__2025

"/km² Koorika postaala münaka: - Nayaawase süpüla kachuweera: +972 Nayaawase sulu'u internet: n/d Mma'ipakat Ira'eerü (alijunaiki: Estado de Israel; epüreenaiki: מְדִינַת יִשְרָאֵל, Medinat Yisra'el; araweenaiki: دَوْلَةْ إِسْرَائِيل, Dawlat Isrā'īl) jia wane mmakat chejee Orientee Meriia, eein outkajaain alijunapiapa'a otta müsia Jerusalee",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü palajatüka outkajaapülee sünain A'yatawaapüle Ekonomiia otta müsia Acheekajala'a neerü pinansiera antünüsü anain chaa Tel Aviv otta müsia tü mioüsuka outkajawaapülee sünain ainaaka intustrialaa chaa Haipaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Su'uyashe alijuna sulu'u münusu kaa shiiain 7,6 miyon'je alijunaka'alu'u, maima'kaa anainje shiiairüa tü Juriio, Ira'eerü shiia wane'shiikana Mma'ipakat Juriio saa'uje mmakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Oo'uttülee Japaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"A'yatawapüle sünain aikkawaa Kajaatü nnojolüin eein mainma ain'nakaa anainje koro'olo, tü anaaka ma'in sünain sukuwaitpaa apünajaa jee siia tü ayatawaa intustrialaa sükalia'püna tü juyaairüa achirüa rekaraa ajat'taka sain'jüin Ira'eerü müinka ainjakaa shimiwa sukuwaitpaa shi'kakala'oü ekülü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ira'eerü münusu kaa shiiain wanee mma'ipakat ee palaaja'nashanain mmakat chejee wuinpumüin-uuchimüin sünainje Asiia kajamüin awatasu ma'in anaaka sümüin münaka jo'olü, sutuma sunüiki tü Wankoo Mmakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü mmakat eesü sumana tü piantuwaka mioü kümpañia Startup, sünain supüshuwale mmakat (Süchikejee Mma Mulo'usu Ameerikajatü), jee siia maimaka aamana empüreesa ee katneet'shein sulu'u anaajapüle NASDAQ",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Anaaka apüla eraja'a Ira'eerü jiia antunusu anain wuinpumüin sunain Palaaka Metiteraaneaa, lo cual se ha influenciado en la creciente importancia del turismo de sol y playa, así como en la ribera del Mar Muerto y el Mar Rojo",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Además, estar ubicado en Tierra Santa ofrece una gran variedad de lugares religiosos, históricos y de importantes yacimientos arqueológicos, así como de ecoturismo",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ashoujaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ashouja Shia joluu wajüitirüin tü joutaikat suluuje wasosot sünainmüin weimata , sichükeje sünain weichi",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ayuleewakat sünainjesü jouchon shiyarulakat weichi sutuma,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ashoujakat wattasali ayulee sünain shünüi otta müjule wamuin tü joutaikat ,sirümakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ekirajawaa wakuwa'ipa süka piama anüiki,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ekirajawaa wakua'ipa süka piama anüiki,wayuu__wikipedia_guc__2025

"(Alijunaiki: Educación Intercultural Bilingüe) Shia tü eele nekirajünuin nna tepichikana sünain atija piama anüiki, natijüintuin aashajawaa jee ashajaa tu putshika",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü shia supula neerajüintuin wane putshi wanejatuin suulia tü natijakat,wayuu__wikipedia_guc__2025

Palajuna cheesü pansainjatüin tü shiishajayaa süpula pansainjatüin tü süshajia,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nojotsu shia wane kasat atijunamatuin, cheesü suchajanuin akua'ipa palajuna, jamüinjatuin sukua'ipaa saapia, kasain wayut tu atijunuinjatuin palajuna, jetsuin putshi anein süpula atijüna palajuna",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü putshi asakiaka, tü aputaayaka, tü antiaaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

Kajuya sukua'ipaa tü putshika,wayuu__wikipedia_guc__2025

Wane kasa nojo'kot motuinjatuin wain shia nojoluinjatuin wo'ulain wanuiki süpulerua wane putshi wanejatuin,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Anesü ajita mainma kasa, anesü yootoo mainma putshi shianja nee nojoluinjatuin motolein wain wanuiki",wayuu__wikipedia_guc__2025

Apürika,wayuu__wikipedia_guc__2025

Apürika Apürika (Alijunaiki: África),wayuu__wikipedia_guc__2025

Jieyuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jieyuu sulu'u suumain Jieyuukana e Jiet (alijunaiki: Mujeres, mujer) sünain sukuwa'ipa wayuu shia tü jieyuukana kojutaka ma'in anüikü süpüla anaate'eraa wane kasachiki, shia achajaaka analu'u süpüla süpüshi otta müsia shia tü ekirajaaka na tepichikana süpüla natüjaainjatüin jaralin naya, jaralin napüshi sulu'u ne'iruku, sükajee shiain naa jieyuukana alatitka shi'iruku sümüin süchonyuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü sükaliakalü jieyuu sainküinpünaa mmakalü shia 8 maatso juyawai,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü kojutaaka atuma na jieyuukana María Estenia, Nuevo Amanecer, Albania Sünain wanee kasachiki sulu'u wane apüshii, naa jieyuukana aashajaashi saa'u nachonni",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Yootusu süchiirüa analu'u sulu'u süpüshi, tü jietka shia palajatka yootüin saa'u jamüinjatüin sukumajia sukuwa'ipa wane kasa mülo'u; tü jietka shia kojütshaataka süpüla ayatüinjatüin süchiirua saa'inka sulu'u sukuwa'ipa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Na jieyuukana eesü nama'ana tü aainjaaka süi, katto'ui, susu, wushu, eküülü, aainjüsü uujolü, wainma kasa saa'inraaka sutuma shian na atüjaka saa'u tia, otta sutuma anain sutuma sajapü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü sükumajaaka wane jierü nnojotsü aapaanüin nutuma wane toolo, sükajee pülain namüin otta eesü kasa süchiirua tia sümaiwajee",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Maka saa'in tü atükaa süka pootshi, tia a'yatawaaka nnojotsü aainjünüin natuma na tooloyuukana, sutuma pülain namüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sütapa'ala wane wayuu jierü Na jieyuukana waneejatü nakuwa'ipa otta müsia shi'irukuu nuulia chi toolokai, makatka sa'in tü sülattainka, sünüiki, pasanüasü su'upünaa, laütasü süpoolo'u, nnojotsü ka'liimain, eesü eekai nnojolu'uin mülo'usenuuin, kachirasü otta müsia matsasü nuulia chi toolokai",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Na jieyuu majayülamaatsü otta a'laülaajaasü sa'in palajana nuulia chi toolokai, süka jamüin waneejatü nakuwa'ipaka sulu'u nekii",wayuu__wikipedia_guc__2025

Na jieyuukana sulu'u sukuwa'ipa wayuu Sukua'ipa wayuu Na jieyuukana sünain sukuwa'ipa wayuu kojutusu aka shiain tü shikiikalü otta müsia alane'erakalü shi'iruku sümüin süpüshi,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü oushee shia tü wayuu jierü suuralakalü süpüshi wayuu, shia toushu, shikiikalaja'aya ma'in tapüshi müsü wayuu sümüin laülaa sümaiwa otta müsia so'u ka'ikat tüü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Süpüla atüjaanajuintüin so'u sukua wapüshi shia tü e'irukuukolü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shia woushe atüjakaa saa'u wakua'ipa, pansaainjatüin waa'in sünain kasa supushuwa'a sütüma sünüiki",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü jietkalü shia tü epeipirajaaka süpüshii maka saa'in wane jiitpai,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Lotüinjatü sukua so'u mmakalü süpüla süchiaainjatüin süchonyuu, anainjatü nakuwa'ipa saa'uje shiakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Na jieyuukana eesü nakuwa'ipa nemüiwa sutuma soushi jee neikalü, sükajee nayainjana watta ka'i na ekirajaainjakana tü wakua'ipaka namüin nachonni jee na achecheraainjakana tü wayuunaikika soo'opünaa mmakalü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shiasa'a sutuma tia kojutuin ma'in naya, eekalü tü asürülawaaka namüin na majayutnuuka süpüla nekirajaanüin sulu'u tü sukuwa'ipaka wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sünain wanee asürülaa majayutpa'a wanee jiet, aashajaanüsü otta ekirajaanüsü süpüla sütüjaainjatüin ayaawata tü sukuwa'ipaka otta süpüla anain sukua mapeena sutuma tü wunu'u süsakaa sutuma shiika",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süyaawase wanee jierü Jieyuu wayuu Tü jieyuukana shikii süpüshi wayuu, müsüka saa'in wane amüchi mülo'u, wainma kasa kojutusu sulu'u",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shi'iyatüinjatü tü sütijakaa'o namüin na suchonyuukana, süikeyuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jintuluu: 1 (waneeshi) sünainmüin 9 (mekietsalü) juyaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jimo'olu: 10 (po'loo) sünainmüin 12 (po'loo piamamüin) juyaa, eesü süpüla kama'ain majayülüin shia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Majayulü: majayutpa shia sünaimüin kei'rumaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Kei'rumayuu: sünainmüin wayuu kachoinpa shia,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Laülaa: Jiet la'ulaapa shia, kapülaainsü sünain kasa alataka sulu'u süpüshi",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shia jietka eka ama'ana sukuwa'ipa lania otta müsia yootoo sümaa saa'in wayuu outusu, sulu'upüna lapü otta müsia sünain oo'ulakawaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü jietkalü o'oojitsü wayuu outusu, ayutsü jiipü, o'oojitsü wayuu sünain wanee lapü süpülapünaa kasachiki",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sukua'ipa tü jietka kojutusü sükajee eein sukuwa'ipa sümaiwa nutuma Ma'leiwa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü jietka süshatüin saainjala mma, aka jamüin kachonsü nutuma juya",wayuu__wikipedia_guc__2025

Mma shia tü jietka otta müshia juya nia chi toolokai sulu'u sukuwa'ipa wayuu sümaiwa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Paasheje'eraa soo'omüin Majayülü Ekiaala Shi'ipajee sukua'ipa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Apünüinsheke'einrü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Chi Apünüinsheke'einrü (alijunaiki: triángulo),wayuu__wikipedia_guc__2025

Epi sutuma Wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wayuu sünain ee'iyataa wunu'u Shipi wanülüü Sunu'use Wayuu (alijunaiki: Medicina tradicional Wayuu) shia tü shipikalü ayuulii sutuma wayuu, tü epi sünainmüinsü chi piachikai aka jamüin nia atijaaka saa'u sukuwai'pa süpana wüittüshii anakalü süpüla wanülüü, tü piachikalü sütüjaa aa'ulu süpüshuwa'ale kapülakalü süpana mojuui, shia tü a'yatawaa sümaa lania, shia süsheyuu süka jamüin shiain atüjaain saa'u anaatiraa suwanülüüshe wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü piachiikalü joüsu sümaa maakalü, tü soushikalü shikirajüin sünain maakalü, tü piachiikalü eesü süpüla tooloin otta jierein, nnojotsü kasain süchiki",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü süseyuukolü antüsü shimiiwa saa'u jintulü'iwa müsü sukuwa'ipa: Wane ka'i tü jintutkalü aapuusü, akutkajaasü aipa'awai, sünainjee türa alapüjaasü wane soushi piachi; sünainjee maka, antitnüsu jintutkalü akumüjünüsu saa'u jamüinjatü sukuwa'ipa joolu, asürütnüsü sutuma laa'ülaa atüjaka süpüleerua, ekirajaanüsü saa'u piachiwaakalü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sunu'use Wayuu Süta alouka Shira Wüi (alijunaiki: Ron de culebra ciega) Süsüin wayuu eekai yülüin shiipüse, tü maka, asünüsü wanee asüshi so'ü ka'i, jimatashaanuinjatü sünain tü maaka; tü wüika (maka akuwa'ipa) ekerotitnüsü sulu'u wanee maraaja (pateeya) kalu'usu chirinche, yalejee apütünüsü mainma ka'i",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Kettaapa jia, aikünüsü sümüin wayuu eekai cho'ujaain amüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Pali'ise: Shia tü süma'anaka tü piachikai otta tü alüüika, süpülasü o'oojitna majayülü otta müsia süpülasü ayuule müinka sa'in tü samutnapa (Epilepsia), tü wunu'ukai chii antünüsü anain cha'aya uuchii Makuira cha'aya Wajiira",wayuu__wikipedia_guc__2025

Je'yutse : Supülasü ayuulee so'u sütaa wayuu otta müsia jootüsü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eechuwaa - Yaichua: Supülasü aiwaa ale'e,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Poolot: Supülasü ayuulee ataa, shitaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Maluwa: Shia wanee wunu'u mülo'u ka'apuyuu, antüsü sünainmüin 3 (apünuin) waraa iipunaamüin, eesü cha'aya Wajiira otta eere anain mmakalü süpüla süsotüin, tü wunu'ukai chii supülasü shunui (Gripe) otta müsia süpüla kasa so'u asuushi",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jawaapia: wunu'u süpüla kashajaa otta aiwa ale'e, tü maka alakajünüsü, kettaapa asünüsü sutuma wayuu; wunu'ukai chii nnojotsü maimain, jouutsü cha'aya Wajiira",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Alouka: Süpülasü aiwa ale'e, shunui o'ulaka müsia süpüla ayuulee so'u wasoso",wayuu__wikipedia_guc__2025

Samuttapai: Süpülasü shunui o'ulaka müsia süpüla oushuwaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Waraaralü: Süpülasü sükashi jieyuu (Menstruación) otta müsia süpüla juyantaa ale'e jo süpüle eekai oorolüin süle'e (Gases),wayuu__wikipedia_guc__2025

Wainpiraicha'a: Süpülasü asütaa ata (Picazón de Piel) jee shitaa (Hongos de Piel),wayuu__wikipedia_guc__2025

Suurala aipia: Süpülasü ayuulee makatka tüttaa aipa'a (Sudoración Nocturna),wayuu__wikipedia_guc__2025

Aroowa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Aroowa (alijunaiki arroba),wayuu__wikipedia_guc__2025

Aruuwa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Panteera Aruuwajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Maapa Aruuwajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Alijunaiki Tutko,wayuu__wikipedia_guc__2025

Texto en Alijunaiki tutko Alijunaiki Tutko,wayuu__wikipedia_guc__2025

José Angel Fernández Silva Wuliana,wayuu__wikipedia_guc__2025

Wayuu ashajui,wayuu__wikipedia_guc__2025

"José Angel Fernández Silva Wuliana, palajachikai sünain ashajaa tu wayuunaikikaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jooushii chaa Pala'aipo'u,",wayuu__wikipedia_guc__2025

Cheejewai niakai wajirajee sulujeena tu mmakat laa uchii'pulee,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ayaatashii soou sukuwaitpaa wayuu sûnain akujawaa sunuiki wayuu suluu wayuunaiki,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ashaajishii sunuiki wayuu suluu tuu karaaloutaka wayuunaki,wayuu__wikipedia_guc__2025

Karalouktakana,wayuu__wikipedia_guc__2025

Atkawaa Karawoowajatü (1821),wayuu__wikipedia_guc__2025

"""Batalla de Carabobo"" de Martín Tovar y Tovar",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Atkawaa Karawoowajatü (alijunaiki: Batalla de Carabobo) Shiia wanee atkawaa supüla ajutala sukuwaitpaa Wenesueela sajapülü tü alijunaka chejeewai Epaainya, chii kamanakat atchen niia Simoon Woliwaa palajanachikai sunain tü makaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Chii palajanakai so'ü Wenesueela niia Simon Woliwat siia Mikelü Toree so'ü Epaainya,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü atkawaaka tü alaatusu so'ü kai 24 juniiolü so'ü juyaa 1821 chaa mma'ipakat Karawowaat pejee sunain alijunapiapa'a Walensiaa; sunain tü atkawaaka makaa, akettajunusu sukuwaitpaa Mioü Kolomwia siia supüla anaata sukuwaitpaa Karakas siia supüshuwayale mmakat joolü Wenesueela; tü wanee atkawaa so'ü sujalaja'jie suliia sutchen Epaainya soou Wenesueela alaatusu soou Wuinka Marakaaya sunain tü Atkawaa Wuinpüleka soou Wuinka Marakaaya (alijunaiki: Batalla Naval del Lago de Maracaibo)",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Müin shiia ajalajuin tü atkawaaka so'ü waneeirü kai chii Simon Woliwat ne'enajüin nupüshika ejetsitaa supüla atkawaain so'ü mmakat Marakaaya kajamüin tü Mioü Kolomwia sa'apain tü mmakat Marakaaya chaa kai 28 eneroülü so'ü juyaa 1821 Atkawaaka Batalla de Carabobo Wattachompa so'ü kai 24 juniiolü so'ü juyaa 1821 chejee ipüna soou Uuchika Anaa'oulü (Cerro Buena Vista), Woliwat nirajoulü jamüin sukuwaitpaa sutkalee tü alijunaka epaainyajewai, kettapa erajaa mushii kaa nojolerü antuna anain suriiamüin siia shi'ipoloje",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Müin shiia nulüwataka anaatera tü ejetsitaa wenesueelajewai supüla ekerolia sulü wopükot wuinpumüin shire anta ee nojolüin shirüin tü ejetsitaa epaainyajewai; anaas numaka Simon Woliwat kajamüin tü alijunaka nojotsu sutijaa'ou yaalain tü ejetsitaa wenesueelajewai, tü shi'ipajeka antaka palajana shiia tü watayon numaanaka Paes siia Serreña (Paez y Cedeño), siia tuwaneirü supünalüsu eipoloje sunain tü ejetsitaa epaainyajewai supüla atkawaain palajana",wayuu__wikipedia_guc__2025

Aleyajanaa tü 1na,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Atkasuka siia Alejaa Suliioü Wurkos (Burgos) Altar de la Patria Sutijapa'ou tü ejetsitaa epaainyajewalü, alüwatanusu atka tü watayon Wurkos chaa ipunamüin sumaa Jashichisuka Apüree (alijunaiki: Bravos de Apure) kajamüin tü jashichisuka Apüree shiia shiikika palajana sunain tü ejetsitaa wenesueelajewai, tü alijunaka supüla anta sunain tü ejetsitaa wenesueelajewai sulatirüin tü suwataleeka wuin Karawowaat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü sutkalee Wurkos emetutshatasu, sutuma tü makaa tü ejetsitaa Jashichisuka Apüree ounusu piantua, tü makaa alaatusu sun'tapa tü watayon Alojushi Inkülesu (Cazadores Británicos)",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sunain tü atkawaaka tü watayon Jashichisuka Apüree siia sumaa Alojushi Inkülesu, ouktushi chii Kumantante Tumas Farriar (Tomas Farriar) siia 17 (Poloo Akaratshi) wariaa epaainyajewai; sutuma tü ees supüla akumujunuin suchukuwaya tü sutkalee siia achajaa sukuwaitpaa jamüinjatü so'ü supüla akanajaa tü atkawaaka musuu sutuma numajatnukaa Paes",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Müin tü watayonka Wurkos antusu sumaa ayurajaa tü watayonka Inpante siia Hostalrich; kaa nojotsu supüla sukanajuinjatü tü ejetsitaa Wenesueelajatü kajamüin apünuinsu sutchen joolü sumaasu Jashichisuka Apüree, Alojushi Inkülesu siia Ajutakalirü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Kaa müin shiia atuma, tü alijunaka sulüwatain supüshuwayale suwatayonshe sunain atkawaaka, müin sain tü watayon Pürinsipe, Warwastra siia Inpante atka musiia sunain, sa'as suchiiki kajamüin maima patüriota numajatu Woliwat; tú alijunaka sulüwatain tü watayon achiruajatüka, yaleje ounusu kajamüin ouktusu maima ejetsitaa sutuma numajatuka Woliwat Oünaa Natuma Alijunaka Kaa müin tü sukuwaitpaa alijunaka, apalitchonjasu kajamüin maima tü ouktaka sajapülü ejetsitaa Wenesueelajatü, tü numajatuka alijunaka ounusu kamüshein suliia oukta",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sujalaja'jie chii Tore münakai nulüwatain tü watayon Ajutaka Sunain Reikai (alijunaiki: Lanceros del Rey), atka sunain tü ejetsitaa chejee Kolomwiaje tü watayonka ounusu apattajain sunainje müin sumülian siia mojüin sukuwaitpaa, katchenshatasu numajatuka Woliwat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü alijunaka apattajasu chaamüin Walensiaa, siia tü ejetsitaa wenesueelajewai suchirua",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sunain tü atkawaaka tü Alijunaka amüloisu sunainje 4,wayuu__wikipedia_guc__2025

"279 alijuna ejetsitaa, 2 (Piama) mioüsukana militara, 120 (Poloo shiiki sumaa piama poloo) pasanainka sunain mioüsuka siia 2",wayuu__wikipedia_guc__2025

786 surülarü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Siia sunainje tuwaneirü tairu amüloisiaje maima sunainjeka, tü alijunaka sun'tapa chaamüin Walensiaa, anüjulasu sulü Puetta Kaweyo (Puerto Cabello)",wayuu__wikipedia_guc__2025

Achikii Wajiira,wayuu__wikipedia_guc__2025

Achikii Wajiira Pütchi kama'airu süchiki tü Mmakat Antüshi jayaa Wajiiramüin Sukumajaiwa Mmakat chaa Wajiira Palajana nnojotsu kassa ein so'ü mmakat shiia nee ejaatü Ma'leiwa (Mioüshikai Tataa) Siruma (Chaa ein Shuliwala'kei) Píushi siia Meeshi,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nainjaká Ma'leiwa, chií Kaikai (Sol), tü Kashikai (Luna), siia Shuliwalakei (Estrellas), supüla warat'tuinjatu mmakat Suchikeje nainjuin Mmakat (Tierra), Wuinka (Agua), siia Jouktaika (Aire), supüla einjatú katoüwa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ma'leiwa nulüatain Wuinka nuwatain so'ü Mmaka sumürajaiwa piamaleyaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nía'atain nutchen sumaa apiushejaa sirúma'ka, numüralü juyaaka siia napülairúa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Palajanaa ememajusú, eitta musíia mioushatasu shiré nii'puolüin mmaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ma'leiwa nirúin mioüin juyaaka nukumajaka supülajana wuinka, tü Paala'ka, nulüwatain jouktai palaamüin (Viento del Norte) so'ü wuinka, kawachirái shiia so'ü mmakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süchikeje nainjuin Murútka (Animales), siia wuitushikaa (Plantas), napüin sumüin katouwa supüla waráitainjatu shimiwaa, atamasu sainrúin munakaa sumüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tuú wuitushikaa napüin maima sukuwaitpaa supüla kachoinjatu akünukaa, níitajuin so'ü súpaá mmaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Palajutuú'ka Wajiira Serrania de la Guajira Chaa ípunaa soujeé Sirúma'ka, kepiashi Ma'leiwa chií kainjalakai tü Wuinka, Mmakat, Kaikai siia supüshuwale kassa'ka ein",wayuu__wikipedia_guc__2025

Chaa nimiwaa mujüshi nain Ma'leiwa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nainjaka niakai nuchoinñu jieyuu, náapaka sumüin piamaleyaa mioü máa, supüla nekirái niia suchoinñu, sainjai Úuchi ein nuintüin supüla atunka niakai nushakaiwa ipunajee",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Talatashatashi Ma'leiwa sukaa nainjala, kee motusú nain ein wanneya nuchon",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Susoutaká nuchonka: -Tashii (Padre); ¿Jetsü Mma paa'puinjatuu Tamüin? Nnojotsu ein kassa pusülajüin tamüin Nirákaa Ma'leiwa nuchon motusú'ka nain, kaamashi asoútain kajamüin nnojolüipaa mma numanaa, níitajuipaa supüshuwale",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nunanajaka wattamüin, niráaka wanne sushawalajie wuin ayatasu paalä sutuma",wayuu__wikipedia_guc__2025

Náapaka shiia supüla nuchon,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ma'leiwa nülikajaká so'ü wanne Uuchi mioü, náapaka nüu Kouchen (Honda-Resortera), nujutaka sumüin wuinka ein sushawalajie wuinka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jutusu ipaaka so'ü Ipaa Kasutolü (Piedra Blanca), ounusu wuinka yalejeé sutuma sutchenka ipaaka, ajuita musiia Wajiira'ka müin sain wanne ipaa shikotó",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Yaläa ee jeketka mma, nayulian wuin súupunaje mmakat, nnojotsu Wayuu, eesü iichi sutuma ein paalä sumaiwa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Palajatukaa Wayuu Shiyakua Wajiira Makaá eipaa Wajiira'ka, nnojorulesu kassa ein sulü shiia nee Meensh y Jepirach",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jepirachi (Jouktai) emijashi nee sumaa wuinka paaläiruaka, awatashi so'ü shiré nukutulai",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Meensh chií wanepiajachikai, joyotüshi so'ü wanne ipaa erajushi no'u suwatirá wuinka nutuma nawalakai Jepirachi",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Mmaka taa'sain ayatuin waneepia, kaa nnojotsu müin kajamüin tü palaaka eesü shikajain shi'ipa mmakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wanne kai, Suchonka Ma'leiwa tü kainjaka mmaka waráitusu sá'atou jaweii mioü, shiráká shiakua sulü wuinka sunain yalain shawatuin, sáapaka nuiki wanne toolö niia Paalä chií alüwatashikai so'ü wuinka, kaa nojotsu shiruin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jat'tapa waráitaka nnojotsu kassa shirúin, majasu suchonka Ma'leiwa: -Niechí Meensh, kachonka taya atuma! supüla ein Wayuu so'ü mmakat tü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Musuu sutuma,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ekerotusu numaa, kachonka shiia nutuma Meensh 3 (Apunuinsu) súchoon Jieyuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wanee ekerotusu numaa Paalä kachonka shiia 3 (Apunuinsu): Juyaapü (Invierno) mioüka juyaa; Hourateur (Verano) nnojotsu juyaa; Iwa (Primavera) Juyaa anaská Sulatapaa akalia, chií Jepirachi (Viento del Norte) nuwayuushe amüin Iwa, náapaka shiia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Kachonka shiia Iwa nutuma Jepirach, tü palajatka Wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Wayuukalirúa suchoon Iwa (Primavera) numaa Jepirachi (Viento del Norte), sunainje turáa maimajasu Wayuu so'ü máaka Wajira",wayuu__wikipedia_guc__2025

E-karalo'uta,wayuu__wikipedia_guc__2025

Lector de e-book,wayuu__wikipedia_guc__2025

"E-karalo'uta (alijunaiki: Libro electrónico, e-book)",wayuu__wikipedia_guc__2025

A'yajaawushi,wayuu__wikipedia_guc__2025

"A'ayaaushi iitalu'u A'yajaushi (alijunaiki: bebida a base de maíz y leche) Sa'kaa (ichii, wuim, leechi, Miki) Saainjia ayuüjaanüsü tü maikikalü sülakatünaka süpüla poolotuin shia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"tü winkalü shiasaa polotopa shiaa O'yotüsü tü sekalü süchikeje o'yotünüsü tü youlakalü shi saa'a polotopa shiaa O'yotunusü tü leechi süchirakalü kaulaa, mala eere süchirakalü pa'aa oulanüsü polotün motsoo süchikeje ashakatinüsü ashajünüsü shia ottonojünüsüü süsüin wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Iita,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Iita (alijunaiki: Totuma, taza) shia sükorolo wayuu süpüla asaa wuin, kepein, uujolu, wunu'u, otta waneeirua",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ainjünüsü süka aliita, otta müsia pootchi a'lakajuushi",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eesia wanee süka kachueera sütüma alijuna, jaarü sünülia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü iitakat cho'ujaashü ma'in sulu'u külikiru'u jo kusinapialu'u süpüla eekawaa otta müsia wasirüinjatüin wei'yo'u süntapa'a miichipa'amüin,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eesü miyo'ule shia, je ja'apütchon otta motsochon",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesü süpüla asatia jo asesajia youla süpüla uujolu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesü wanee iita miyo'u süpüla shira otta süpüla eküülü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"O'yotünalu'u jawaapia ma'aka eere ayuulee, otta müsia süpüla sunu'use majayüt",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesüja'a süma'ana jieyuu süpüla anaajawa korolo jee shipi su'upunaa je paipai; wushu'u sünülia natuma,wayuu__wikipedia_guc__2025

Sulu'uku wane iita Usadas para diferentes actividades,wayuu__wikipedia_guc__2025

IIta süpüla asaa kepein: Shia wanee iita jo'uuchon,wayuu__wikipedia_guc__2025

Katatawaisü müsü nei'tain waneeshiwai wayuu süpüla asaa kepein,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Iita süpüla asaa uujolu: Tüü shia wanee iita mülo'u süpüla asünaa uujolu, müsüka sa'in shiitain wayuu süpüla kepein katatawaisü waneeshiwai wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Iita süpüla asaa wuin: Tüü shia wanee iita ja'apüchon süpüla asaa wuin, eesü e'itaanüin sa'ato'u japüin otta jo sulu'ujatü piyutchonka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Iita süpüla asaa jawaapia: Shia wanee iita jo'uuchon, o'yotunalu'ulu jawaapia, anaajünüsü sulu'u katto'ui",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Iita süpüla shira: Tüü shia wanee iita ja'apütchon eere o'yotünüin shira annerü, otta müsia shira shi'iruku pa'a, kepeshuuna, shaapülaana, po'oi",wayuu__wikipedia_guc__2025

Shiitain majayülü: Shia wanee iita aneekünüsü süpüla tü majayütchonkalü sünain süttüin shia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Akümajünüsü sümüin,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shiitainjatü süpüla sunu'use otta süpüla süsüin wuin, ookotuushi, otta uujolu ma'akasat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Iita süpüla o'oojia: Tüü shia wanee iita ja'apütchon süpüla o'oojia, nnojotsü asünüin süka, yalasü waneepia sulu'u tü o'oojiapülee, otta müsia miirukumüin, alü'üjünüsü laairukümüin süpüla o'oojitnaa tepichi, jieyuu otta laülayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Iita shiirapüle: Shia wanee iita mülo'u süpüla shiira, e'itaanüsü pa'ülü'ü, shiirapüleesü wayuu laülayuu otta wayuu ayuuisü, majayüt sünain sütta, shiitapanalu'u, ayutnusu anoo'ipa'amüin, maalii sütijiraapa wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Suwaapala: Shia wanee iita mootsopüt, kalu'usü mma, süpüla suwaa wayuu ayuuisu, laü'layuu, jiet ipootnüsü",wayuu__wikipedia_guc__2025

E'itaanüsü paülü'ü napüla,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Iita sukurolo wayuu Formas y tamaños de iita Shia tü shiitainkalü wayuu eetüjütkalia sulu'u nakua'ipa, nnojolüinwa'aya tü shiitaikalü alijuna",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü iitaka eesü süpüla kasakalü süpüshüa'aya jee sulu'u saja'apuinkalü süpüshua'aya,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Na'aya iita ja'uchenkana süpüla tü kasa ee yootchon jee palitchon, Müsüja'a tü mülo'uyuukalü süpüla kasa ee türa mülo'uin jee mainman",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Müsüja'aya süka tü sukua'ipapakalü, akumajünüsü süpülajana kasairua makalaka tü wuin, jee tü soukalüinrua pünaja, otta waüyee, eekaja'a sukua'ipa sukumajia tü iitakaluirua süpüla tü eeinjatüin shia, palajana awajünüsü süka shi'ipa chajaruuta jee türa anain awalia, müsüja'a tü ootojünakalu sükasü o'jie, o'lojünaa münüsia shia, eesü tü a'lakajünakalü jee tü a'ajünakalü sa'aka pali'i",wayuu__wikipedia_guc__2025

Mayasüja'a wulein shia awayajünüsü so'u wanee wuleshi,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Saja'apüin tü iitakalü Variedades de iita Eekaja'a tü iitakalü mainma sukua'ipapalü jee sulu'u saja'apuin, eesü sulu'u lakayaain süma jo'uuchon aja'apüin, jee miyo'uin shia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesü sulu'u wayalaain shia,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eesü sulu'u yuttüin otta püchiratüin shia, ma'ayaka tüyaasa eesü sulu'u jo'uuchon aja'apüin jee miyo'uin shia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eekaja'a naa iita jo'uuchenkana naa lakayaakana naya naa jikala amünakana naya naa süpülajakana asajie tü a'alaajuushikala napüla naa jo'uuyuukana,wayuu__wikipedia_guc__2025

Otta shiyoolojia yootshi jee asajie koje'e,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aniitaka'a tü iita ja'apüyuukalü, shia süpülajana tü eküülü jee asuushi anama'amüin makalaka wuin, ookotuushi, a'yajaawushi, o'oojia otta suttapala",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eekaja'a tü iita miyo'uyuukalü eesü lakayaain shia, eesü sulu'u wayalaain shia, shia joolu'u tü kanüliakalü kawatshüsüin, shia tü apayeekalü jee anaajaleekalü kasairua miyo'uyuujain jee mainmain, shia tü sükotchajiakalü süchon a'attiyee jee tü wuinchi a'alaajuushikalü, müsüja'a türa ekayaakalü türa, irot, makalakalü po'oi, shaapülaana, atulujuushi jee manainsü shiayaasa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ani'isa joolu'u tü iita püchiramukalü süma jo'uuchen, ja'apüyuin jee miyo'u'yuin shia tü akumajünakalü aka alepü, japüin, sho'olo, tü alepükalü eesü sulu'u jo'uuchon, ja'apüin jee miyo'uin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sulu'u ja'apüin eesü süma wuinpalain, kojosüpalain, ouujotpalain jee waüyeepalain",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sho'olo shia tü aja'itieekalü wuin, oyonoyeesü shiaayaasa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü süpülajana kasairua miyo'u'yuin jee mainmain,wayuu__wikipedia_guc__2025

Achiawaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Pütchipü'üi sünain achiawaa wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Achiawaa (alijunaiki: Aconsejar, exhortar) tü achiawaaka sukua'ipa wayuu laülaayuu süpüla anaatiraa pütchi eere kasa alatüin sümüin tü apüshiikat sulu'u suumain; süpüla tia eesu tü achiawaaka müinka mojulaale wane apüshii eekai achonluin ma'aka sa'in alünyuu müsia asiipü achiaanüshii suulia tü mojujirawaaka sünainje wane kasachiki, eesü achiawaa natuma naa wayuu laülaayukana",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Naa laülaayuukana antüshii sünain a'ikale'era akua'ipa süka yootirawaa su'upala tü apüshiikalü, eere nashajanüin namaa süpüla nu'ulain suulia wanee akua'ipa eekai mojuin, achiaanüshii suulia tü kasa mojusukalü maka sa'in wane a'luwajaa, atkawaa, kaainjalaa müsia eere wane pasiruawaa sünainje tia; eesü tü aikalawaakalü süpüla tü achiawaa münakat sutuma wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eere wane kasachiki mülo'u achajaanüshi wane pütchipü'üi süpüla nünaatüin tü sukua'ipaka, eesü yootirawaa süma tü apüshiikat süpüla eeinjatüin wane anaata pütchi süpüla nnojoluinjatüin eein tü o'uktirawaakalü sünainje tü kasachikat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesü tü mannaaka süpüla eein walawaa süpüla anaatiraa sukua'ipa saainjala tü apüshiikat,wayuu__wikipedia_guc__2025

Achuntunusu watta saali kakuuna müsia mürülü süpüla eein tü anajirawaakalü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü wayuu jietkat sünain tü achiawaaka Naa jieyuu yootushi saa'u nachonyuu Tü wayuu jietkalü aikalaasü namaa süchoinyuu müsia namaa süikeeyuu, achijiraasü maalia süpüla yooto, shi'itaain pütchi analu'ulu namuin süpüla naikale'erüin nekii süpüla jülüjain naa'in tü anaaka waneepia, tü jietkalü kojutusu namüin naa apüshiikana aaka shian aikalaain namaa sütooloinyuu süpüla achiawaa suulia atkawaa sünainje naainjala naa achonyuukana namaa naa aikeyuukana",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shia anaa süpütüinjatüka namüin süpüla watta ka'i, aikalainjana naya namaa nachoin süpüla natüjainjatüin nakua'ipa sülatapa wane kasa namüin sünainje saainjala nachoin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wane wayuu jierü achiaasü weinshi naa süchonyuukana jee müsia süikeyuu, aka jamüin, süchonyuu shi'rukuu, achiaasü süpüla nnojoluin kasain alatüin namüin otta shi'ire kekiin naya watta ka'i yüütapa shiakalü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wane wayuu jierü shia a'yalajaka saa'u süchonyuu, shia achujetka süchonyuu tepichiiwa naya, shia alinjatüka amüin maka sülatülee wane kasachiki namüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sukua'ipa tü achiawaaka Achiawaa sutuma wayuu Tü achiawaaka wainmapü'üsü, eesü tü sünainjeejatüka süshaitala tepiichi, achiajaanüshi suulia atkawaa namaa nawalayuu, eesü tü sünainjejatükalü sutkaala wayuu sulu'u woumain sünainje alirajaa sünain kasa eekai a'luwajuushin, süpüla tia aikalaashi naa laülayuukana süpüla nanaatüin sukua'ipa suulia wattain saali sukua'ipa atumaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesü tü achiawaaka sünainje ei'rukuu sutuma saainjala tü apüshiika müleka eere wane ouktirawaa ei'taanushi chi pütchipü'ükai süpüla nünaatüin sukua'ipa suulia eein ouktaa sünainje,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süka tü achiajirawaaka eesü walawaa so'u watta saali juya süpüla eein wane anajiirawaa süchiküjee saapünüin kakuuna, mürülü müsia nneerü mo'ulu yaa aka shi'raajünüin sainküin mmakat wajiira",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sujutu sünüiki laülaayuu Laülaayu yootushii Tü pütchika namüin naa laülaayuukana kojutushantasü ma'in süka naikalaain paala sünain yooto süchiki wane anaa sümüin tü apüshiikat süpüla saapapa sünüiki koujeinjetü süpüla anain sukua'ipa tü anajirawaaka,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wane laülaa süpüla nüikalaain sünain wanee anaatawa pütchi, yootushii palajana süchiki sujutu wane kasa otta aashajaashi süchiki sukua'ipa wayuu, shi'ire naapajüin naa jütkatüshiikana na'ato'u",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sünain wane yootirawaa nnojotsü oo'ulaanüin tepichi sünain aapajawaa, naa atkaashikana nnojoishi pejeewain suulia o'ttuin sünain aülüjirawaa süchukua'a",wayuu__wikipedia_guc__2025

Naa laülaayuukana naya aashajaaka shi'ire nanaatüin sukua'ipaka,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Mapan, keraapa tü yootirawaaka, naya o'unushi nepialu'umüin otta aikalaashi namaa naa kanainjeekalü tü yootirawaa, sünain tia, chi laülaakai achiaashi saa'u",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ekuwatoorü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ekuwatoorü Alijunapiapa'a mulo'usuka Kiito Wayuuirua sulu'u {{{je'rashin_wayuuirua_sulu'u}}} Miichi eere na ekiipü'ükana {{{miichi eere na ekiipü'ükana}}} Anüiki aashajaanüka {{{anüiki aashajaanüka}}} Nanülia na cheje'ewaliikana {{{nanülia na cheje'ewaliikana}}} Ekiipü'ükai müinma yaa {{{ekiipü'ükai müinma yaa}}} Natneetse {{{natneetse}}} Jalapünaasü Nümülo'use nuulia palaakai n/d Saja'apüin mmakalü 283,wayuu__wikipedia_guc__2025

561 km² O'ttusu no'u: n/d Wayuuirua eekalü sulu'u: 17,wayuu__wikipedia_guc__2025

(2023) Süyaawase wayuuirua sulu'u: n/d Koorika postaala münaka: n/d Nayaawase süpüla kachuweera: n/d Nayaawase sulu'u internet: n/d Mmakat Ekuwatoorü (alijunaiki: República del Ecuador) shiia wanee Mmakat antunusu anain chaa souje ipanamüin sunain Ameerika Uuchimüin,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ekuwatoorü sunainjesu ipuna sumaa Kolomwia chaa suriiamüin siia wuinpeje sumaa Peruu siia wopumüin sumaa Wuinka Pasiipika, Ekuwatoorü mioüsu suliia Surinam siia Uruwai; sumioüshe mmakat shiia 283",wayuu__wikipedia_guc__2025

561 km² siia tü Outkapüle Mma shiia Kiito,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ekuwatoorü sunainje ipunamüin chaamüin suriiamüin alatusu tü Uuchikaliru Wotkanikaa chaa Andekaa chaayan ees 80 Wotkane siia shiia mioüka tü Chimporaasu (Chimborazo) anainmüin 6310 msnm,wayuu__wikipedia_guc__2025

Chaa wopumüin ees tü Sugolfoin Wayakil (Golfo de Guayaquil) siia Uuchii'mujule siia wuimpeje tü Amasoniaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ekuwatoorü shiia mmakat ein maima suwatale wuin siia ees tü mma shirroko wuinka Kalapako (Islas Galapagos) tü mmakat Ekuwatoorü shiia Mekietsaka mma ikonamia soou Ameerika Uuchimüin, siia shiia tü apunuinjatuka ikonamia amioüja'main",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Joolü so'ü Kai Ein Nowiempüre chaa juyaa 2006, chii Rafael Correa apaanushi supüla aüwata so'ü mmakat Ekuwatoorü sunainmüin (2007-2011), chaa kai 15 apurile so'ü juyaa 2007 apaanusu tü Asampulea Kontituyente suchikeje akujunusu so'ü wanee jeketü kontitusion soou Ekuwatoorü chejeka juyaa 2008",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sutuma tü makaa enajanusu supüla apaawa tü aluwatakai soou kuwierno anainje 10 akostoulü so'ü juyaaka 2008 sunainmüinje 24 mayoüle chaa juyaa 2013,wayuu__wikipedia_guc__2025

Chii aluwatakai soou mma Ekuwatoorü nuwanajawein sukuwaitpaa aluwatawa so'ü mmakat tü siia soou Ameerika Uuchimüin kajamüin suchirawajesu tuwaneiru mma,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ees wanee Akuwaitpaa alataka chaa kai 30 nowiempüre so'ü juyaa 2010, wattachompaa ashawalasu tü shiiatain Aimajutkaa Mmakat Ekuwatoorü (Policía Nacional de Ecuador) siia tü Atchen Ipunajee Ekuwatoolüjee (Fuerza Aerea Ecuatoriana)",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sukuwaitpaa aluwataka soou Ekuwatoorü musuu: Chii Puresitente, tü lejiwatiwa, tü judisialaka, tü elektoral siia tü turaparensia siia arajakaa kassa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Suchukuwaje Mma'ipakat sulü Ekuwatoorü Sulü Mmakat Kolomwia ees 24 (Piama shiiki sumaa pienchi) mma'ipakat, wanee outkapüle mma jee tü shiia alijunapiapa'a Kiito",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü mma'ipakat alüwatasu so'ü sukuwaitpaa shimiwa, ees Kontitusionka Mma'ipakatpüle sumana",wayuu__wikipedia_guc__2025

Mma'ipakat Sunulia Mma'ipakat Alijunapiapa'a Sunulia Alijunapiapa'a Asüwaai Kueenka Kañaat Asookesü Kaarchi Tulükaan Chimporaasü Riopaampa Woliiwat Waraanta Kotopaaküsii Latakuunka Tü Ooro Machaala Esümeraatütaa Esümeraatütaa Kalaapako Puetta Pakeriisa Moreena Impapuura Ipaara Looja Looja Na Riio Papaooya Manapii Pottapieeja Moroona Santiaaka Maakas Naapa Teena Oreyaana Puetta Püransiika Oreyaana Pasütaasa Puuya Pichiincha Kiita Saanta Eleena Santa Eleena Saanta Rimiiku chaa Saachila Saanta Rimiiku Sukumpiia Jeketü Looja Tunkuraawa Amüpaata Samoora Chinchiipe Samoora Waaya Wayakiirü Achiiki Ekuwatoorü Sumioüshe: 283,wayuu__wikipedia_guc__2025

561 km² Jeraa Mma'ipakat sulü: 24 Mma'ipakat Jalasu: Ipunamüin sunain Ameerika Uuchimüin Sunuiki: Shiia alijunaiki siia tü sunuiki Wayuu Kusina Kepiaka sulü: 15,wayuu__wikipedia_guc__2025

680 miyon (Juliia 2011 est,wayuu__wikipedia_guc__2025

") Emioüja juyaawai: 1,419% (2011 est",wayuu__wikipedia_guc__2025

") Jemeyulaa so'ü juyaa: 19,6 jemeyulaa/1",wayuu__wikipedia_guc__2025

000 keiiaka'alü (2011 est,wayuu__wikipedia_guc__2025

") Ouktaa juyaawai: 5,01 ouktaa/1",wayuu__wikipedia_guc__2025

000 kepiiaka'alü (Juiiaa 2011 est,wayuu__wikipedia_guc__2025

") Eitajakaa: Jemeyutpaa: 1,05 toolo(s)/jieyuu Joü kaa 15 juyaa: 1,04 toolo(s)/jieyuu 15-64 juyaa: 0,97 toolo(s)/jieyuu 65 juyaa siia maima: 0,92 toolo(s)/jieyuu Supushuwayale: 0,99 toolo(s)/jieyuu (2011 est",wayuu__wikipedia_guc__2025

Institución Etnoeducativa Integral Rural Internado Indígena de Nazaret,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Institución Etnoeducativa Integral Rural Internado Indígena de Nazaret jünülia wanee ipa natuma naa wayuu wuinpeje'ewoliikana, a'ikale'eruushi joo'u juyaka 1",wayuu__wikipedia_guc__2025

"911, nutuma chi kapüchiinakai Antonio de Valencia müshia pürai Crispin de la Palma",wayuu__wikipedia_guc__2025

Nantapaaka naa monjakana jo'u juya 1,wayuu__wikipedia_guc__2025

"914, antüsüirua jirokpünaa tü palaaka julu'u wanee anuwa, eere nasitüjain julu'umuin türa mmaka palaalü etnaajünüsü julu'u Paralieru'u jümünüin (Corregimiento de Puerto Estrella) münüsü natuma naa alijunakana, nala jieyuu antapaakana Paralieru'u pawalaawashi naya nanüliaruwa müsü yaa: Verónica jümaa Mercedes de San Juan, Angela de Barranquilla, jüchikejee nantüin Palaalü o'unüshii Amurulu'umuin ja'u puliiku atümawaa jüka jamüin nnojoluin tü ejetuukat jutuma alijuna juma'iwa ya'ya wuinpumuin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü ipaka o ekirajüleekat eitka ma'alu yaa wuinpumuin ottusü juka wanee piichi eere nainmajünüin naa moo'utshiikana jüpüla nekirajüinjanain jünain atüjaa saa'u karalo'uta, jiasa'a joo'o mapa' ja'u tü juyaka 1",wayuu__wikipedia_guc__2025

955 chi kapuchiinakai Livio Reginaldo Fischione chi kachisakai tü morokootaka jüpüla jüikaleeria tü ekirajüleeka müleuska eekalü mo'ulu yaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Laülaashiraa nümaka atumawaa chi obispokai, jüpüla ma'ima, ma'ima jümuinjatüin ekirajúlee nüikaleerüin ya'aya wuinpumuin jüpula mule'ujatüin Tü ipakat etnajünakat julu'u Nazaree jümunin mo'ulu yaa, eejanale najattirúin nala palajanajana tepichi júnainmuin jarai juya jünain ekirajawaa (5° de primaria) jo'u juyaka 1",wayuu__wikipedia_guc__2025

Otta mataasia jo'u juyaka 2,wayuu__wikipedia_guc__2025

007 ajalajaashii nala tepichikana ekirajaashikana jünain atüja karalo'utta ja'amuin poloo waneeshiamuin juya (Bachillerato),wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nala tepichi ekirajünaka julu'u tü ipakat Nazaree ekirajúnúshii jünain tú kasa anasukalü ma'aka jaain tü aleewa, a'iwajirawaa, eraajirawaa jumaa tepichi eeka jalajeewolin yaa, eere nantúin waneepia jünain ekirajawaa jüpüla watta, watta namuinjanain otta musia jalo'ulijanain naya julu'u no'unmainpa'a",wayuu__wikipedia_guc__2025

"jünainjee tü ekirajawaaka atüjashii ashaittajawaa, e'irajaa, eere yalain namaa naa ekirajúliikana jüpüla natüjaainjanain aashajeeraa wayuunaiki jumaa alijunaiki otta mataasia ajüja julu'u ejeerajiapuleka tü karalo'uta wamakalü mo'ulu yaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Aamaka,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aamaka Aamakaa (alijunaiki: Cementerio) Shia eere shi'itaanüin wane wayuu eekai ouktüin, otta eere shijitünüin shiipüse natüma naa kasayuukana sünain",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü aamakaakalü a'wanaja'awaisü sukua'ipa saainjia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Naata sukua'ipa saamaka wayuu suulia saamaka alijuna,wayuu__wikipedia_guc__2025

Aamakaa sulu'u nakua'ipa naa wayuukana,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Amuuyuu icha wajiira Natüma naa wayuukana tü aamakaakalü napülajatü naa kasayuukana anainyüü (alijunaiki: cementerio familiar), sulu'usü tü mma noumainkat naa kaamakashiikana",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chi wayuukai ouktüshikai, süpülapünaa ouktüin nia, nütüjaa aa'ulu otta nuchuntüin jalainjachin ni'itaanüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sulu'u nakua'ipa naa wayuukana, wanee wayuu ouktapa nia sümaainjachi nüpüshi chi nüshikai, naa nu'upayuukana",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sulu'u tü aamakaakat naya ne'e e'itaanaka naa kasayuukana anainyuu, nnojotsü e'itaanüin wayuu naatajatü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Maa'ulu yaa, tü sütakat wayuu eekai ouktüin shia tü sukumajalakalü alijuna",wayuu__wikipedia_guc__2025

Paalainka aainjünüsü süka wunu'u ootoluushi; eesü eekai saainjünüin süka patsua,wayuu__wikipedia_guc__2025

Wanaa sümaa ouktüin wanee wayuu eeshi müleka nüntinnüle wane nünüike'ejena Ma'leiwa supüla achuntaa naa'u chi ouktüshikai süpüla ni'itaanüin,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü aamakaakat kapülainsü je kojutsü natüma naa wayuukana süka yalain ne'itaanuin napüshua'a naa kasayuukana anainyüü eekai ouktüin,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sünain wane aamaka antüsü wayuu wattajeejatü süpüla alapajaa naa'u nüpüshi chi ouktüshikai, jai'taichi nnojolin ne'raajüin chi ouktüshikai; antüsü sünain alapajaa saa'u nüpüshi eekai ne'raajüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"A'inralaa sünain aamaka-ouktaa Tü outaaka wanee kasa mio'ushana alataka namüin wayuu, moju a'in, yaajeechiki pa'inwajirasü tü apüshiika, sünain a'yalajiira sa'u naamaka süma sümojula na'in",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Outaiwaa wanee wayuu asitnaatüjülinjatia yootshi suulia jawaimaatüin jee keejumaatüin, süpüla eeinjatüin süka'iya ma'aka türa apünüin otta pienchi ka'i shi'yalajitnüin a'u, shi'ayasaa yalee kettapa süka'lia alü'üjünüsü amouyuupa'amüin, süpüla su'unuin saa'in jepiramüin; jepira, shia mma eere süntüin saa'in wayuu antapayaa müsü tü wayuukalüira, antürasü tü wayuukalüirua eesü e'irukukat kajuyamain sünain alapaja",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sulu'uku tü outaaka mainma ma'aka saa'in: Outaa süma ayuuli: Mayaasü ya'awaa outüin wanee wayuu asitnatüjüinjatia yotshi suulia jawaija shia supula e'irapu'ujatüjüinjatia sa'a apünüin jee pienchi ka'i shiale süpüla shiikünatüin,wayuu__wikipedia_guc__2025

O'ojinaüsü ma'aka tü outuin shia süpüla jawawain tü sütaaka eetaaria nüsaa shia sulu'u sütaaka eetaana nüsa'a shia sulu'u sütaka,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Laülaalee tü outsüka, alanitnusu sulüinchen sa'upünaa suulia sülü'üjain na'in",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nnojotsü arütketnüin erü sü'ütpa'a tü outsukat, joloiweet süta sütuma süpülaijeerü shiaya",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Kasemaasü süpüla anakia süpüno'u sa'in o'unaa jepiramüin, suulia süpütüin sa'inchikii sa'lia süpütüin sa'inchikii sa'u machon mma",wayuu__wikipedia_guc__2025

Alüjiapu'u tü amaakaat chamüin amo'uyuupa'amüin,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sümaiwa nnojotsü eewaajüin nünüiki ma'leiwa tü miisa münaka sutuma aliijuna, saamaaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Outaa süka katkouse, eewawaa, pasiruawaa otta e'iyajirawa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ashokottunusu süka mainma kasa süpüla nnojolüin pache'in,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ver además Ouktaa sulu'u sukuwa'itpa wayuu Shi'ipajee sukua'ipa El segundo entierro, una tradición de los indígenas Wayuu en Colombia El segundo entierro de los wayúu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Amurulu'u,wayuu__wikipedia_guc__2025

Amurulu'u Sukuwa'ipa Centro poblado (es) Jalapünaasü yaa Ayaawatia sünülia tü mmapa'akalü Kolompia Wikimedia | © OpenStreetMap 12,wayuu__wikipedia_guc__2025

28314°W Suumain na wayuukanairü cha uuchi Makuira,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Amurulu'u (alijunaiki: Nazareth) shia wane mma cha'aya palaaje sünain Wajiira kolompiaana, sulu'u tü mmapa'akalü Wajiirü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Palaamüinsü nünain chi uuchikai Makuira,wayuu__wikipedia_guc__2025

Otta sulu'usü tü mmapa'akalü Ichitkii,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wattalu'uchonsü nuulia chi palaakai sünainmüin 11 km, otta pejejaashi sünain Punta Espada otta Cabo Chichivacoa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Cha'aya Amurulu'u kepiashin wayuu otta palitchon alijuna,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süpüla o'unaa Amurulu'umüin Uuchi Makuira, mma Ichipkii Süpüla naintüinjanain na o'unajaashiikana wattajee acheküshii ke'ejenainjanain naya chejee Süchimma",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Müleka ke'ejenalee naya eesü süpüla naapain karateera pasainpünaa sünain Ichitkii, eesü maka 11 oora chejee",wayuu__wikipedia_guc__2025

Maka yalale naya Ichitkii eejeerü ne'e 5 oora süpüla nantüinjanain Amurulu'umüin,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Müleka nnojorülee kemion nama'ana eesü süpüla na'anapajüin akatsa'a kaliain shia, mapa keraapan naya süpüla o'unaa acheküsü nümaainjanain wane wayuu eekai e'raajüin tü mmapa'akalü otta eekai atüjain aashajaa wayuunaiki",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü wopukalü a'wanajaawaisü süka jamüin tü karateetka nnojotsü antüin chamüinre'eya,wayuu__wikipedia_guc__2025

Süchikuu Amurulu'u Tü mmapa'akalü Amurulu'u shia wane corregimiento eekalü sulu'u tü mma Ichipkii pejeka sünain Uuchikakai Makuira,wayuu__wikipedia_guc__2025

Pejesü sünain palaaka uuchejee saa'u Kolompia otta müsia shia ne'e eere wüintüin tü mmapa'akalü napüla na wayuukana kepiaka cha'aya,wayuu__wikipedia_guc__2025

Wayuule kepiaka sulu'u Nasaree süka jamüin noumain süpülapüna nantüin na alijunaka wattaje otta müsia süpülapüna sükumajaiwa Kolompia otta müsia Wenesueela,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eesü wane alüwakajütka pütchi Ecos de la Macuira sünülia sulu'u alijunaiki, antunüsu anain sulu'upünaa türa a'walakajütka pütchi 90",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü eekalü cha'aya Eesü wane süpüleerua wayuu ayuuisu kanüliasü mayaa E,wayuu__wikipedia_guc__2025

E Hospital,wayuu__wikipedia_guc__2025

Otta eesü wane ekirajaaya tepichi kanüliaka Internado Indígena de Nazareth,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Otta müsia pejesü yalejee tü oumainka Puerto Estrella, Puerto López, Taroa, Siapana, Bahía Hondita, Castilletes otta Punta Espada",wayuu__wikipedia_guc__2025

Kulaalayaawatia,wayuu__wikipedia_guc__2025

A'laülaakuwa'ipashajia,wayuu__wikipedia_guc__2025

A'laülaakuwa'ipashajia A'laülaakuwa'ipashajia,wayuu__wikipedia_guc__2025

A'laülaakuwa'ipashajia (alijunaiki: Organigrama) es la representación gráfica de la estructura de una empresa o de una organización,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Representa las estructuras departamentales y en algunos casos, las personas que las dirigen, haciendo un esquema sobre las relaciones jerárquicas y de responsabilidades que existen en la organización",wayuu__wikipedia_guc__2025

Apain,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Corregimiento Bahia Honda Apain chajatü toumainpa Apain / Japain (alijunaiki: huerto) jia tü shi'ipakalü mma eere apünajünüin tü nekakalo'u wayuu, nnojotsü joolu'ujutüin tü a'yatawaakat sünain, eesü süka'lia wamaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Kottusu sümaa tü arüleejaaka, akatsa'a nnojolüin wainmain tü apünajakat, paliraasü maka sa'in maiki, ai (yuca), pejetchi, kalapaasü, meruuna, wiirü, kepeshuuna, waana, püla'ana, piruua; maka pejere sünain uuchi",wayuu__wikipedia_guc__2025

"A'yatawaa sünain wanee apain Eesü a'yatawaa miyo'u sulu'u wanee apain; o'usunusu palajanaa tü mmakat, süchikejee, asononusu, e'itanawaisü jo sü'ü tü wunu'ukolu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chi wayuu apünajünakai apain, nütijaa'u joujeerüin juya",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Yapashi süpüla apünajaa; eirakaashi iipünamüin, shiaalu ni'irüin jolotsü, iiwo'u",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Maka eere siruma, süpülapünaa juya",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chi wayuu atüjakai süpüleerua apünajaa, sotusu naa'in waneepia tü waüyee süpülainjatüka apünajaa, yalasü nutuma kachetüin sulu'u wane katto'ui iipünaa sünain miichika, jo tü'liki shiale",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü mmakat eere wane apain kayaawasesü nutuma chi wayuu apünajakai; süttüsü nutuma suulia shikajüin mürülü süsotapa tü wunu'u nüpünajaka,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jülüjüsü na'in weinshi sünainmüiree keraapa tü süchonkalüirua; mapan eküshii sünainjee tü nüpünajaka, müinka sa'in süchuwala, uujolu, pitchuushi irolu, otta waneeirua",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü apünajaaka sümüin wayuu, wane a'yatawaa kojutsu, süka tü na'atiaka eepüsü yonna sünainjee, eesü emiraa, eesü mi'iraa aainjünaka sünainjee, otta müsia eesü kakoloin wayuu sünain tü anaajawaaka jiipü otta wane ouktaa, aka jamüin, cho'ujaasü tü eküütka sünain wane jutkataa makatka tia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Cho'ujaasü tü apainkalüirua sükajee shiain ekirakaa wayuu maka eere jamü süpa'apünaa mmakat,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chi wayuu atüjakai apünajaa, wane wayuu washirü sünainjee tü ni'yataainka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Apain / yuuja (huerta wayuu) Mma eekai süttuin, eere shi'itaanüin tü pünajütkalü sutuma wayuu asürütnüsü süka wunu'u apoluwajuushi müinka eere wunu'u wainma; shiasa'a nnojolule wunu'u aainjünüsü süka yosu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sümaiwajeinka aponuushi eere shi'itaanüin tü apainkalü, e'itaanusü sa'u namünashi otta sonnaa luwopushii süpüla saamatüinjatüin tü pünajütkalü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sulu'u wane apain e'itaanusü tü pünajütkalü ma'aka sa'in ko'oi, iruwa, maiki, katsalia, wüirü, kalapaasü, supushua'aya tü ekünakalü sutuma wayuu; sünainjee wanee apain joutsü yanama, eesü o'usaa otta müsia apünajaa juyapo'ulü, sü'ütnaa iiwa, patünainjanaa, iruwalaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Anneerü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Murülü Anneerü Anneerü (alijunaiki: carnero, ovejo) shia wanee mürülü cha'aya Wajiira, aapaanüsü süpüla mürüla sutuma Wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sünülia natuma na atüjaka süpüleerua wuchiirua otta kasa supushuwa'a shia Ovis Orientalis Aries,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jaleje'ewalü tü anneetka Anneerü ko'uwasü Tü mürütka tia antitnüsü chejee sulu'ujee wane mma Oriente medio münüsü, na mürütkana tia epijaanüsü sutuma alijuna icha sümaiwa, nnojoluiwa kanüliain Europa otta Asia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Mapa, antüsü wajiiramüin natuma na alijuna antaka sulu'u anuwa icha sümaiwa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü anneetka epijaanüsü sutuma alijuna icha sümaiwa süpüla neküinjatüin tü shi'irukuuka, süka jamüin anain süpüla ekünaa otta süpüla aapaanüin tü sütaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü anneetka süpa'apünaasü tü mmapa'akalü, sainküinpünaasü mmakalü süka jamüin motso sukua sünain ipooluin shia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Anneerü sümüin wayuu Tü anneetkalüirua epijaanüsü sutuma wayuu shi'iree neküinjatüin tü shi'irukuuko otta süpüla naapaainjatüin supushuwa'a eekalü sünain,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Cha'aya Wajiira eesü anain tü mürütka sükajee anain tü mmakalü süpüla a'imajünaa sümaa ka'ulayuu, tü kama'anakalü waima washiraapala aka jamüin sülatapa wane kasa, ouktaa, achuntunaa otta eekai alatüin, achajaanüsü wanee jo wainma mürülü supüla shiyainjatüin ekiiraa, saa'u ekawaa sünain alapajaa otta müsia sünain ayulaa jiipü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ja'itairü shiyainjatüin süpüla awalaaja apaünaa otta müsia pasiruwaa, achajaanüsü kaa'ula otta jo anneerü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Cho'ujaasü sümüin ouutsu süpüla shiküinjatüin yolüjaa, müsiaka sa'in süpüla majayülü suju'itapa sünaijee süttaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Anasü tü kama'anawaaka mürülü icha Wajiira, süka jamüin eesü aipia shiküin, wuin süsüin, nnojotpaa kasa shiküin, awaraijünüsü süpa'apünaa mmakalü Wajiira",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aikünüsü shi'iruku anneerü otta müsia shi'iruku kaa'ula müinka sain shi'iruku paa'a yalaa eere outkajaain wayuuirua sünain ayaata nemia yala Pala'aipo'u, Marakaaya, Maiko'u, Ichitki otta müsia supushuwa'ale mmapa'akalü wajiira",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shi'ipajee sukuwa'ipa Usage of 17 specific names based on wild species which are pre-dated by or contemporary with those based on domestic animals (Lepidoptera, Osteichthyes, Mammalia): conserved of ovine and caprine production systems in the Colombian dry tropic",wayuu__wikipedia_guc__2025

Achepaaka,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Molokoona Jintulu sümaa paipai Süchepaa wayuu (alijunaiki: pintura facial wayuu) naa wayuu jieyuukana achapajaashin süpüla mainma kasa, makatka wanee yonna, mi'iraa, o'unajaa, jutkataa mülo'u, otta so'u wanee lapü müleka a'lapüjaanüle so'u",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Mainma sukuwa'ipa tü achepaaka Paipai: tü paipaika apünüin süna, wane mütsiiatalüsü, mmatalü, ishotolü, tü makaa antüna anain sünainjee wane wuito'ulia (se obtiene de las células de ciertos hongos), tü mütsiiatatka süchepajaayasü laülaa müinka saa'in woushi, tü mmatalü süpülajatü ai'nmajaa tü o'upunawaaka suulia nütchinka chi ka'ikai, otsia chi ishotolü shi'itaain tü majayutnuukalü sünain su'upuna süpüla ai'nmajia tü o'upunawaa nuulia nütchinka ka'ikai, süpüla anachoinjatüin waneepia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü süshataka achepaaka Sünain tü o'upunaaka, eesü süpüla sütiiwajaanüin waima kasa, ashatünüsü tü wuito'uliaka je tü mürütkana, müinka sa'in nüta chi molokoonakai, sütüna julirü, iramataya, nünain chi toolokai, ashatünüsü so'u nu'upunaaka tü suwaralaka juya je tü süchikana nüpato'u ka'laira",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü süchepajaayaka wayuu matüjainsalü aja'ta tü sükumajaapüleeka, aka jamüin süshatünüin süpushuwa'a tü eekalü süpa'apünaa tü wo'umainka, müinka sa'in uuchikana, süma nüsii chi ja'yutsi, süsii wunu'ulia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü achepajawaaka aainjünüsü müleka eere wanee yonna, müinka sa'in wanaa sümaa suju'ituin wanee majayülü otta süchiirua wanee lapü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü süshajaayaka wayuu Uliisaka: tüü ayu'nnüsü sünainjee wane ipa jouutsu shiroku wuin,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Pali'ise (bija roja): Sukuwa'ipakalü süshajia achepaaka Ashokonojushi Etsia Apaajiraasü Jokoma Jime antiraasü Jieyuu achepajaasü Süchapa majayut Majayülü kachepasü Shi'ipajee sukuwa'ipa 1,0 1,1 1,2 Simbología en el rostro de las mujeres Wayúu, es un arte 2,0 2,1 La pintura corporal como legado cultural",wayuu__wikipedia_guc__2025

Aran Epieyu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aranaga Epieyu, no'u chi juyakai 2021 Aran Epieyu (Bahía Honda, Mmakat Ichitkii, Wajirra, Kolompia) po'olo chikii akaratsemüin (27) sünain kashikat juunio saa'u chi juyai 1983)",wayuu__wikipedia_guc__2025

Nüchiküa Nia wanee wayuu a'yataakai sümaa ayaakuwaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jemeishi cha Wenesueela,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ekirajaashi saa'u epijanaoülii sulu'u tü Ekirajupüle Katolikat Cecilio Acosta (Universidad Católica Cecilio Acosta) sünain juyaka 2012 cha Marakaaya,wayuu__wikipedia_guc__2025

"A'yataashi palajana sümaa ayaakuwaa saa'u nojotka shiimüin (ficción) eein ni'yataain sünain ashajaakat (Guionista), ashatakai ayaakua (Actor) otta müsia alaülaashikai (Director)",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ekerotüshi sulu'u Ayaakuwaapüle cha Mmakat Wenesueela sümaa tü Ayaakuwaa Jintutkaa Marakaaya nükumalaka chi alijunakai wenesueelajewai Miguel Curiel, sünain tü akumalaka tüü niakai a'yataashi sünain akaaliija tü aainjawaaka (asistente de producciones), otta müsia ashataa ayakuwaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süchikeje, a'yataashi sulu'u Ayakuwaka ¨Tü Ale'ejawaaka¨ (El regreso), sukumalaka tü alijunaka Patricia Ortega, sünain tü ayaakuwaka tüü nüshatüin nukuwa'ipa ¨Juse¨, wanee jima'ai chejewai wajiiraje, sulu'u sukuwa'ipa ayaakuwaka, chi toolokai Juse atkashi saa'u no'umain süma na ¨wuchiikalirua¨ tü ka'apülasüka paraako antaka cha Wajiira sümainwa, nnojotka o'unein suulia no'umain na wayuukanairua",wayuu__wikipedia_guc__2025

Nü'yataain nümüiwa'a shia wanee Ayaakuwaa kanüliaka Wachikua-Una historia wayuu nükumalain süchikeje nükeraajapa tü nikirajaaka anain,wayuu__wikipedia_guc__2025

Wachikua shia wane ayaakuwa eere ee'iyatünüin sukuwa'ipa wayuu otta müsia süchikuaje naashajaka na alaülaayuko cha sümaiwa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Kulaalayaawatia 1,0 1,1 1,2 Eere pütchi nüchiküaje",wayuu__wikipedia_guc__2025

Aranaga Epieyu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Atunkule,wayuu__wikipedia_guc__2025

Laülaa atunkusu Atunkulee akuyamajuushi süka pootchi Atunkule pootshi Tü Atunkule (alijunaiki: Dormitorio) shia eere nutunkuin wane wayuu sulu'u wane miichi süpüla eemerawaa aipa'awai,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü atunkuleeka wainma sukua'ipa, eesü atunkulee eekai akumajuushi süka pootshi, waneeirua süka yotojolo",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eeshi wayuu eekai atunkuin shiuupüna luma,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Atunkulee sümüin wayuu Atunkule ichaa wajiira Mainma sukua'ipa atunkuleepalaka, eesü atunkule eekai jutatuin otta eekai anooipain, eeshi eekai atunkuin pasanain sünain wüin müinka saa'in naa paroujaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Naa wayuukana atamaashi eeiwa aika, naa jieyuukana apolojushii kepein maali, sünainjee tia aikalaashi naya sünain yoota süchiki tü nalapüinka sa'wai",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Mapan, atamaa müsia naa tepichikana jee naa waneeirua sulu'ujee tü miichika eere naya atunkuin kottuin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eere natunkaain naa wayuukana, wawatuuisu, eesü wunu'u süsa'a miichika eere anain süpüla e'itaanüin jiiko shejet noula",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Yala paülü'ü sulu'u nepia naa wayuukana, kakatüshii eere natunkuin naa tepichikana, naa jima'alii jee majatnuu otta naa laülaayuukana, nnojoishi naya pejeewain",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chi toolokoi nütamaaiwa'a nojotuin nu'ula suulia nemi'ijaain tepichi sulu'u, müleka nu'ulaale jamatüin, joojeechi nia süpüla tepichi jee wayuu naatajatü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Naa wayuukana kepiaka wuna'apü jee noumainpa'a, eisalaashi nikerotaiwa'a chi ka'ikai suulia nikajüin mei otta sutuma nnojoluin luusa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Akatsa'a eesia wayuu eekai aashajaain aipa'awai sümaa nüchonyuu, jee yootushi süchikuu sukua'ipa wayuu sümaiwajatü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eere natunkuin naa wayuukana, acheküsü wawatüin, suulia alin tü tutshika namüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jutatuinjatü süpüla keraain napüshua'a sulu'u miichika,wayuu__wikipedia_guc__2025

Anainjatü süsa'a tü miichika süpüla nejet noula,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chi toolo mülo'ushikai atunkushii sa'ato'u tü miicho'u sükajee niain chi atamaakai palajana eiwa'a aika, aka jamüin, atamaashi sünain aliichajaa jee sünain ojotojoo pa'a, annerü otta kaa'ula shialen",wayuu__wikipedia_guc__2025

Maima sünaa sü'i lumaapü Sulu'u tü atunkülee jutatüin shipialu wayuu mainma sunaa sü'i jamatüin,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tia süikalüirua waneejatuwaisu namüin naa wayuu atukaka sulu'u wanee miichi,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü nu'ulaka chi toolokoi, wane oula mülo'u",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Su'ula tü nuwayuuseka wane motsosu, jee noula naa tepichikana, süi jouuchenyuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü süikalüirua aamajaanüsü eeiwa'a chi ka'ikai, süpüla anainjatüin shiji'itaaya natuma",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Soomüin sukua'ipa Tü atunkuleeka (eemeraayaa sutuma wayuu) shia eere tü miichikalü-piichii sünülia epiapa'a eere nutukuin wane wayuu sümaa nüpüshi, sümaa nuchonyuu, nierüin, nüpushi; pütchii si'ipajeejatü tü eemerawaa münakalü sümaiwa ma'aka sa'in wanee luma, shia tü eere sünajaanüin tü süikalü tü nüpülajanaka wayuu sünain atunkaa eere nu'ulaküin nu'ulapuin wanee wayuu sünain atunkaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shi'ipajee sukua'ipa 1,0 1,1 1,2 LA RANCHERÍA DE LOS WAYUU EN LA GUAJIRA",wayuu__wikipedia_guc__2025

Aliita,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aliita shiakü aliita Aliita (alijunaiki: tapara, crescentia cujete) Nia wane wunu'u süpüshi tü kanüliakalü Crescentia cujete",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chi wunu'ukai yaletüshi iipünamüin, nüsa'watüin ja'rai waara naja'apüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

Cheje'ewai sulu'u tü mmakat Brasil otta Antillas,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sulu'u tü mmakat Wajiira, eere wainmain ma'i tü aliitakaa ekünapü'üsü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sü'ü tü süchonka Suunnaa tü kashikalüirua abril otta mayo, wanaa sümaa suunaa tü kashikalüirua agosto otta septiembre, o'unapü'üshii naa wayuukana unaa'inküinmüin süpüla atpajaa shiayaalu'u tü akotchijaaka Taparas",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü sütaka tü süchonkaa aainjiasü iita süpüla asajia kepein, aainjüna akalü alepü süpüla ekiee je asajia kerasü, je süpüla aja'itia uujolu, ookotuushi je yajaaushi",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Keitainpü'üsü wayuu sümaiwa, nnojotsü asiraain süka shiitain",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Apülajünüsü shia sutuma wayuu,sülüjain epünalee suluu sükattoushee,sünain alapajaaa, akotchiirawaa Naa wayuu jieyuukana naainjüin tü aliitaka süpüla süta nachepa; ""washü'ü"" sünülia natüma",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü kanüliaka washü'ü, piamasü iitachen, miyo'u shiimata wanee sümüin shiimata suulia tü wanee, süpüla keraainjatüin ma'in shiairua sa'aniraanapa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü aliitachen ka'apünnuukalü, eesü ma'aka poloo je poloo ja'ralimüin ""centímetro"" seeruluin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü sütakat nnojotsü ka'lein ma'in, shiajasa ichen shia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü aliitakat ekünüsü sü'ü, aainjünüsü süpüla iitain shia sulu'u wane miichi, süpüla asajiee, süpüla ekiee, je süpüla eekai eein ne'e",wayuu__wikipedia_guc__2025

Pütchi sünainjee Aliita Aliita'ü: Sü'ü aliita Aliitashula: Sushula aliita Aliitatüna: Sütüna aliita Aliitapü'ü: Süpü'üya aliita Aliita'in: Mma eere süpülee aliita Aliitakat: Tü aliitakat Aliito'ulia: Mma eere wainmain su'ulia aliita Aliitasii: Süsii aliita Aliitapana: Süpana Aliita Aliiteemasü: Seejuu aliita Aliitachon: Aliita jo'uuchon Aliita'ata: Sa'ata aliita Aliitainmalu'u: Sünülia wane mma wainma alu'ulu aliita Aliitayuui: Wayuu kamalain amüinchi aliita Aliitakai: Chi aliitakai Nuchikimajatü Jesús Hoyos F,wayuu__wikipedia_guc__2025

Anaajawaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ayulaa jiipü Duración: 48 segundos,wayuu__wikipedia_guc__2025

anaajawa Anaajawaa sütüma wayuu Anaajawaa Anaajawaa (alijunaiki: Segundo velorio) tü anaajawaakat shia tü piantuaka ojoitaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ayu'nnusu tü jiipükat jüpüla jo'otojonüinjatüin suchikejee anaajaanüsü julu'u wanee jiipapala,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wanee jiipü ayatülee ma'in jia anaajaanüsü juchukua'aya, jia tü ana'nnüsü münakat, wanee jiipü kettaapa jia wulesü jünain josoin jia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü anaajaainjatükat tü jiipükat jiainjatü wane o'uliwo'u, eesü jüpüla wanee achonnu otta wanee alüinyüü, otta eesü jüpüla niyu'luin wanee toolo ma'aka aire ma'in nüpüla tü wayuu ouktüsükat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü anaajawaakat ainüsü maalia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jüchikejee jiyu'nnapa tu jiipükat aikale'ennüsü juupunaa wane luma jüpüla ji'yalajünüinjatüin aa'u,wayuu__wikipedia_guc__2025

Otta tü wayuu ayu'tsüka o'oojinnüsü jüchikejee keraapa jia aikale'ennüsü julu'u wanee süi,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tu wayuukat nnojotsü jüpüla jutunkuinjatüin juulia jo'otooin tü jiyolujaasekat tü juyu'luinkat, musujese'e e'irajünüin jaa'u juulia jutunkajüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

Otta asüsü wunu'u süpüla,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tüü anaajawakat amünaklü sutuma chii alijunakai el se gundo velorio ei'taanüsü wanee jintútchon majaayűtchon süpüla tüü apawaakaa jiipüka aneekünüsü süpula tüü otojokaa tüü jiipüka shiitaiinatü sülüü tü koopiraka sümaka alijuna süpüla sülapajüinjatüin a'ou,wayuu__wikipedia_guc__2025

Anaajawaa sutuma wayuu Tu ayulaaka jiipü wamuin waya wayukana kasa mulo'u main,wayuu__wikipedia_guc__2025

Chii wayuukai eeshi süpüla nunaajain sulu'u suumain nüchonyuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Munyaka ooutule nia sulu'u nuumain sumaiwajatü, eitaanüshi sa'aka nupüshi",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sülaatapa po'loo juya jo soomüin, süchiikejee oüktuin nia, eeshi süpüla nukujüin sükajee wanee lapü, kaa tü aantuipain nükalia süpüla nünaatunuijachin, kaa keptaipain nükalia süpula o'unaa jepiramuin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sünainjee piama jüya akumajunüsü tü sükuaipainjatu, tu ayuulaka jiipü süpula anaashantainjatü sükua'ipa natüma naa nüpushikana",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Supüla tu ayulaaka jiipü, anekunusü wanee jimoolu jo wanee majayut, eesu süpüla nüchoin jo wanee nüsiipü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"tü wayuu ayulunjatuka jipu, nnojotsü eküinjatüin, müshia nnojotsu atunkajatüin wanee ai, nnojotsu shipettatujatuin sütaa, nnojotsü ekuinjatüin asalaa, asuinjatü oujolu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Oojinnusu süka wunu'ulia supulajatu nnojoluin so'otooin naawain chi sunaajakai,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Asottünuüsu sutuma tooloyuu tu amuuyuka, nupushichechon chi wayuu anaajanakai",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Paala sumaiwa anaajanapusu wayuu sulu'u amüchi, ooyotunusu chirinche, süpüla jimatuinjatü naa wanee outushinkanairua",wayuu__wikipedia_guc__2025

"aapanushi sunaaije nikii, sünainmüin nuwui, asalijunusu süpuashua'a niipüseka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Asalitnusu sulu'u wanee riuulu kasuutou, suchikeje anaatuna münüshi sulu'u tu amuchika",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sujalajaapa sukonchajunuin jiipuka, alujunushi shiyuupuna wanee lumaa eere niiyalajuin oou sutuma nupüshi, sou nii mushia nou nushii",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ayalajunoutchi munyaka wanaa sumaa outuin nia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Apunuinmuin ka'i eikajanushi eenjachiree nikunuin nuchukuawa süpüla weinshi,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jepira,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jepira Jepira (alijunaiki: Cabo de la Vela) Jia sojotojooya palaa eekalü shiroku palaaka Caribe; antüsü anain palaajee no'u chi mmakai Ameerika Uuchimüin, iipünajee no'u chi mmakai Wajiira sulu'u Kolompia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Palaajee sünain eesü maka 47 m s,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Jepira sümaka Wayuu shia türa mma yalakaa sotpa'a palaa, e'ere uuchi kama'aichi münakai, süküjala laülaayuu, tü Jepirakaa wanee mma pülasü, kajütusu ma'in atumaa, Shia eemüinree sütüin saa'in Wayuu yala e'ere, aapünüsü natuma na Wayuu kepiakana pejepünaa sünain türaa mmakaa, Shiyorolo Wayuu, shi'ira wuchii, shikiisa tepichi asheitajaasü, kaasha'ira su'utpunaa yonna, süsiraa majayünnüü, süsiraa jimo'onuu ashükütajaasü, kasakaa süpüshua'a mataainka shiimüinkalin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eesü ayatüin tü sukuai'pakaa Wayuu süpüshua'a, eesü miichi sümaa shipiapa'ala Wayuu, makatka luma, kulaala, polumaleeta, jepi, jee mürülü müinka kaa'la, annerü, ama, puliikü, kaliina, wuuchikaa süpüshua'a",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Watta saalii suchukua Jepira sütüma Wayuu, kama'airü, sukuai'pa anoujaa sünain sütüma Wayuu laülaayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eesü Wayuu e'raajüin Jepira sükajee sülapüin, shi'rüin kasakaa süpüshua'a cha'yaa, shi'rüin tü Wayuu o'utusukalüirua paala, eekai ale'ejüsüinrüin cheje'eya, tü Wayuu makatakalü shia saa'in Wayuu outusu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chamüin cha'ya antüsü Wayuu süwüinkain, püliiko'uin, eesü Wayuu amajutuin jee müsüja'a eekai ke'ejenain kemión",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Outapaa Wayuu o'unusü naa'in jepiramüin, kemiashi wopulu'u o'unusü nümaa tü saa'inkaa kaa'ula, paa'a, anneerü eekai ekiraain su'utpünaa ala'apajaa, cho'ujaasü nümüin süpüla anainjachin nia cha'ya Jepira e'ere shia nürüleeja'attaain",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aashajaashi süpüshii Wayuu sümaa sulu'u lapü, kakalia süchikejee outaa, ale'eya sukuai'pa tíaa, sünaijeejatüin kajütuin sütüma Wayuu saamaka, chira Wayuu müliashii",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süchikimaajatü Sujutpala Jepira namüin naa wayuukana Mmakat tüü, sotpa'akat palaa, sulu'usü tü mmakat Wajiira, shia wane mma eere kepiain naa wayuukana, wainma nayakana sulu'u, Jepira sünülia natüma, kojutsü natüma je kapülainsü namüin süka shiain suumain naa'in naa wayuu ouktakana",wayuu__wikipedia_guc__2025

Maima wayuu antaka wattajee sunain eerajaa jepira,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nantaiwaa na alijunaka No'u chi juyakai 1499, chi alijunakai Alonso de Ojeda antüshii sümaa nukua'ipa, süchikejee warattüin nia sotpa'a tü sojotojooya palaaka golfo de Paria amünakat, palaajee no'i chi mmakai Wenesueela, nüntaiwa wajiiramüin ni'rüin tü mmakat jee ni'itaain sünülia Coquibacoa jo Coquivacoa, sükajee shiayaa naa'inrü wane mma shiroku tü wüinka",wayuu__wikipedia_guc__2025

chaa Jepiramüin eesü palaa jee mmapa'püle,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sunain palajanaka ouktaa akumujunusu nukuwaitpaa supüla anaainjachii nikiira jee sunain ayulaa jiipü awanajasu sunain waneeyan, musuu suchukuwaje Palajanaka Ouktaa Jünain palajanaka ouktaa tü apüshika outkajasü supüla alaapaja so'ü jupüshika, kakooloinsü mürüt müinka sain kaa'ulaa, anneerü jee pa'a",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü mürütka makaa kapülainsü sumüin wayuu kajamüin shiia shiküin yoolüja, waraitaaka sunain alaapaja; chii yoolüjakai niia chii ouktushikai waraitüshi sa'akapüna wayuuirüa supüla apütaa nüpülaapüna oünaa chaamüin Jepira, kettapa tü alaapaja jee nüjoitunapaa chaa na'amaaka; nainkaa ounüshi sumaa nürüleejüinka mürüt ouktaaka sunain alaapajaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Suchikeje palajanaka ouktaa aitnusü tü nowenariia alaatapa akaratshi kai, kashiiwai jee juyaawai",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sa'ainka ouktusu ounusu Jepiramüin, yaalasü sunainmüin po'loo juyaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Alaatapa 10 po'loo juyaa aitnusü tü anajawa (Ayulaa Jiipü) Anaajaawaa (Ayulaa Jiipü) Alaatapa 10 po'loo juyaa suchikeje palajanaka ouktaa, aitnusü tü alaapaja sunain anajawa jiipü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"So'ü wanee kai wattapia outkajasü apüshika sunain akotchajaa niipushe ouktakai, sunain makaa antusu Yoolüja chejee Jepira supüla antiraa sumaa nupüshika, tü alaa'ulaayuuko sunain makaa, akaamajüsu tawakoo supüla apaantajaa tü yoolüjaka antakaa sumaa sa'ainka ouktusu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sunain niütnapaa jiipüka tü jieyuuka piachii oyoneetsü chirinche soou sementeriiolü sü'süin tü alaapajüsuka yoolüja antakaa chejee ein su'mmashe ouktusu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Apüriirü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Apüriirü (alijunaiki: Abril) Niai chii pienchikai kashi suluu shiyawashe juya natuma naa alijunakana,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Apununuin shikii ka'i, shia palaa tü piama shikii kashi",wayuu__wikipedia_guc__2025

Arüleeja,wayuu__wikipedia_guc__2025

Arüleeja mürüt Arüleejaa ( alijunaiki Pastoreo) sünainjee tepichin chi jintüikai e'itaanüshi nütüma nutuushi otta nüshi sünain arüleejaa süpüla nütüjüinjachin nukuwa'ipa watta ka'i,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chi jintüi arüleejüikai, achijiraashi maalii sünain ali'ichajaa nümülüin süpüla yajaushi nüsüin süpülapünaa arüleeja",wayuu__wikipedia_guc__2025

chi jintui aluwatanushi nutuma chi laulakai shinai tamawa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"watamalual shinai kumaja keshu alichajawa ounamushi shuma tú nurelejunkai nujunyantui kaliou chi jintui waima tú nutujuka shinai tú waraitaka waima tú niraka atujashi Wayuu sünain arüleeja Arüleejaa Kemiashi wuin, awawaijalashi süchiirua nürüleejüin, alü'jüshi junaaya nülojia wuchii eekai wanaain nümaa sa'aka mujuiikalü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nüsiirüin wuin wattamaalü otta müsia aliuuka nükotchajüin motsopa ka'ikat nutkalüin sa'ato'u nipia jülüjusü na'in waneepia süka nümülün shia, suulia süntajalüin tü mojulasükat sünain",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jo'utaleulu oonooshi emüinlee kekülooin maka otta müsia eere tü wuinka müinka saa'in laa ale'eresa tü mürütka oonoonü apüleruat suulia aja'lajaain sa'in sütüma jamü otta jo miasü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Chi wayuu arüleejüikai makülajaasai sümaa nike'ejüin,wayuu__wikipedia_guc__2025

Süi'tapa juya nuumainpa'a o'unüshi nüchuwa'aya ejewa'iree nia sümaa nürüleejüin,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eesü süpüla jierüin tü arüleejutkalü, shia wanee jierü tütüsü je yala'yalatsü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tüü mürütka alatipsü kasa nuulia wayuu müinka sa'in o'ukttaa, achuntaa jieyuu otta kasakat supushua'a süntülee ni'iyo'u je nüpüshi chira wattajeejachi, asalijüshii nayaalü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Watta saali sukua'ipa tü arüleejakat, naa chira wayuu arüleejakai nümülüin nimüiiwa, na chira alu'wataakai ayanamajünüin amüiwa'a; kamülüinkai sünainjee nürüleejüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sukuai'pa arüleeja Mayaasejee a'yatawain jia, aapüsü anaa otta kojutaa atumaa, sulu'u woumain, shiasa'a kapülain waa'in sünain tü arüleejaa mürülü saa'ujee kojutüin wamüin tü süliapala",wayuu__wikipedia_guc__2025

Watüjaa aau'lü tü süliapalakat wanee asiruu otta wayuwaainkalü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Watüjaa aau'lu tü süliapalakat wanee asiruu otta müin ayalajaakalü kasa süka mürülü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesü ama'ana tü mürütkalü saa'u sulu'ujanain alijunayuu sümaiwa sulu'umüin tü woumainkalü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chi aruleejüikai, e'raajunüshi sulu'u wayuuin, ma'akaa jamülee nukua'ipa cho'ujaale nneerü ouikushii koojuyasu mürülü süpüla najapaitüin nneerü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"(Anasüle'e ma'in tü arüleejakat, aikaanajatü süpüla kasa che'injaain nümüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"chi aruleejuika Wayuukana süma tü mürülükalü Na wayuukana sulu'u noumain, Wajiira, arüleejülii naya, eesü nama'na mürülü maka sa'in: pa'aa, shiyain tü kajutuinma'in natuma, nnojotpeje'e jouluin shia süka kapüleein ma'in so'u tü mmapa'akat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü mürütkat joutka ma'in shia tü ka'ulakat sümaa anneerü, shiyain tü neka'olu, na'liichajüin tü ka'ulakat nasa müsia shia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Neküin tü asalaakat nnojotpa kasa nekünjatüin,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Müsia shia che'ijaasü namüin süpüla nawalaajüinjatüin wanee kasa alatüsü namüin, kasa naainjala, eere ouktaa, eere kasachiki, müsia kawayuusepa wanee achon",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Yajeewat tü annerükalüirua Tü annerü waraitapüsü waneepia sü'ütpünaa tü palakat, nachajain neküin, nümaa chi arülejüikai, shiasa'a so'u wane ka'i ale'ejashi nachukua'aya, süka eitüin juyaka, nnojotpeje'a nale'ejaain sotpa'a palakat süka mülo'ushaanain juyakat, nounaka sulu'u wanee wopü naatajatü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süchikejee tü wanee aika, tü annerükalü alatüshii sotpünaa palaakat nachikua'a süka josoipain shia, nu'unaka chi arülejüika nachiirua jülüjüsü na'in süchikanain suwuii tü annerükat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jeyuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jeyuu (alijunaiki: hormiga) Shia wane wuchii meipüsesalü, kasa'ulesü, müsü aka saa'in ko'oi; süpüshi tü kanüliakat artrópodos",wayuu__wikipedia_guc__2025

Kepiasü mmolu'u,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesü süpüla katünain shia je awatüsü wanaa sümaa sü'itüin juya,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Naa jeyuukana kottüshii waneepia, eesü waimale napüshi, watta naalin, alatüshii suulia poloo nekii",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü mülo'ukalü shipia jeyuu, shia eere naya kottiraain sütüma juyakat, nnojoishii kepiain eere saamatuui",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Biografía de las hormigas jeyuu Clasificación Tiempo de vida Características Jalasü kepiain tü jeyuukalü Shipia Jeyuu Jalitpaje'ewalü Keepiashii sulu'u mmakat je sulu'u wunu'u, sulu'u yotojolo shiale",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jouutsü eere tü wuittüin ma'i mmakat,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Kepiasü sümaa süikeyuu, otta sümaa süchonyu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eesü alijuna je wayuu sainküin mmakat eere shikünüin tü jeyuukat, je epinaseesü atumawaa otta müsia süpüla o'ulakiraa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eesü piama Jeyuu; waneesüchon jiet shia tü kanüliakalü ¨reina¨ münüin sütüma alijuna, shia laa'ulaasüka süpülee tü wane jeyuukalüirua",wayuu__wikipedia_guc__2025

Wainma ma'in süchonyu sa'akajee süpushua'alee,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shia tü akumajaakalü anainjee tü jeyuukalüirua süpüla a'yatawaa, süpüla atkawaa, ottta müsia tü waneeirua, sünain tü shipiakat, eesü jeyuu tooloyuu süpüla kachonwaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sainküinpünaashii mmapa'akalü, cha'aya wattamuin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Kasa shikaka Jeyuu Waraitüshii soo'opünaa mmapa'akalü sünain akotchajaa neküin; eküshii, sü'ü wunu'u, otta süpasülachen eküülü,shimemera",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü kamalainkat namüin shia süpana wunu'u, mapa, süjüinkalü süsii wunu'u, Tü jeyuu a'yataatkalü shia tü ajuittakat sulu'ujee shipia sünain akotchajaa eküülü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ja'ijaasü namüin nakumajüin wanee wopu je anain, napünainjatü waneepia, saa'u wane kashi otta maka analema'in shia saa'u wane juya",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jeyuu sulu'u karalo'uta Naa jeyuukana ajuittüshii weinshi sulu'u karalo'uta otta müsia kuentaa sumüin tepichi, eree shiyaawatünüin aa'u tü a'yatawaakalü sütüma jeyuu otta wanaawain süina na'yataain supüshua'a",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ajuittüsü sünain karalo'uta sumaiwajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eesü nachiki sulu'u tü nünükikat Maleiwa sulu'u tü karalo'uta kanüliakalü ""Proverbios"", eree shi'iyatünüin sukuaippa tü a'yatawaakat sütüma jeyuu, süka wanaawaun naya naya shikiraajee tü na'yataainkalü",wayuu__wikipedia_guc__2025

shi'ipajee sukua'ipa hormigas/Hormigas:caracteristicas de un insecto Las-hormigas-y-sus-inframundos,wayuu__wikipedia_guc__2025

Aküjalaa jüchiki Wolunka,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Naashen naa watuushinukana Taata Male'iwa paala jumaleeiwa'aya ma'i nukumajuin wanee piichi anache'echonshaanasü jüka yotojolo nüsakalajala cha'ya wunaapüje jünainjee tü yosu jutsuka'irua, nüchaja'alewolin tü jusa'ainjatüka otta musia tü a'ipiasepaka jüpüla jiinnajie tü jutujunaka jumaa jüralaajunaka jüpüla jukumajaainjatüin tü piichika, jüchikajee kettaain nütuma tüya naapaka tü pootshika, nukumajaka wanee wayuu jier anache'echonshaanasü Wolunka Jünülia, juchikajee kettain nutuma nikerotiraka jia pa'ülümuin ma'aka jaain wane kasa nukorolo julu'u aishaanain jumaa kojutushaanain nutuma",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jiasa wanee ka'i maínma ma'i tü wayuu kaainjarannuukalü, ma'aka jaain puloi julu'u junanajaku jumaka junainru'upuna tü piichika jumaa juyakalachonnin tü yotojoloko jietta'ya jüpüla jirüinjatüiruin wanee wayuu julamia anasche'echonshaata ma'i yala pa'ülu, jüchikajee tüya ju'unaka jünain aküja jüchiki tü wayuu jirakalü yala' pa'ülü numuin juya, yalajee yalaala ke'eketsü nain ji'ire nirüin jüpüla niraajüin jia, jakatsa isain nüchiki jüpüla nirüinjatüin jia jüka jamüin süttate'echonsu jumaa anashaanain jukumajia tü pichikat juulia jitnüinjatüin jutuma wayuu kama'ulaluiruwa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Maima tü kasa jülüjayaaka naain jüpüla nirüinjatüin jia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jiasa jou wanee ka'i nüsiiyajaaka tü naamainka jüpüla jüitajatüin tü juyaka julu'u mule'ushaanain jia jüpüla jusotuijatuin tü wuinka julu'upuna tü yotojoloko,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wanaapüna jumaa jüitashaanain tü juyaka eemera'alasü wolunka julu'u ju'ula jiasa yalaje yalaala jüshorottaka wanee wuin julu'u jumocho jüpüla ipuworuleeinjatüin jia nutuma juya, eere jia jumuleulaain tü jüleeka jukalü ka'i, jümaa nnojoluin jütujaain ja'u tü kasa alatakalü jümüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jiasa wanee ka'i Taata Male'iwa nirajaaka tü wayuu nukumainkalü jüka pootshi eere nüntüin jünain müle'ushaanain jülee, niasa nia jashichika'aka nia jümüin jaali ipuwoluin jia, nüjuitiraka'aka jia yalajee jumaa eepünaweere ju'unuin juka jukuwa'ipa jupaapünaa mmaaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wolunka ojuitusu julu'uje tû piichika eejatûle jia paala nutuma Taata Male'iwa numaa mojushaanain jaain jaali tû kasa alatakalû jûmuin julu'uje tûra eejatûle jia, jiakalia o'unûsû chaya uuchitû'umuin yalamuin jûralo'umuin tu uuchikat makuira, yalajee yalaala wanajiraaka jumaa wanee wayuu jier jakatsa jian puloi jûkûjaka tû kasa alatakalû jûmuin jumuliajaka'aka jaain jumaa ju'unejaain jipialu'umuin eere kakalian jia jumaa yalaala joo jûpula jemeyuluinjatuin jia jipialu puloi, jemeishija'aya piamashii tepichi tooloyuu eere kanuliayain naya atumawaa, nûnulia wanee Alenûr otta mataashia Epichikuwa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Yalajee yalaala mule'ushii naa tepichikana semûyûkana,wayuu__wikipedia_guc__2025

"jiasa jûchikaje tûya puloi jukulajaapa namaairua ja'ainjakaka wanee kasa mojusu jûmûin nei naa tepichikana julu'u ju'utaleewolin jaain, joolu apûtaalashi naa tepichikana julu'u melin naya, jiasa jûnainje tûya kasa ainnakalû jûmuin tû neika nainku'ukaka aainrua maleeshija'aya waya juka wei jutuma tû wayuuka namaka'irua jumaa naluwataain jipialu'ujee puloi otta mataashia no'unuin eejenale nala nalaajûnûin nutuma juya",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Muleuyuushijaaya naya yalaayala eere natujaain jau tû nakuwaipaka junain apûjawaa, alojoo, otta ayatawaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jiasa wanee ka'i Epichikuwa ûrû'uttaka naain nûmuin chii nuwalakai Alenur jaali waneein wayuu a'yataishaana, koustuleshi, wayuu atûjûshi nukuwaipapala aisû tû kasa eekalû nûûtpunaa ma'aka jaain tû wayuukalûirua, tûra mûrûtkalûirua otta mataasia tû mojuikalûirua, jiasa jou wanee kai neemeraka juyuupuna wanee mojui jûnain atunka, jiasa joo yalajee yalaala jûka Epichikuwa ûrû'ûttûin naain nunain chi nuwalakai naapakaka wanee wunuu nûliajatû chi nuwalakai jumaa nûyaatuin nuku'utpuna yalajee yalaala watuwo'ushireeshia nutuma jumaa nu'utuin nain",wayuu__wikipedia_guc__2025

Atkawaa soo'opüna Lamuunaka Marakaaya,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Atkawa Wuinpüleka soou Wuinka Marakaaya (alijunaiki: Batalla Naval del Lago de Maracaibo) jia wanee atkawa shirokosu wuin, alaatusu sunain kai 24 Juulio sunain juyaa 1823, chaamüin soou Wuinka Marakaaya ein tü mma'ipakat Suuria, Wenesueela",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü makaa sunainmüinsü ajutala sukuwaitpaa Wenesueela suliia sutchen Epaainya, sutuma amülolüin tü Rialaa Ejetsitaa Epaainyajewai sajapülü tü Ejetsitaa Wuinkana sunain Mioü Kolomwia Jetsüirü atkawa sumaiwa So'ü kai 25 Maayo sunain juyaa 1823, e'epünasu wanee atkawa sunain wuin chaa Shi'ichimüin Parümaa (Punta Palma) chaamüin Sotpaa Orientala sunain Wuinka Marakaaya, natuma chii Jusee Padiyaa numaa epaainyajewai Juransiiku Salaas Echewaeriia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Apünuin kai suchikeje ees waneeyan atkawa chaamüin Puetta Altaküraasi siia Kapitan Chiiko, jünain makaa akanajusu tü repü'pülikanat alijuna siia emerojosü tü Jatü'ka Waireñaa (alijunaiki: Flechera Guaireña) sutuma müin sukuwaitpaa tü epaainyajewai ounusu chaamüin Kurasaoo, yaleje ounusu suchukuwaya chaa 4 Juulio suchikeje anatiraa sa'anüain",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Repü'pülikanat suchikeje atkawa apünuintua sumaa tü epaainyajewai, ashawalasü sunain tü Puetta Mopooro, yalaasü jimatüin kajamüin nojotsu atkawa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aliu'kaa sunain kai 23 Juulio tü epaainyajewai ounusu chaamüin Sotpaa Orientala sunain Wuinka Marakaaya peje'püna jünain kapitan Chiiko, yalaa atapajusu ein atkawaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sutchen Atkasuka Sunain atkawaaka ees tü repü'pülikanat numaa chii palajachikai Almiraante Jusee Pürutensio Padiyaa (Jose Prudencio Padilla); alüwatakai sunain anuwajatü mariina siia kamanakat sutchen mma'ipakat Suuria siia sumaa tü epaainyajewai niia chii kapitan Anjerü Lowortee siia Nawaroo (Ángel Laborde y Navarro) Kumantante so'ü Puetta Kaweyo siia piatuwakai kamanakat tü ejetsitaa sunain sotpaa wuin,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Anuwaka werkantines (Bergantines) sumanaaka tü patüriota shiia: Independiente, Matte, Fama, Confianza, siia Mioü Woliwaa; tü werkantin kooleta: Spattana, Independencia, Manüeraa, Chiitii, Emperatoora, Awentiina, Peacok, Antoniia manüeraa siia Kalairaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Anuwaka sumanaaka tü epaainyajewai shiia: Werkantin San Katchon, tü werkantin-kooleta; Esperanza siia riego, tü jatü'püle Atürevida siia marakaayawa siia maima s'anuain tü epaainyajewai",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Atkawakaa Watta'pia sunain kai 24 so'ü kashii Juulio chii alüwatakai jünain tü ejetsitaaka epaainyajewai, eenajanusu anainmüin tü anüwaka Werkatin Intepentientee, ein chii Almirantee Padiya jünain apa'a tü sujalajie nü'nüiki supüla atkawaa, nuwanajüin kassa, nojotsu ket'tain sukaa mushii; sunain 10:00 alatushi niakai soou anüwaka supüla erajaa sukaa no'uu, supüshuwale tü ejetsitaaka Sajalajapa tü makaa, ees maima anuwa sainjüin tü epaainyajewai asolojonaka sutuma tü patüriota wenesueelajewai",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü atkawaka ajalajasu sa'atoü tü Kastiyo San Katchon,wayuu__wikipedia_guc__2025

Isashii,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Isashii cha Wajiira Isashii (alijunaiki: desierto): shia tü mmakat eere nnojolüin e'itüin juya, otta eere aalin walatshi sütüma ja'in ma'i ka'ikai waneepia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sünain wane isashii eesü mainma jasai antaka wattaje sütüma jouktaika,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü jasaika akotchajirasü sulu'u wane mma sütüma sütchin jouktaika,wayuu__wikipedia_guc__2025

Namüna münüsü sulu'u wayuunaiki,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü wunu'uliaka eeka sulu'u mmakat eere joulüin isashiika atüjaaipa kataa o'u süka nnojolüin wüin süpüla süsüin, sütüma tü ma'aka tü suralaka mmaapüsü ma'in unapümüinshatasü sulu'u mmakat süpüla saapainjatü tü wüinka awataka shiupüna tü mmakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sünain wane isashii aisü miaasü sütüma nnojolüin juya,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eeka ne'e aipia, yosu otta müsia jamüshe joutka sünain mma eere eein wane isashii",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sulu'u mmakat Wajiira eesü wainma mma eere joulüin namüna süpüla jasaika, müinka sotpaa palaaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Kapülesü kepiaa sulu'u mma eere joulüin isashii, kajamüin nnojorülesü wuin süpüla apünajaa sulu'u wane apain",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Anasü ne'e süpüla arüleejaa mürüt müinka saa'in kaa'ula, anneerü otta müsia katio'u",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sukuaippa Isashii Tü juyaka sulu'u wane mma eere isashii nnojotsü süsa'watüin tü 250 mm süpüla juyaka,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nnojotsü mma süpüla apünajaa, sütüma tia nnojotsü süchi ee miyo'u, palitchon piichi sulu'u sütüma nnojolüin a'yatawa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü mma eere isashii wattasü suulia uuchi, sütüma tia tü sirumaka alatüsu sünainmüin uuchika eere joulüin tü juyaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Isashii sulu'u mmakat Wajiira Mma cha wajiira Wajiiraka mma joososü, nnojotsü juya waneepia, nnojotsü wüituin otta müsia pejesü sünain palaaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

Wajiiraka antünüsu anain palaaje sünain mma mülo'u Kolompia otta palaaje-wiinna sünain Wenesueela,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü mmakat Wajiira mma washirü sütüma ein karwon sulu'u mmakkat, tia a'yatanüsü natüma Cerrejón",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wajiira suumain wayuu, yalajana napülapüna alijunakana otta müsia süpülapüna Kolompia otta Wenesueela",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eesü sulu'u mmakkat Wajiira tü uuchika Makuira, antünüsü anain saa'u isashiika; shiia ne'e eere wüittüin cha palaaje sünain wajiira",wayuu__wikipedia_guc__2025

Aa'inmajünüsü sukuaippa Uuchika Makuira sünainje juyaka 1977,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Miyo'u suumainka Makuira sünainmüin 25 000 h, sümio'ushe shia 450 m",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Saamatüisü mmakat sünainmüin 27 grados (80,6 °F)",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü isashiika saa'u mmakat Wajiira 3 sukuaippa Wajiira palaaje eesü isashii, eesü namüna sümaa jasai, ipapüle otta müsia palaaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wajiira meriia eesü palaa, tü süchii Palomino, mmakat Dibulla otta müsia ainmajünaka mma Müsichi",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wajiira wuna'pümüin pejesü sünain Sierra Nevada de Santa Marta otta pejesü sünain Sierra de Perijá, tü mmakat wüittüsu sütüma ein juya waneepia otta müsia ajüitüsü süchi sünainje müinka saa'in Süchi Rankeriia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Shi'ipajee sukuwa'ipa Sukuaippa wane isashii,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ji'irain Mma Kolompia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Título en alijunaiki: ¡Oh gloria inmarcesible!,wayuu__wikipedia_guc__2025

Letra: Rafael Núñez Música: Oreste Síndici Versión al wayuunaiki: Dr,wayuu__wikipedia_guc__2025

"José Alvarez, Prof",wayuu__wikipedia_guc__2025

Luis Emiro Beltrán y Soc,wayuu__wikipedia_guc__2025

José Ángel Fernández Coro: Tü talataa pülasükalü ma'in Tü talataa matüjainkalü aja'ttaa Sülu'u tu asipalaa aisükat ojui'ttüsu tü Anasükalü akuwaipa ojui'ttüsü tü Anasükalü akuwaipa I Ajalajaasü tü aikat mojuskalü ma'in Antüsü tü taashi pülasükalü ma'in Keenasü tü ja'yuuishikat Makanajuuinsat süwarala Kottushii naa wayuukana waneepia tüntüsü naa'in suupünaa kaleena Natujaa aa'ulu tü nünuikikat chi ouktakai saa'u kuruusa II A'waatüsü tu taashikat Sulu'u tü mmakat merikaana O'ojünüsü nasha na yalayalakana Sulu'u numainkat kolon Jülüjain tu tamakat Chi reikai nnojotshi jawatuin Aashajashi na mulakana Maulu ya anashi waya,wayuu__wikipedia_guc__2025

Alapajaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Alapajaa amuuyuupa'a Asakaa wayuu Alapajaa (alijunaiki: visita solidaria) shia nuwaraijaapa wane wayuu shi'iree ounajawaa no'u wayuu eekai kasa alatüin namüin, tia maka shi'iree yalain naya namaa jee sünain aapajawaa kasa aashajaanaka saa'ujee",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sünain sukuwa'ipa wayuu, anasü alapalaa napüshi kataiwa'a no'u",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sünain ouktaa Eesü alapajaaka sünain kaamakaa münaka sütüma wayuu eere a'yalajüno'ulu wayuu sünaajaapa natuma süpüshi, natuma su'rulainrua, natuma shi'raajüin napüshuwa'a, paala sümaleiwa e'eyalaajunoü naa müliishi sutumaa napüshii maaliipünaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süküjala wayuu laülaayuu Ouktaiwa wane wayuu tü naa'in o'unusu icha'a jepiramüin, sünain tia o'unaaka kemiashii wopulu'u, o'unusu nümaa tü saa'inka kaa'ulaa, pa'a, anneerü, eekai ekiirain sü'ütpünaa alapajaa, tia maka sükajee cho'ujaain nümüin süpüla anainjachin nia icha'a jepira eere shia nürüleejattaain",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süsalijaanapa wanee wayuu, palajana aashajaasü süpüshi nümaa sulu'u lapü, kakalia süchikajee ouktaa, ale'eyaa sukuwa'ipa tia, sünainjeejatüin kajutüin sutuma wayuu saamakaa, chira wayuu müliashii",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wainma sukuwa'ipa alapajaaka Alapajuno'u wayuu eekai anaajaain sutuma ayuule, eekai pasiruain, ojoi'tunushii maka piama otta apünuin ka'i süchikejee niyokojooin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eekaja'a chi asiruukai nnojoishi alapajuno'u, ojoi'jaanüshi wattuwo'ushi (nnojoishi alapajuno'u) maka tü kainjalaaka nnojotsü kekiirain",wayuu__wikipedia_guc__2025

Chi asiruukai ojoi'tunushi mmaapü nimüiiwa'a wattalu'u suulia aamakaka,wayuu__wikipedia_guc__2025

Otta chi anaajaashikai sutuma ayuulee wooweralu'ushi,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eetaasü tü a'yalajiraaka soo'u wayuu ekaai kama'airüin anaajaain shia tü jiipüpaashia,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ekiira sünain alapajaa Sünain wane jutkataa süchiirua wane alapajaa, eeweesü shikiira, sükajee saashin wayuu laülaayuu cho'ujaasü eeinjatüin süpüla shiküin yolujaa jee müsia naa wayuukana jutkatushiikana",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Akatsa'a nnojolu'uin wanaawain shikiira wane kasa, sükajee eein jutkataa eekai achuntuushin sutuma lapü jee müsia eesü jutkataa o'ttusu sünainjee wane kasachiki jee sünainjee ouktaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eesü alapajaa eekai akumajünüin paala, yootunüsü palajana süpülapünaa aa'injünüin, e'itaanüsü wane ka'i süpüla, süntapa'a chi ka'ka'i outkajaashi wayuu sünain, jee müsia eeshi wayuu eekai kakoloin shi'ipajee",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Otta müsia, naa shipiajanaka ounuwaashi palajana, süpülapünaa jutkataaka shi'iree eeshaatain eküülü jee emiraa sünain",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Naa wayuukana natüjaa aa'u tü nakuwa'ipaka, sükajee shiain tü nakuwa'ipain sümaiwajee, natüjaa aa'u jamüinjatüin sukuwa'ipa wane alapajaa jee müsia wane jutkataa, sutuma tia, eeshi wayuu eekai kamülüin otta eesü mürülü nama'ana suulia müliakuu müin naya sünain wanee jutkataa eekai mekiirain",wayuu__wikipedia_guc__2025

Alapajaa saa'u wayuu ayuuisu Naa wayuukana alapatshi weinshi wayuu maka eere wane kasa alataka namüin natünajutu otta sümüin nüpüshi,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü alapajaaka wayuu müsüka saa'in wane o'unajawaa shi'iree e'rajawaa jee müsia asakiraa süchiirua jamüirü naa'in naa wayuu eekai ayuulin,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jee müsia maka eere wane kasachiki eekai alatüin namüin naa alapatnüshiikana,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Maka eere wane müjaa otta cho'ujaale kasa sümüin wane wayuu, eesü süpüla süntüin nüpüshi otta nutünajutu shi'iree asakitnüin jamüirü naa'in",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ale'eyan sukuwa'ipa wayuu, eesü akaalijirawaa waneepia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shi'ipajee sukuwa'ipa 1,0 1,1 1,2 1,3 Los ritos de muerte y dobles enterramientos en el pueblo wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Anaatawa pütchi,wayuu__wikipedia_guc__2025

Duración: 2 minutos y 54 segundos,wayuu__wikipedia_guc__2025

"2:54 Anaataa pütchi Anaataa pütchi (alijunaiki: Mediar con la palabra) tü sükuaipa sujutu wayuu sümaiwa, ei'taanüsü shikii natuma na laülayuukanat süpüla noulaaküinjatüin watta kai na aikeyuukana namaa na asiipüükana süpüla nakuaipainjatüin musia napütüinjatüin napüla na nachoinkana",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü anaataaka pütchi shia eepa wane kasa alatüin sümüin tü apüshikat, eesü wane outkajawa palajana süpüla asakira sünain tü kanainjejatükat tü mojujirawaaka süpüla anainjatüin sünaatia tü pütchika",wayuu__wikipedia_guc__2025

Anaataa pütchi münüsü sutuma wayuu akaa shiain sukuaipain wayuu supula yootirawaa otta nanaatüin sukuaipa wane pütchi eekai mojulu'ulüin,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sujutu tü pütchikat Tü pütchikat kojutusü main sutuma wayuu aka sukuaipain sünüiki wayuu sümaiwajatü kojutushantasü muleeka saapüi wane wayuu pütchi analu'ulu, ko'ujeinjatü sutuma supula kojutüinjatüin sutuma tü eirukukat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eere kasachiki sünainje nainjala na apüshiikana, anaatünüsü sukuaipa tü pütchika supula süchajanüin tü wopü suunajatka alu'u süpüla wane ekettaja pütchi",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sukua'ipa tü anaataaka pütchi Waimapütsü tü anaataaka pütchi, eesü tü alatakat sümüin tü apüshijirawaakat sünainje naatkaala na aikeyuuwakana namaa na asiipüükana, eere naikalain nalaüla namaa na laülayuukanat supula yootirawaa musia ko'ujeinjatüin shia atumaa supula neerajüin tü sujutuka pütchi",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü süpüla e'injatüin tü anajirawaaka namaa na apüshiikana, nojotsü süpüla e'injatüin wane mojujirawaa sünainje tü atkawaakat, eejeesü wane kottirawaa supüla eepa wane kasachiki mulo'u sumuin tü apüshikat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesü tü peipajirawaaka sünainje wanee o'utirawaa otta atkawaa sutuma tü eirukuukat,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chi pütchipü'ükai süpüla nünaatüin tü pütchikat Chii wane wayuu toolo atüjashi süpüleerua nünüiki süpüla anaataa pütchi, kojutushi sümüin wayuu supushua, na apüshiikana nachajain yootirawaa nama na pütchipü'ükana süpüla neikajeerüin pütchi analu'ulu namuin na neipajejanakat supula ee,in wane anaataa pütchi, ee,in wanee mannaa, walawaa süka mürülü, kakuuna otta neerü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Süka tia ee'sü tü anajirawaaka muleeka pansain sukuaipa tü pütchika otta musia tü a'apajalaakat ma'aka tü ojutaaka so'u tü kai eitanaaka paala süpüla ee'in tü walawaaka,wayuu__wikipedia_guc__2025

Asonuushi,wayuu__wikipedia_guc__2025

"José Crisanto Jayariyu: Juseetat wayuu atüjashi asoonoFoto tomado desde el territorio ancestral wayuu koolerrama'na Maicao la Guajira colombia 26/05/2023 Asonuushi sünülia wane akuwai'pa sünain a'yatawaa sünain aainjaa sükorolo wayuu ma'aka sa'in sükorolo ama, muula, püliikü, katto'ui, piyu'ula, kaparoote, shein, wüsi mantaalüja, shipeyonse ama, shaakuma, shi'ira",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü kanüliakalü asonuushi shia tü sainjiakalü ma'aka sa'in tü shi'iniapalakalü wanaa sümaa shi'yataanüin asonnüsü süka wutia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Süchikuwaa osoonoo Tüü asonuushika akumajünüsü süka jitpai asotnusu süka wuttia supülajati'a watta salii sükua'ipa esü süpülaa kattoui jee joucheni akumajunusu suluu wanee wunu telat münüsü achitushi süka külawaa esü süpülaa ko'ushot jee jutnooulii tüü utiakat süsoniakat akumajasü süka kachueera nutuma chi atijakai süpülerua nainjain tia asoniakalü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü aso'onushikat watta salii sükua'ipa esü suluu kattoui jouchein, ko'oyoin jee susuchein etasü jee Shi suluu (cuadrado) watta salii sünaa esü suluu shiakua wunuli'a, wuchii, waima sükua'ipa sünaa wane korolo asoonuushi Mainma shi’iapa’a tü asonuushika eesü sunain sainjain ji’eyu , ma’aka sainjain tooloyuu, tü asoonüshika ashoonüsü suka shi’ipa puui, o ura’ichi kanüliasü asoonia, chi asoniakai akumajuushi natuma naa wayuu atüjakana süpüleerüa nnootsü nainjain ekale matüjan supüleerüa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Mainma sükua’ipa tü koroolo ayu’ulaaka sünainje tü asoonuushikalü: Ma’aka sain kutpeera Ma’aka sain shaaküma Ma’aka sain shipeyonse ama Türiia Ma’aka sain kat’toui Ma’aka sain supú kat’toui Ma’aka sain susu Ma’aka sain puyut Ayonnüsü shipisaatse ama,wayuu__wikipedia_guc__2025

Juleenaki,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wayuu katatainka tü asoonooka, wayuu kojútchii sülü’ü naku’aipa e’inajüshi, keejiashii süchiirua tü natüjaionka ke’iyoushii achuntunushii süchiirua tü nayatainka eshi wayuu ekale asoonüin koroloo süka pa’ata ma’aka sain süta pa’a, süta ka’ula, süta irama, süta uyala a’ayolojuushi, Koroonpa sünülia tü o’uttajiakalü wane a’ayatawa süpüla akumajaa koloolo",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nüyakua wayuu la'üla atüjashi süpüleerua asoono kanuliashii juseemat, Jose crisanto Jayariyu wuinpeje'ewai nalüin wayuu miyo'uyuu wayuu la'ülaayuu namaijana kanuliashi kuriia, semaana",wayuu__wikipedia_guc__2025

"""süleche mma jintüi"" ( Fenómeno del niño) tü shia tü alataka süpapüna mapaaka , sünainje jain Main shinalü tü palaaka, shia tü münaka jaisü, etta müsia wane samatüsü, tü samataka shia tü ""süleche mma jintutka"" ( fenómeno de la niña), chi ""jintüi "" katchinshi Main suli tü ""jintutka """,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü antakat sütüma sülecheka mma tü , shia tü jossoska, jososü alama , aisü jamü sumüin tü mürütka, miasü, sü'ütpüna tü kashi , enero, pewüreero, tü jossoska shikuin mulou mma , uchou püna",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sütüma jain Main chi kaikei , antüsü tü jossoska ottsia sünainje tü , je' müsia tü e'perojowa saakapüna tü wunapuika, wuitoülia, sütüma tü amojujasü sukuwaipa tü apünajushika, sünainje tü jaisüka sü'ütpüna kaika je' aipaa samatuika, saali tü kajuttüsü tü ekülüka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"""Süleche mma jintüi"" epirajasü mmapaa nütüma, eperojosü mojui , wuitoülia, süma waima kassa mojuwü süpapüna mmaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"sülecheka mma tü kemasübmain , ka jamuin shia ka'sitka süjunnajain tü mmaka soü tü apünajushika , jajaja müsia süpüshua tü apünajünakat, ka jamüin chi ""jintui"" nia awanajaka süküwaipa tü joütaika, süma waima süküwaipa tü mmaka, esü nütüma , juya joütaimasü, katürülasü, kayaasü, antitshi urakan",wayuu__wikipedia_guc__2025

"chi ""jintüi"" alatawaishi sü'ütpüna piama süma akaratshi juya, e mushia nia ein sü'ütpüna mekie'etasalü , müsia wane juya",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ashe'inpala,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ashe'inpala nünain wane jima'ai Ashe'inpalaa (alijunaiki: Mantón) Tü ashe'inpalaakalü nüshe'in wayuu toolo süpüla oju'ittaa sünain alapajaa saa'u ouktaa je jiipü, süpüla wane ouutkawaa, süpüla oju'ittaa alijunapiapa'amüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü ashe'inpalaakalü süpülajatü na'atüin wayuu toolo süpüla awaraijawaa, süpüla ayaataa naa'u wane wayuu sulu'umüin wane mma, sünain wanee mi'ira, sünain wane maüna, sünain achuntaa wane jierü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nüshe'in wane wayuu nümüiwa'a, nnojotsü sa'atüin eekai eein ne'e, süka kojutuin chi wayuukai je kojutsü tü nüshe'inkalü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Saashin wayuu laülaayuu, müleka sa'atünüle nüshe'in wane wayuu sütüma wane wayuu naatajatü, joojeechi nia süpüla wayuu, nnojoleechi kojutüin nia atümawaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü ashe'inpalaakalü nnojotpü'üsü nüshe'in wane wayuu, jeketüinka ne'e na'atüin chi wayuukai",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Otta süka sa'akaichipain alijuna chi wayuukai, naapaain tü süma'anakat alijuna, maa aka na'atüin manta naa jieyuukana, aainjünüsü wane ma'aya akaa süpüla nüshe'in wayuu toolo",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chi wayuukai kojutshi ma'in namüin naa waneeirua naashajaapa sünain nünain tü ashe'inpalaakalü süka kojutüin nünüiki sütüma otta eesü süpüla na'atüin süpüla achiajawaa sünain wane kasachiki, maa aka naa'in wane pütchipü'ü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü nüshe'inkalü wayuu toolo müsü saa'in nüwaraaratse, nükuoma otta nüko'usüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nnojolüiwa'aya tü ashe'inpalakaalü, chi wayuukai shia nünainpü'üka ne'e tü si'irakalü otta nüiche; tü si'irakalü palajatü süpüleerua tü ashe'inpalakalü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ashe'inpala (manta de gala) Tü ashe'inpalaakalü müsü aka wane manta, akatsa'a ko'uuin saa'into'upünaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Paalainka aainjünüsü maa aka saainjia tü süi a'anuushikat, aainjünakat süka atia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Suupünaa tü ashe'inpalaakalü a'atünüsü wane si'ira aanjuushi süka jiitpai, a'anuushi, kamoso'olasü, miyo'uyuu sümoso'ola, eesü süwo'olüin, süpüla anaajia nneerü je yüi",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü si'irakalü saa'ujeesü tü nüichekat wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ashe'inyüükat tüü nia ne'e kashe'inka wayuu toolo, süpülajatü ojuittia; nünainsü chi pütchipü'ükai sünain e'ikajawaa wane pütchi, süpüla akumajaa sukuaippa wane kasa eekai sülatüin; nünainsü wane wayuu sünain wane mi'iraa, sünain wane ouutkajawaa, sünain alapajaa saa'u ouktaa je jiipü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Nnojotsü a'atünüin süpüla ayonnajaa süka kuluuluin miyo'u shia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ee'iyalaaya a'laülaasü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Pienne so'uka'i, 5, Settiempüre, 2025 Antüshii jia wanainmüin Müinma yaa eesü: 681 ashajalaa Wikipeetia o'ttusu nou chi ka'ii 27, kashikai pepüreero'u nou juyakai 2023",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Antüshii jia | ¿Kasawayuu Kiwikipeetia? | ¿No hablas wayuunaiki? | Süchiki wanüiki | Süpülajana yootirawaa | Süchiki woumain | Ekirajülee süchikuu Wikipeetia | Traductor es => guc | Luma süpüla yootaa | Wiki-Antirawaa | Ekirajaaya APK Na wayuukana koumainshii Wajiirapünaa, pasanain sünain tü mmapa'akalüirua Kolompia otta müsia Wenesuweera",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü nanüikika shia tü wayuunaikikalü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Wikipeetia süka wayuunaiki süpülajatü akotchajaa tü nakuwa'ipaka na wayuukana sünain ashajuushin shia süpüla kottuinjatüin otta süpüla ne'rüinjatüin na tepichikana mapa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Woumainkalü: Sünülia|süchinki woumain Wenesuweera Kolompia Sukuwa'ipa mmapa'akalü Ekirajülee eekalü sulu'u woumain Süchikimaajatü wayuuirua: Süchikimaajatü wayuuirua Süchikimaajatü alijunairua Süchikimaajatü wayuu waneejatüka akuwa'ipa Sukuwa'ipa wayuu: Jayeechi Kuwentamaajatü Wayuunaiki Mi'ira Sünoula wayuu Epinasee Sukuwa'ipa wayuu Ja'anasia wakuwa'ipa Sukumajaala wayuu Ayaawataaka aa'in Eküülü shiküin wayuu Pülaiwa'a mmapa'akalü Apüshiikalü Juyaawasee woumainpa'a Achepaa E'irukuu Ayaawatia juyakalü: Ayaawatia juyakalü Ka'ii otta kashiirua Tü alataka sümaiwa Shüliwalakalüirua: Shüliwalaa otta jolotsükalüirua Wuchiirua, mürülü otta wunu'upanaka: Wunu'ulia Wuchiirua otta mürülü Kachuweera otta atüjalaa: Kachuweerakalüirua Atüjalaa Sukuwa'ipa ayaawajiaa A'walakajütkalüirua pütchi Jüna kasa Soo'omüin shi'yataaka anain Wikimeeria Wikimeeria a'yataasü sünain mainma kasa, makatkalü: Commons Ayaakuwaapülee Wikiachikimaajatü Süpüleerua kasain alatüin Wikipütchimaaajtü Pütchimaajatü Wikiquote Akotchajülee sünüiki wayuuirua Wikikaralo'uta Karalo'utairua otta ashajuushi Wikisource Karalo'utapülee jutatüsü Wikiwuchiirua Süpülajana sukuwa'ipa wuchiirua Wikiekirajülee mülo'u Karalo'uta süpüla atüjaa Meta-Wiki Anoutia sukuwa'ipa a'yatawaaka Wikipeetiairua süka anüiki naatajatü Wikipeetia süpa'apünaa mmapa'akalü: WIKIPIDIYA Runa Simi HUIQUIPEDIA Náhuatl VIKIPETÃ Guarani WIKIPEDIA Mapudungun WIKIPIDIYA Aimara WIKIPEDIA Saqqara ᐅᐃᑭᐱᑎᐊ Inuktut WIKIPEEDYA Maaya UIQIPITIA Cebuano ᏫᎩᏇᏗᏯ Dinka VEKEPETE'A Cheyenne WIKIPEDIYA Ñe'engatú WIKIWUJ Kaqchikel WIKIPEDIA Tucano WIKIPEDIA Ayöök WIKIAMACHTI Nawat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Maatte so'uka'i, 16, Settiempüre, 2025 Antüshii jia wanainmüin Müinma yaa eesü: 682 ashajalaa Wikipeetia o'ttusu nou chi ka'ii 27, kashikai pepüreero'u nou juyakai 2023",wayuu__wikipedia_guc__2025

Inküleenaiki,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Inküleenaiki je Alijunaiki Krinko (alijunaiki: Idioma Inglés) shiia wanee anüiki ankülosajon, kanainjeka ayatawa, militaraa ejetsitaa, atijana sientipikat, akuwaitpaa siia waneepiiaka yootunusu soou mmakat Mioüka Püretaña siia tü Reinaka Mma Kottusu sunainje tü siküla XVIII, yaleje sutuma tü Imperiio Püritaniko antusu alümüin Mma Mulo'usu Ameerikajatü chaa sü'utpüna siküla XX, tü anüikika Inkülesu ekirajaanusu soou supüshuwale mmakat, sutuma makaa shiiasu anüikika erajunaka main sutuma alijuna",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü anüikika inkülesu akujunusu müin tü piantuwaka anüiki sutuma maima alijuna siia maima mmakat sunain tü Commonwealth, shiia sunüiki Kottaka Euroopea siia maima kanainjeka soou mma",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shiia apünuinsuka anüikika sunainjeka alijuna yootaka sunain joüin, suchikeje tü Chinaanüiki Mantaarin siia tü Alijunaiki",wayuu__wikipedia_guc__2025

Achukuwaje Inküleenaiki Inküleenaiki en el mundo,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Inküleenaiki shiia tü anüikika yootunusuka sutuma alijuna ee joüin sumaa (300 siia 400 miyonka alijuna) shiia apünuinsuka yootashanaka, suchikeje tü Chinaanüiki Mantaarin, siia tü piamaka anüiki inkülesu (200 miyonka alijuna sa'amüin) Tü Inküleenaiki, suchikeje amioüjain Inkülateraa tü sunüikika amioüjasu sumaa (Imperiio Püritaniko), siia müin sukuwaitpaa Mma Mulo'usu Ameerikajatü kajamüin shiia mulo'üsuka mma sunain ayatawa siia militaraa ejetsitaa; sutuma makaa tü anüikika inkülesu ekirajaanusu soou mmakat supüshuwale",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sukumujaiwa tü Anüikika Tü Inküleenaiki antusu anainje tü sunüikipülee tü Pueulo Jermanikaa, ounusu chejee sunainka joolü Alemaniaa (Siia shi'ipa Dinamatka) joolü erajunusu sukaa anulia Inkülateraa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü pueuloka makaa erajunusu sukaa anulia sumaiwa Pürisonees, ankülos,sajones siia jutoos",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sunüikika münusu Ankülosajon Sumaiwa (alijunaiki: Anglosajón Antiguo),wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sunain wanee kuentaa ankülosajon, sunain'paa juyaa 449, Vortigern, chii Reikai soou Mma sa'akaa wuin Püritanika, ne'enajüin waneeirü ankülos nu'umaka Hengest siia Horsa, supüla nuyurajüin sunain tü Piktos",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Achajanusu maima sunain ayurajaa, sunain makaa antusu tü Ankülos, Sajones siia Jutoos",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sulü tü kuentaaka antusu Kolonos , eitaaka akaratshi mma reinosü: Northumbria, Mercia, Anglia Orientala, Kent, Essex, Sussex y Wessex",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Suchukuwaje Inküleenaiki 53 Makat Yootusuka: 508 miyoka alijuna Apüshipünaka: Indoeroopeo, Jermanikoo Occidental, Ankülo-frisón, Ánkülico, Inkülesu Ashajia: Alfabeto Latinoo",wayuu__wikipedia_guc__2025

Guillermo Ojeda Jayariyuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Guillermo Ojeda Jayariyuu Kiyeetmo Ja'yaliyuu Ka'i jemeiwaa nia: Jaleje'ewai: Pesuapa'a E'irukuu: Ja'yaliyuu Nuumainpa'a: Kolompia Koleejia eere tepichiiwa'a: Ekijaapülee mülo'u eejechire: Ni'yataaka anain: Akumajüi ayaakuwa Guillermo Ojeda Jayariyuu (wayuunaiki: I'iyermoo Ojeeda Jayaliyuu) Nia chii a'yataakai jo nia a'imaajüikai sukuwa'ipa tü Outkajawa Moloüsükalü Natuma Putchipü'üirua chaa mmakalü Kolompia, a'shaajüi ayaakua je achajaai kasa kanainjeeka, Wayuu nukuwa'ipa, joo'ushii chaa mma Pesüapü sünain wanee apüshii, piamasü nukuwa'ipa, müin suchon Wayuu je shia Alijuna",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sulu'ushi tü Eki'rajiapülee (Academia) sünain Suchukuwajee Pueuloka Maiko'u je shia nüma'anashi aimajaaka supüshu'ale akumajaawa sukuwa'ipa Pütchipü'ü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eesü nümaaya, tü ji'ipoloin tü Akuwa'ipaa anaa ma'in süpüla ainmajaaka tü sukuwa'ipa sünüiki Wayuu Aküjünaka natuma Putchipü'ü jee shia tü karalo'uta apünaaka sümüin UNESCO süpüla ekeroottünüin sukuwa'ipa pütchi sutuma Wayuu a'lujakalü sukuwa'ipa Wayuu Saa'u mmakat (Patrimonio Inmaterial de la Humanidad) Nüchukuwama'jaatü ""Sainrülüü Wayuu"" (alijunaiki: Espiritualidad Wayuu, 2007) ""Valor Expresivo del Color en la Simbología Wayuu"" ""Universo Wayuu""",wayuu__wikipedia_guc__2025

Juriicha,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Juriichi sünain kettaain shia Juriicha / Juriichi (alijunaiki: vísceras de ovejo o chivo fritas con cebo o aceite) shia wanee eküülü, aainjünüsü sünainjee shiyülain sümaa shi'iruku anneerü, otta müsia kaa'ula",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ka'akasü süle'e, süpana, süsoso, saa'in, so'oroloin, süliipütche, sumüchetse jee sü'wüi",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Saainjiapala tü juriichikalü Palajanaa, o'lojunusü süka wüin tü shiyülainka süpüla wuleinjatüin shia, tü süle'eka, otta müsia tü süwuikalü o'lojunusü jee ooijünüsü süka wüin ja'isü; o'yonojunüsü jouyuwai supushuwa'ale, süpüla sujuriichajünüin, süka saü'süka, eesü sujuriichajünüin süka seita, acheküsü sujuriichajünüin palajana tü susosoko, süpüla nnojoluin samantüinjatüin shia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"O'yotunaka yootchon wuin shira süpüla ja'wawachoinjatüin tü süle'eka jee süwüi, mapa ejitünüsü ichii sheemetia",wayuu__wikipedia_guc__2025

O'ulaanüsü sünain poolotüin shia,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Motsopa shira, ajuriichijaasü shimüiwaa süka saüsüka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü maka ekünüsü sünain ja'in, müleka saamatüle shia, aseepüjaasü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Aainjünapü'üsü wane mi'iraa icha Maiko'u süpüla ee'iyatünüin tü shiküinka wayuu namüin na kamalainka amüin tü sukuwa'ipaka na wayuukana,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sai'wana tü juriichikalü Ekünüsü jo shia sümaa wuiirü, yaja, areepa, ai, roo, püla'ana, piruuwa, kineeya a'lakajuushi",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesia maiwanain shia,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sünain wane kottirawaa, alapajaa, e'itanüsü areepa a'ajaaushi, ai a'lakajuushi, otta müsia roo, sa'ato'u",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shi'ipajee sukuwa'ipa 1,0 1,1 Gastronomía de los Wayuu: Friche Inició la decimotercera edición del festival del friche en Maicao",wayuu__wikipedia_guc__2025

Aapajia pütchia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Raawia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Raawia (alijunaiki: radio),wayuu__wikipedia_guc__2025

Aküjalaa jüchikuwa wayentuuna,wayuu__wikipedia_guc__2025

wayentuuna chayaa jachitüma'ana en la zona norte extrema Aküjalaa jüchikuwa wayentuuna (alijunaiki: Mito acerca de la piedra del destino) Wayeentuuna jünülia wanee ipa mule'ushaana julu'u Pülasüin jia chaya wuinpumuin julu'u türa mmakakat Taluwayuupana etnajünüsü julu'u Jachituma'ana jümünuin juumain wayuu Uliana (corregimiento de Punta Espada zona Norte extrema de La alta Guajira) Türa putchi Taluwayuupana maru'utka ojuitaasü ma'a ya Talu'u : juleeru_ wayuupana _ wayuu jüka jamuin julatüin tü wayuukairua jüleerupuna ma'aka jaa'n julee wanee wayuu wei,wayuu__wikipedia_guc__2025

Epitsü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Uuchikat cha woumain Epitsü anü nuchukua uchikai epitsü nünülia shii ananajakai pasanain sunain woumain Wajiirü, shii yalakai wopumuin soo'ujee uuchikai Ouuipana, müsüjaa yalapunaa peje'etpunaa nain wososopo Jee küsinajaain, ejeere nirüin süpa'apunaa woumain süpula ka'kaa süpüshuaa apanapajiraain weinshi nümaa jepirachi wayuu wüinpeje'eewai wanaajachi nümaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eremain joulu'un tü aipiaouli, sumaa yosu'oulia, kayuusi'oulia, juwo'oulia, paruluaa, müsüjaa jamüchee",wayuu__wikipedia_guc__2025

Uno de los hermanos en las narraciones antiguas wayuu que se distribuyeron en la Guajira,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nia wanee nüwala sulu'u pütchi sümaiwajatü sütüma wayuu so'upünaa waoumain wajiira Sünülia mmakat; Epitsü Nukua'ipa uuchikai Epitsü müna'kaasü'ütpünaama'a wanee Kai kama'airü ma'in, eejatüpa wayuu máimain kepiain yala wüipumüinpünaa, yala jasale'upünaa, yala palaapünaa, yala anouipünaa, yala Jalaala",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Naküjala wayuu laülayuu namaiwa na wayuukanairua kepiaaya müshii süpa'a mmakaa, Koumainshii wayuu Uliana, koumanshii wayuu Ja'ayaliyuu, Koumainshii Iipuana, Wayuu Epieyü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Numaiwa ma'in chii Uuchi Epitsü wayuu pa'la Shiasa'a sülataka wane'e kasa mülo'u apülajaasü mmaka, e'eree jo' nüpülajaian Epitsü uuchijaain ni'a joyotoleein yala pasanain sünain mmakaa wajiira'a",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sükujala wayuu cha'ya wajiira chii uuchii Epitsü okoyottawaishii jiiattawai wüipümüin,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Püloui münüsü sutuma wayuu, wane'e MMA kama'airü pülasü, matüjaajo'ulu eekai wanaain sümaa, maka wayuu, maka mürüülü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Na wayuukana eesü nain süpüla naalatüin satto'tpünaa suuliajatü jamajüin nakuaipaa sutuma,wayuu__wikipedia_guc__2025

Alijunaiki,wayuu__wikipedia_guc__2025

El Alijunaiki en el mundo,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Alijunaiki (alijunaiki: la lengua de los alijuna, idioma español) shiia sunüiki alijuna joolü tü antusu chejee Iberikalaje, yootunusu sulü Ameerika Latiina, Eipaainya siia Mma Mulo'usu Ameerikajatü, sutuma tü shiia piamajutka anuiki yootashanakaa so'ü Mmakat sutuma tü alijuna kanuika shiia, suchikeje tü Chinaa Mantarim sukaa 420 miyonkaa, siia yootunusu sutuma waneskalia siia piatua anuiki 460 miyonkaa; sulatiruin 500 miyonkaa Chinaaka yootaka mantarim, kaajat nojoyulia ayawajunuin tü Chinaaka matijainka yoota wanneya anuiki, sutuma tü ees supüla shiian tü apünuinjutka anuiki so'ü Mmakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Alijunaiki shiia piantuaka anuiki erajanakaa suchikeje tü Ingles, sukaa 20 miyon (Piama Shikii Miyon) ekirajakaa soou siia pinuinsuka (Tercera) anuiki sumaa ka'yataayakalü sulü Internetlujutu (164 Miyon, 7,8% supushuwale) siia piantua akujaa putchi so'ü mmakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Alijunaiki shiia wanee anuiki sa'akaje aipirúaa sunüiki tü ONU; siia shiia sunüiki waneeiru outkjaja mmakat siia eemijaka müin (UE, UA, OEA, TLCAN, Unasur, Caricom, FIFA, COI, IAAF siia wanee) Tü Alijunaiki müin sain tü waneeiru anuiki antusu sutuma tü anuiki Latín chaa sumaiwa so'ü sikülaa II, kaa suchikejee awalakajain tü mulousuka Impeeria Romaana kaaja müin yaa tü wattaka yalejee apaasu sukuwaitpaa sunüiki shimiwa sunainje yoota sutuma tü Imperioo Romanoo, suchikejee müin akumujusu tü anuiki utuma tü kamanakaa palajana anuiki Latín, sutuma tü makaá antaa musiia tü Alijunaiki ekirajaz musiia tü wayuukaliru so'ü Ameerika kaa müin shiia atuma, aapasu katchenwa so'ü mmakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Chocho,wayuu__wikipedia_guc__2025

Chocho chocho:(trompo wayuu) mi'iroui ayulu'ushi sünaijee aliita eekale ko'oyoin ke'ichisü wunu'u eekai lotuin ko'usu niatapa'a mi'iroui sutuma wayuu ashaitiee shimi'ira tooloyuu e'iyatia sukuiapa wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chocho: (trompo wayuu) jimi'ira wayuu akumajuushi jüka aliita eekai ko'oyoin,ayonnajinnushi jüpa'a wattchuashii, otta nia numaiwale'e ojuitüshi jünainje nukuaipa patsua numa yolujaa pülaiwa'a mma, süütnapüna eein tü kanüliakat pülashoüt wane Jümaapüna tia aneekünüshi sekurut nutuma maleiwa jünainje Ja'anain nukuoma Jüpüla nian jikiipü'üjanain naa wayuukana jumaa nütüjala",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chi sekurutkai nia palajachika wayuu jünain atüjaa akümajaa kasa jüpüshuaya nümaiwa jiasa'a yaleje kanainshi naa'in yoluja jünainje tü nütüjainkat asunnawaisû tü nukümainkalû nutuwa yoluja jiasa'a jo'u wane ka'i nukulajaapa sekurut jüma tü aku'aipaakalü jaali jüsünnüin nipia nüsakitkaa yolujaa kasain kanainjein nia mojulaain nümüin sekurut, jiasa'a nümaka yoluja to'ulajeechi pia mu'inka pi'iyatüle tamüin wane pukumain eekai naatajatüin, juulia tü pipiakat numünaka sekurut iraakai pia atüjashikai ma'i nümunaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"te'iyateerian nümaka sekurut Jünain nuchuntuin kaaliwa nümüin aliita, niasa'a aliita naapaka nuchon, püchajaa nükua'ipa chii nnojoleechi pia nükanajüin yolujaa numünaka sekurut",wayuu__wikipedia_guc__2025

"jiasa yalejee noochootka jo'u aliita sekurut, ni'itaka wane wunu'u jiaakuaya ni'ichi jiasa yaaje nuyulaaka chocho ayulaashi jünainje ji'ira niki sekurut maleeka ke'irain chi chochokoai ashatuushi jünaijee jujuuula niki sekurut Jümaiwa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"(Relato del docente Juan Fredy Vandeblanquez Ramirez, 17- 09- 22)",wayuu__wikipedia_guc__2025

Epiase,wayuu__wikipedia_guc__2025

Aiipia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Epiase Sutuma Wayuu (alijunaiki): Medicina tradicional Wayuu) shiia tü shipiase tü Wanuluuka musia tü ayulika sutuma Wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chirinchii sumaa Wuii mousalü (alijunaiki: Ron de culebra ciega): Shiia susakaa Wayuu ee ajutuin siia ashottuin eipüshe, tü makaa asutnusu wanee asushi so'ü kai, jimatashanuinjatü sunain makaa; tü wuiika ekerotunusu sulü wanee pateyaa kalüsu chirinche, yaleje aputunusu maima kai",wayuu__wikipedia_guc__2025

Kettapa jiia aikünusu sumüin Wayuu eke ein,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Paliitsa: Shiia tü sumanaka tü piachiikai supülasu o'ojitna majayut siia supülasu ayule müin sain tü samutnapaa (Epilepsia), tü pülantaka makaa antunusu chaa Uuchii Makuira chaa mmakat Wajiira tü pülantaka tü ayatasu Wayuu sutuma kajamüin yootusu sulü Lapüt",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jeyuutse: Supülasu ayualee so'ü sutaa Wayuu siia jootusu Echuwaa: Supülasu aiwa alee Poolot: Supülasu ayulee ataa, shiita Malüwaa: Shiia wanee pülanta mioü anainmüin 3 (Apünuin) waraa ipunamüin, ees chaa mmakat Wajiira nee, tü pülantaka tü supülasu Shunuii (Gripe) siia supüla kassa so'ü asu'ushi Jawapia: Shiia supüla kashajaa siia aiwa alee, tü makaa alakajunusu kettapa asunusu sutuma Wayuu; tü pülantaka tü nnojotsu maimain asotüin chaa Wajiira",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aloükaa: Supülasu aiwa alee, shunuii siia ayuule so'ü asalaa'ain Samüttapai: Supülasu shunuii siia ayuule so'ü asalaa'ain Wararat: Supülasu kashieka jieyuu (Menstruación) siia juyanta alee (Gases) Waimpiraicha: Supülasu asutaa atta (Picazón de Piel) jee shiita (Hongos de Piel) Su'urala Aippia: Supülasu ayule so'ü awalatshijawai aipairua (Sudoración Nocturna) siia shirajia souu jintut (Visión Borrosa)",wayuu__wikipedia_guc__2025

Alijunakai tutkos,wayuu__wikipedia_guc__2025

Alijunakai Tutkos (alijunaiki: Personas del Medio Oriente) shiia wanee mmakat müin sain sumioüshe Mmakatpa Asia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Sutuma alijunaka chejeeka sunulia musuu Orientee Pürooksima,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Orientaa Meriia shiia anuliaka shi'itanaka sutuma tü Atijaaka Ekirajuui Alijuna (Real Academia Española) kajamüin shiian anaaska supüla münaa tü supüshuwayale Mmakat sulüko tü Orientaa Meriia müin yaa: Arawia Sautita, Wairein, Chiipüre, Ejipta, Emirata Arawe Unitat, Irak, Iran, Ira'eerü, Sisjurtania, Jortania, Kuwai, Liwana, Liwia, Oman, Katar, Siriia, Tutkia siia Yemen siia tü mmakat sumanakat Alüwatka Mmakat Palestinaa müin tü (Püraanja Kaasa siia sa'ata Sisjurtania), tairu sumüin apunuin mmakat pejaka sunain müin sain tü (Chipüre, Ejiptaa siia Iran)",wayuu__wikipedia_guc__2025

Aliuuka,wayuu__wikipedia_guc__2025

Süchikuu aliuuka Aliuuka (alijunaiki: tarde) shia tü süyaawaseka tü ka'ikaa wanaa sümaa o'unuin nuwarala ka'i süpülapünaa nüntüin chi kashikai,wayuu__wikipedia_guc__2025

Aliuuka sümüin wayuu Na wayuukana akotchajiraashi nepialu süpülapünaa nu'unuin nuwarala chi ka'i jo müsia suulia ma'wain naya sa'aka piyuushi müleka nnojorülee kashikai,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wanaa sümaa sükojojoon piyuushika, na wayuukana a'lakaajashi neküin jo eesü süpüla nasüin ne'e uujolu süpüla neisalain süpüla atunkaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aliuukapüna arüleejünüsü na mürütkana sulu'umüin nakulaatshe suulia machikin naya sainküinpünaa mmakalü, jo, eeshi wayuu eekai na'liichajüin namünüin makatka pa'a, anneerü jo ka'ula shiale eein",wayuu__wikipedia_guc__2025

Na wayuukana namaiwa eisalaashi yaaulerü süchiki nu'unuin nuwarala chi ka'ikai süka jamüin atamaainjana naya eeiwa aika,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aapajaa kuwenta aipa'awai Wane wayuu numaiwa akuwentajapü'üshi süchikuu kasa sümüin nuchonyuu, nüsiipünuu jo müsia sümüin nüikeyuu müleka eera nüma'ana, sünain tia aapajaaka kache'eshii na tepichikana sutuma anashaatain tü nüküjaka achiki chi wayuukai",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Na jutkatüshiikana asitnushii uujolu, ookotuushi jo jero'o, mapa natunkeepa, o'unushin naya sünain noula",wayuu__wikipedia_guc__2025

Anuana,wayuu__wikipedia_guc__2025

"wuchii kanüliakai anuana jutuma wayuu Anuana(alijunaiki: Rey de los Gallinazos) wuchii wuna´apüje'ewai nia chi kalulikai anuana wattaje'ewai nia wane wüchii jimio'üse tü samutkalü kantüleshii eere outuin wane mürulu ekale miyo'uin ma'aka jain pa'a, muula, ama, püliiku, nuntapa chi anuanakai kojuulashanasü nütuna, katüna'irashi main apünusu jütuma wayuu ekale pejein nünain",wayuu__wikipedia_guc__2025

"chi wuchikai kanüliakai anuana nia jimiüseka jupüshuaya tü ekunnuka jawaisü ma'aka tü samütkalüirua, tü walüwaseechika nia aluwataaka chi anuanakai; eere outuin wane mürulu a'atapünüshi nüntüin chi anuanakai, nia ekaka palajana juulia tü samutkalüirua nüntapa chi anuanakai nikaka tü jo'ukalü müsia tü jiyeekalü kettaapa tia o'unushi nüchikuaya eere nüpüle matüjainsai jaya mojüipashi waneepia",wayuu__wikipedia_guc__2025

naashin na wayuu la'ülayuukana chi wuchiikai chi ke'ipajanashi merüle tü miyo'uyuukalü tü aapirakalü muinka eere o'utuin wane mürülu müshia nia nojoishi jo'uluin wane'ewaishi kantülewaishi eepa ekawaa nüpula,wayuu__wikipedia_guc__2025

"kuenta nüchikikuwa chi anuanakai muinka kachonle nia polo'owai juya na'atapüin jüpüla nuwatüinjachin nojoishi awatamaatüin ma'aka jain tü wane wüchiikalüirua, kakaliawaishi, matüjainsai e'iyatawaa kepiashi eere miyo'uyuin wunu'ülia ja'aka ku'ushii",wayuu__wikipedia_guc__2025

"anuana wane wuchii miyo'u juulia samut kekemerainshi nia, otta nia kasuutalü nainto'upünaa jünain mütsiain nütünapunaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Asakaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Asakaa (alijunaiki: saludar) Tü asakaka sutumaa wayuu waneejatü sümuin sukua'ipa suulia sukua'ipa alijuna, na asakünaka naya na antüshiikana natüma na nepialu'ujanakana, jüchikijee nasakünüin aikaletnushii juupuuna wanee luma, asinnushii kepein, uujolu, ekitnushii eküülü, yootuna amanii naya",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sukua'ipa tü asakaaka natüjain na tepichikana, na jimaliikana, na jimo'onnuukana, na majayuutnuukana motsoyuutnuiwaya naya, eere ne'rüin na napüshikana sünain asakaa kasakalüirua nanain, nepialu'u otta eepunalee naya; ma'aka sa'in sünain alapajaa, yonna, shaitaa, yanama, pa'ünaa, ekawaa sa'u lania jee walaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Maka wanaalee amaawaa wanee wayuu asakünüshi ja'itaichi nnojolüin ennajünüin, toololee nia wa'lee, taata, talaüla münüshi otta jierülee shia nii wa'irü, maachon münüsü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü wayuuwaaka eesü kamaneewa nama'ana, chi wayuu kamaneekai atüjashi asakaa, erajirashi nia sümaa wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Na tepichikana ekirajünushii jünain asakaa natumaa natuushi, noushi, nalaüla otta müsia nei, süpüla miyo'uyuupa naya kamaneeinjanain nasaküinjanain otta ayatüinjatüin tü sukua'ipaka wayuu natuma",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sünainjee tü asakaka eesü ama'anawaa tü kamaneewaaka otta müsia tu e'raajirawaaka,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Asakünule wanee wayuu wanaa süintüin sünain wanee kasa, su'napa sünainjee eere shia apütaasü sünüinjatüpa, ee müsüja'a tü e'rajirawaaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü asakaka kamanewa, kojutaa, chejasü wane wayuu susakuinjatuin ka jamuin , süka tia shiawatuin wayuu süküwaipaa, maaka kamaneree shia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nojoluin süsakuin wane wayuu, asakinna anain kasairukulüin shia, ennajüna musia shia sümaa matüjuin süsaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Asakaaka eiyatasü maain nünain chii toolo je jiet awajakalü nünuliia chii maaleiwakei, eepünalee waraintüin eesü tü kaamanewakalü , tü asakaa naatüma",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Watta'a saali tü suküaipakalü aatumawa moüt'puna yawale naa, asakaa sükaa ajaapa, ousujaa ooupünawa , aakojowa eiyataa aajapü wat'taaje",wayuu__wikipedia_guc__2025

Atala Uriana,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Atala Uriana (Marakaaya) Tü wayuu Atala shia wane jierü ashajülü pütchi, jo'uusu sulu'u tü mmakalü Marakaaya no'u chi juya 1950",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shi'yataaka anain Mataasü jo tü shi'yataainka anain shia tü ashajaaka tü jülüjaka sa'in sünainjee tü shikiiru'uka müsüka sujeka sain wanee pushi anashaan tu sotooko sain waneipa outta músi shia ashajuushon música asakisho Main sushukuwa kasa eka alantun ,yaleetashon maiin sain sunain sukuaipaka,kootirashonsu sutuma na kuaipa na wayukanuiruwa,waraitu saikuipuna tu woumaikaa wenesuela,awaraijasu epuna na wawalayuakaanairuwa sunain tu ashajawa kasa anasu,ayatapusu shia sunain tu aijatuin wapulaa mapakaluruwa sulia yarurtun jatuin anasui maapaka tu warataka oupunawaya supula keisalan jatuin waya sumui woumaikaa kalukana waya,sajalajerun tu shikirsja karrarota sunain licenciada sunain, tu ashajushika tu letra sumaaka alijuna tu ashajaka poeta sumaiwajaka Atala ulians asajasu ,sotuin sain ayalerasu Shi'ipajee sukuwa'ipa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Dióxido de carbono,wayuu__wikipedia_guc__2025

C2O:shiataja e tu joutaika jawatakamain sunaijeka tu akumalasu jotai merujuka sukaje tu sumusain músiá jutain músiá tu suchulaka malujeka esu shia sunain sirumaka akumälaka músiá tu joutaika sunain leyatusuka sunain waraituin shia kasa ajatąka sutuma tu diosidoko naka? Sheijasu supula sutaluka tu yalujuska Músiá sheijasu supula shawaleruin sulia tu jotuskaluiruwa maka sain kashushiroka tura suputanajalaka,wayuu__wikipedia_guc__2025

"(makasain músiá karuwoka otaa petroriokalu, músiá joutaika Anaska) Sunaijeka suchulaka tu mujuipalaka Músiá tu suwalikataya mapaaka maaka suchuwalayejatu woukaka naka Kasa anaka apula? Wanee jutain manoutiasa mekísàa Shia tu kasa akumälaka sunaijeka tu watapaka akumalasu sunaijeka tu wekaka kachimainshia jamusu mujuin sümuin weirukuka shia sulia ayuleka muleka nojolui waimajiran kaleshenu yaa makasain tu: Wateruu weiki mäin ,leyateru sain wamuintumaapakalu , Etàsu supüla seru wachiku tu wasanaluin tu joutaikaly esuu wakukujalee sutumaka Muleka muleka sulatule Main Eseu joutuin wanee sutuma muleka nojolui neisalajai suma esu motututain wain kasa sunaijeka jaralin wayaatain esuu supüla moupain wayaa kasa ajatąka maka nojoluirui shawaleruin tu joutaikaly asanaliaka sulupuna watalupunaka? Etàsu supüla nojoluiní anain waeeayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Akatkulaajülü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Akatkulaajiaa (Linux),wayuu__wikipedia_guc__2025

Akatkulaajülü (alijunaiki calculadora de software),wayuu__wikipedia_guc__2025

Atsüinjirawaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tepichi atsüinjiraashii Atsüinjirawaaka (alijunaiki: Lucha libre wayuu) tü atsüinjirawaakat aainjünüsü jüpa'a wane mma lakayaasü, müsü ja'in tü piyoui eere ayonnajünüin tü yonnakat, piamainjana naa atsüinjiraakana, jintüin otta jima'ai eekai katsünin, waneeshiainchi chi ojuttiinnakai mmolu'u",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jüpüla tüü eejeesü nütuna, nüsa'a otta anain jukuaippa tü si'irakat, otta tü wusikat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesü wane jukuaippa eesü jüpüla nuyu'luin chi ni'ipolokai julu'ujee tü piyouikat,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü atsüinjirawaakat a'innüsü jutuma tepichi otta jima'alii jüpula ee'iyataa natsüin, ne'erüinjatü naa laülayuukana jaralin katsünin ma'i, kojutuka ma'i naya jünainjee kattsünin nia, nujuttirüin chi ni'ipolokai",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü atsüinjirawaaka jimi'ira wayuu jümaiwa, eetüjülia a'innüin napünala na eejanakana palajanale'eya, pülaiwa'a tü mmapa'akat eesü shia emi'ijünüin miiruku sünain asi'ira tü mürütkalüirua",wayuu__wikipedia_guc__2025

Edicto Barroso,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Edicto Cipriano Castañeda Barroso (Wajiira, Kolompia; 26 de septiembre de 1941) eraajünüshi ma'aka Edicto Barroso",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Toloo wayuu, jemeishi wareipa jo´uushi cha'aya wuipumuin, sijona ni'iruku",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eeshi nia sa'aka mulousükalü ouutkajawaa natuma pütchipüi´uirua, alaü´layuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Anaa ekiichi otta kekiiwaa sunain kasa nuchajaakat cha´aya wajiira sümüin wayuu otta jupüla eki'irajia na tepichikana, müsia akaalinjaa tü eiküleekat internado Madre Laura karasua, namaa tü wayuukana eiküshiikana otta naa ekirajaakana, joulu´u karaloukta koleejia sutuma Ministerio de educación",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Edicto Barroso, nüma'anasü waneepia tü pitchi sukuaippakalü wayuu laü´laayuu sumaiwa müsia tü jünuinkikat alijuna, süpüla anainjatüin sükuaippa wayuu, ma'aka lotüle nünüiki waneepia shipomüin putchi",wayuu__wikipedia_guc__2025

Atkawaa Woyakaajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"""Batalla de Boyacá"" de Martín Tovar y Tovar",wayuu__wikipedia_guc__2025

Atkawaa Woyakaajatü (alijunaiki: Batalla de Boyacá) shiia atkawaaka shimüinsuka so'ü sukettajie siia sajalajie anaain tü Outkajapüle Ajutajie'ka tü Jeketka Kuranadaa (Campaña Libertadora de Nueva Granada) siia tü atkawaaka Kajutkaa so'ü tü anaaka soou Ameerika Uuchimüin tü makaa ainjunusu sutuma tü alijuna sumaiwa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Atkawaaka ainjunusu chaa kai 7 (Akaratshi) akostoulü so'ü juyaa 1819, saatoü tü suwatale wuin Teatinos, saatoü mma Tunja",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü atkawaaka ajalajasu suchukuwaje 77 (Akaratshi Shiiki sumaa Akaratshi) kai suchukuwaje ainjunuin tü Outkajapüle chejee Wenesueela nutuma chií ajutalakai mma Simoon Woliwaa, atkashikai sumaa tü alijunayuko kamanakaa sumaiwa tü mmakat Wenesueela chejee Epaainya",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Atpanaa (alijunaiki: Conejo, liebre) Nia wanee mürüt süpüshi tü Leporidae, kepiashi mmalu'u, sulu'u maka eere atpanaapüle, kalu'uko aipirua sünainmüin po'oloo atpanaa sulu'u tü nepiakat eere jiet otta müsia toolo; chi alu'watakai so'u supüshika atpanaa nia chi toolokai, akajamüin, nia kachonka sümaa watta saalii atpanaa jieyuu Chi atpanaakai nia wanee mürüt ajuittapüshi aipaawai müsia wattapia, eküshii sawai sünainmüin wattapia, müsia kale'oüpüna yalashi sulu'u nipia mmalu'u",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wane atpaanaa nojoishi kepishanain, müsüka sa'in wanee shi'rachon, sünain aapanüin natuma naa alojushikana atpanaa; waneeyan sunuikipüle shia shejuu müsia epettünüle sutoutta",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ne'erapa wane alojüi, chi atpanaakai jimatüshi süpüla nojolüin ne'erüin nia",wayuu__wikipedia_guc__2025

ka'inshi süpüla nnojolüin nia ataünüin,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü makaa maima atpanaa ouktaka sulu'u karateraa; sushejain tü mmaka sukaa susaaka achirüjekaa esü süpüla sainjain maimatüwale sutuma jashichijale shia, sünain achajaa atpanaa jiet, jashichi so'u jiet nümaaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sunain akuwa'ipa Europeaa, tü atpaanaka erajunüsü, müin kawatirain shia so'u sukua, müsia cha Mma Mulo'usu Ameerikajatü eraajünüsü ma'in, atijashanain nia müinka na'in chi atpanaakai Bugs Bunny Shia sa'a sukuwa'ipa Wayuu ayatemasü sa'in tü atpanaaka sünain sa'alain (alijunaiki: Wayuu mentiroso), Wayuu eere tülüin sa'u aküjaa sa'alain",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chi atpanaakai muju'lashi, tütshii, sütuma müin nia tü Wayuukalü münushi nümüin jurakusa",wayuu__wikipedia_guc__2025

E'inaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Majayut e'inüsü Tejido wayuu E'inaa (alijunaiki: Tejer) Shia tü sükumalaka wayuu süka jiitpai, otta wanee wutia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ako'ojoonüsü tü jiitpaikai sünain ajapüü,jüpüla ashatünüinjatüin wanee kanasü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"tu kanasüka esu süpüla waima sukuwaipa esü supula wei'itain niiakua wanee wuchiichon otta shiyaakua tü sirumaka süma tu shiliwalakalü anachonkaja shia otta shia keejiasü sümüin tü wayuu Tü e'inakaa shia tü shi'yataainka wayuu sümaiwajatü ,süputala woushiyuu wamüin, shia tü wa'anasiankaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Waima sukuwa'ipa e'inaa eesü e'inaa susu, kattoi, süpana süi, ashe'in jee kiaalaja, süpüla sujuittajatün anain che'ijaasü wutia otta müsia jiitpai, akanajüna münüsia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ayateesü tü wakuwa'ipaka weinshi, watüma wapütajatü süpülaa waikeyuu watta ka'i, wachikipünaa suulia amülo'uijaatüin naya eepünalee sünain achajawaa nakuwa'ipa sulu'upünaa ekirajülee otta müsia natünapünain wane susu, kanasü acheküsü natijain so'u sukua'ipa süna",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü jietkalü jia tü atüjaka e'inaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü majayütkalü ekirajaasü sünain e'inaa soo'upünaa süttüin jia,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shiikat, joushikat, müsia naa jü'ikana, nekirajuin jünain asuttajaa, ajunaa jama'a, süi, müsia si'ira, atula, müsia e'inaa susu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Na Jima'aliikana atüjüshii junainje e'rajaa jainraka laülaayuu jünain aainjaa, tü a'itaanaka jünain ama, otta puliikü, maka ja'in türiiya, pisalü, sha'akuma, jüshenchen, otta jüpushua'ya a´itaanaka nanain mürülü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Atüjüshii aainja wajireeña, uwomü, asonoo, susu, müsia anaataa tü aloojiaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eesü wane pütchi sümaiwajatü,naküjala wamüin naa laülaayuukana, shia sukuwa'ipa walekeerü, tü palajatkaa sünain e'inaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Müsü pütchi yaa: "" Tü majayütkaa yala'ayatsü aa'inrü sünain anasüchon ma'in shia, sütamaakalaka sümaa sünalaain sa'atoupünaa müinka saa'in wayuu tü etnaleesüja'a taya makalü saakajaale süshe´in : akatsa'a nnojolüin kasain alatüin anataasü mmapa'akaa, nnojotsü kasayaain eein akutulain,müliatuushaanasü aikaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shiasa'a tü majayütchonkalü shi'itaatalain shejepira saanükülü'ü Shiulakala süttiralu'upünaa saiwanee jiitpai pasanuachonsü shi'natajataasü sünain kawaralain jiitpai shiulakalü yala'aya Tü ei'yatünaka sünain tü sünaka Jünainjee tü e'inaaka, e'iyatünüsü tü wakuwa'ipaaka, tü ano'ujaaka jünain tü junaaka, jünain tü jüno'uka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Kojutusu wayuu atüjakaa e'inaa, yaletüsü tü wakua'ipaka jutuma tia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Educación Ambiental,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ekirajaawa süpüla wane mmapaa anain Eki'rajawa süpüla wane mma anain: tü Educación ambiental sümaka tü alijunakalirua achajasü wane analüt sümüin tü mmapaakat je sümüin süpüshuashata wayuu, alin'jatuin napüla tü noumainpaaka, süpüla anainjatüin Shia mapeena, nayauteruinjatuin tünainka sünain tü kasa' sapaka tü wei'ka mamá wamuin, müinka Sain tü wuinka, tü korrientaka, watüjainjatüin saü süma tü aajaka wasura mojuin Shia sümuin tü jouttaika",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Anasaain tü eiyataka sukuwaipa jamukoipalüin supüla wainmajüin tü mmakat, kot'tiesü tü ekirajawaka , palajanaale sünainje tü tepichikana, majayunnu, jima'li je laulayu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Natijaiwa sou naa tepichikana süma cheijain ma'in ,tü aimajaka tü woumainka",wayuu__wikipedia_guc__2025

Supüla watts Kai neruinjatüin Shia anachoin naa wachukumuinkana,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chekü palajanain naa laülayukana napüleerua na tepichikat , süpüla jalüjuin jamuin Naín naimajuin tü mmaapaakat otta süma tü eka sulü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü kei'reka Sain tü eki'rajawa süpüla wainmajüin mmaakat , shirajunuintuin , tü kasa' mojuska sümuin tü mmaakat , tü sule'echeka jamalu'uluin Shia, süpüla shiatanüin anain",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Moulia tü mmaakat kale'echesü, tü sukuwaipainjatukat mojushateru ,maaka nojolüin watoolojoin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Soy Kai tü ekirajawaka süpüla wainmajüin mmaakat eitanüsu müin Sain wane shipinase anasü ma'in , sümüin tü mmaakat süpüla sut'chinjirain süma tü kasachiki alataka mmapaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Supüla einjatüin wayuu supüshuwa sünain tü aimajakat mmapaa ,jalüjuin jatüin nain wane anaa sümuin , nayauteruinjatuin nain sünain tü mojulut nainrakat chi wayukei sümuin, sünaije tü ayatawa eka moulia je kojutüiwa tü mmakat namuin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Kotirale naa wayukalirruwa sünain aimaja tü mmapaaka eiyalajeru tü nayatainka, anatajeru tü woumainka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"süpüla anain jatüin tü mmakat ka jamuin tü atüjasükaliruwa , nekirajüin tü wayuukana sünain natüjaüin tüin naimajüin tü namanaka, süpaa tü mmakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tu ekirajawaka süpüla wainmajüin jatüin tü mmakat , anasü ma'in , süpüla wainmajüin tü wunülia, tü mürülü , wüchii je tü ekaa sou tü mmakat, süpüla tü wayüü antet'ka mmapena",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sütchin nüwarala kaikei,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sütchin nüwaralaka kaikei sütchin nüwarala kaikei, esü wane panerairü süküyamajat alijüna, tüyale anasü süpüla sukotchiraya nütchin chi kaikei, süpüla sünijinuin tüjaisüka, süpüla einjatüin korienta michipa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Akotchirawa tü nütchinia chi kaikei anasü ma'in, süpüla nojolüin kalechein tü mmakat, antasau tü akotchirawaka tü nüwrala chi kaikei, Ka jamuin amotsojüsü tü ayatawaka süka tü kassükat, kasolinaka, sümoutiruin kasai'irua mojuska sümuin tü woumainka, surutkeruin waya sünainmuin wane mamá anain, anachoin , nojolüin ayuulin süma ayuulin tü joutaika",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nütchin chi kaikei anachonsu Main Ka jamuin, awanajawaisü, matijüinsat ajalajawa, nojotsü ka'yarulain, nünainjesü chí kaikei",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Maka shiale saapain süpüshuashata mmapaakat , ayatawa süka tüyaale anatawereje süküwaipa mapena tü mmapaka; ayatawa süka sütchin tü wüinka, joutaika, kaikei cheijasü, süpüla sümotsojüin tü yarutsü mojuska sümuin süpaa tü mmakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süpüla sütapütnuin tü nütchin chi kaikei, cheijasü wane paneera , penel münüsü sütüma alijüna, tü planerakat , Shia tü ataülakat tü nüwaralakat kaikei, sünajain je müsia yaleje eewelasü tü korrientaka, o'tta müsia waima ka'asü cheijaka sümüin tü mmapaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü nüwarala chi kaikei waima tü shiaataka anain, katchinsü tü wuitolikat sütüma( permite el proceso de la fotosíntesis en las plantas ) süpüla einjatüin kata a'uu saü tü mmakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü wuitoülika süttapüluin tü nütchin chi kaikei süma tü nüwaralakat süka tü wuitüssü sünainjeka tü wuitoülika,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ja'yaliyuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ja'ayaliyuu es un linaje wayuu, representado por el perro y el zorro",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chi' Wayuu Ja'ayaliyuu, naajüin na'a wayúu laülayuukana sümaiwa tü mmaka apülaajaasü, na'a wayuu e'ejanaka so'u kaikát tía murüt'lajaashi",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eeshi e'eka jeyuujain, E'eka chira'a pülükajain, E'eka chi' wayuu Ja'ayaliyuu: (Erüjaashi) Nia chí' (Erü)",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ekaajaa tü Ja'ayaliyuu Shia tü e'irukut, e'etnajanaka anain na'a wayuu mmaka kamaanele'e Shia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Shia tü e'rütkü e'eree ni'itnajünuin ch'ii mürüt: mmaka nain (Erü),wayuu__wikipedia_guc__2025

"sümaiwa main, naküjamala wayúu laülayuu chi'i wayü Ja'ayaliyuu wüipeje'ewain apülajaashi erüjaain",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nia'a wane'e wayuu kajutushi ma'in natuma na nüpüshikana, e'etnajünüshü main sünain kamaaneimain nia'a otta sünain waraítüin main nii'a, waraitüishii paalaleya'a sümaa jamü, mojütsü nain sütkaje erütchipain",wayuu__wikipedia_guc__2025

Maleeka nia'a kakuwalüin,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wattawatchan nüküwa Ja'ayaliyuu (Erü) alatüshi sa'akapüna kayuusia, sa'akapünaa A'ipia, soo'opünaa Jalaala, sütu'upünaa luopü, sü'ütpünaa Shipia wayuu, alatüshija'a nia soo'opünaa uuchikaa Oulechii antüin Makuiramüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü e'irüküka namüin naa wayuukana Shia tü kojutaakaa, Shia tü papüshaawashii wapüshua sükaje süchonyüin waaya mmaka, Eepünalee waya waraitüin, wapanapajülee wane'e wayuu wasaküinjachi' Jan wa'alee, Jan ni'i waa'irü, Anasüle kapüshee, yootaa naama kasa wanain, namaa wachon, naama walüin namaa wasiipü, jee müsia anashanain ma'in waapülee nanüki wachonyuu , nüiki watuushii, nüiku woushii",wayuu__wikipedia_guc__2025

Waima sükúaipa tü e'irükuka,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jepirachi,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jepirachi awawatshi miichipa Jepirachi (alijunaiki: leyenda de jepirachi) sutuma waimain waya wayuukana, akumajaasü kojuyasü kuwenta nüchikuwa chi Jepirachikai",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sünain ashajuushikat tüü, tashajüin piamasü kuwenta nüchikimaajatü chi Jepirachikai: Anüü tü palajatka nüchikuwa Jepirachi sulu'u woumain Suchiki Jepirachi Saashin wayuu chi Jepirachikai nia chi joutai ojuittakai suluje Jepira, tü mma pulasukat eemuinre su'unuin naa'in wayuu outa'apa nia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sunainje tia'a, wainma na wayukanana maaka anuiki ""alujashi ayulii"" Chi Jepirachikai waraaittawaishi so'opuna tü palakat, mushijese palajekualin nia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Antawaishi shipialu wayuu so'u wane ka'i, nuntule antushi e'eiwaya aikat je shiale aliika",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aluujasa so'ompuna palakat wanepiashi Nashin na apalainshikana julujainjatu nain wanepia nukuaippa Jepirachi, maaka katsuinre nojotshi supula nemetuinjanain (alo'oja natuma waneirua) suka katsuin otta talouluin tü palakat Anüü suwalata tü kuentakat Jepirachi / brisa marina Nashin waneinua wayuu, tü jepirachikat shia tü nuwayuusekat Juya chejewatka palainma",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sashin wayuu eeshi kakaiyale nojoluin nalaain Juya sumuin Jepirachi, sunainje tia'a o'unawaisu Jepirachi warrainmuin anuippa sulia tü palakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

So'u wane kai nusakiruin shia chi utaikai Kamaichi,wayuu__wikipedia_guc__2025

¨¿kepiasu pia yaapuna?¨ sumaka numuin ¨Nojo,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Yaapunawaisu kapunain taya sunain waraita¨ Sunainje tia'a, suwaraippa Jepirachi mawaishi na wayukana ¨asukairu Jepirachi nupula chi suwayusekai, nupula Juya",wayuu__wikipedia_guc__2025

Alaateechi jo'olo Juya¨ je suchikije sulatuin Jepirachi asirumajasu sumaa suittuin Juya,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jima'ai,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jima'ai Jima'ai (alijunaiki: joven, adolescente) Jintüi toolo, tepichi nuulia wayuu laülaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sünain sukuwa'ipa wayuukalüirua cho'ujaasü wachecherüin wakua'ipa, napüleerua naa anteenaka wachiikeje mapa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Akumajuneesü shiinalu'ujee sü'tia, maka saa'in süle'rüjee wei",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nükuwa'ipa wayuu jima'ai Achekusü sotüinjatüin naa'in chi jima'aikai sünain nukuwa'ipa, naapakalü sünainjee nutuushinuu, nülaülayuu oota müsia nii",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chi jimaikai, nnojotshi müinka naa'in wayuu laülaa, tepichi'ya naa'inru, eesü eekei laüleerüin na'in",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jintüiwaa nia ekirajünüishi sünain atalejaa, arüleeja, o'usaa, apünajaa asukaa,aja'itaa, ayüüjaa, aütaa ama, püliikü, alojaa, Ni'imalaya wayuu toolo Wanee wayuu awana'jashi nukua'ipa mi'oulaapa nia, asaralaasü nümüralu'u, alattajaasü nüaspü, nüsaa'a",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nimii'waajeeshi nia, Tü awanajawaka outtusü suna'inje poloo shikii piamamuin,sunamu'in poloo mekietsai",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Awanajasü tü kasa Julujakaa'in, esü ka'inwa,ayawata a'in",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü kasa alataka maaya namü'in nnojotsü ayule'in,ale'enjati nutüma chii kachonkai waya",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jamüshija Chii jima'aikai wane toolo waima kasa awanaajaka na'in, alautalasü numüralü, ajapülashanashi weinshi, eerujasü nütünaki, emiiyoulasü tü nukurooloko, koisuü (nieera) yapaashii süpula kachoonwa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"koi musia nutünalü suma nu'üpüna,suna'in ekiraja chi Jima'aikai waima naa e'ijanaka, maakaa nüshii, nüulaulayuu,nooushi,nii nüma sünainje jouchon nia, suna'in jima'alin nia, ekirajashii sunain nukua'ipa toolo miiyou süpüla anashanain chi nia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ekirajajunüshi sünain arüleja, anaata Suku'ipa kasa niipialü, aturompaja, awawaija,ama'asijawa,atchinjirawa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"ekirajashii süna'in ataleja kaasha, atüjashii ayonnaja",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aluuwatanushi süpula tutu'in chia nia, nnojolu'in chii jaleru'in",wayuu__wikipedia_guc__2025

Nushatajatü tü akua'ipa niiraka ana'in,wayuu__wikipedia_guc__2025

kojutajatü wayuu nütuma,wayuu__wikipedia_guc__2025

"süna'in tü nutijalaka chii jima'aikai che'ejasü nuche'echeruin na'in sülu tü nuku'aipaka, sünainje tü nama'aka naa alaulayuukana",wayuu__wikipedia_guc__2025

A'yatawaa jüpüla anaatawaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"A'yatawaa jüpüla anaatawaa na akumalaakat Alpina, USAID, OIM müsia Kansiyeriakaa julu'u mmakat Ichipkii (Uribia), yala Amuruluu, Waletpaa müsia Siiapala",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jukumaja akua'ipalü müsia ju'yataain müima'a jia jüpüla anaataa jukua'ipa wayuu, apünüin ji'ipapa'a tü jüikakaa anain: - Waneepianjatüin eküülü - Akanajaa nnerü, müsia - Pa'injirawaa; Comunidades participantes jüpüla tü apünajaakat müsia epijaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Akumalaakat Alpina jümaa USAID, OIM müüsia tu jikiikaa tü aluwatasüka jünain jukua'ipa wanasükawama julu'u wounmain, atijashii jüchiki tü anaataa akua'ipa jünain tü aikünaka jüpüla einjatüin eküülü waneepia, müsia oika'awa jüpüshi, ji'ree anattainjatüin jukua'ipa nachounni, napushi müsia nounmain",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jünain tü ekirajaka apütasü kasa anas, maa ka tü e'raajirawakaa, tü alewakaa, müsia tu kamarainka namüin jüpüla a'yatawaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Kamalainka namüin jía tü kaliina akaüsijukarü, kaliina ashukutka, müsia tü apünajaka jüpula ein a'ttia waneepia; juchikijee akatalaa neküin, noikkaain jüpushi jüpula kanneetsen, Talatüshi napüshu'a jukajee akumajain nakuaippa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Mauu'luu yaa akotchijirashii jüpula noikkaain yalejeeru'u makaa Parralietu'u, Sia'panaa, Neimalu'u, utalu'upü, müsia jachiituma",wayuu__wikipedia_guc__2025

A'ttaalee anooipa'ajee Página principal de la Fundación,wayuu__wikipedia_guc__2025

Aikale'era wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"AIKALE'ERA WAYUU: Sünain tü nakuaippaka na alaülayuukana woushinuu otta watuushinuu naya palajakana aikaleerü´in naa´in sünain eitka´a nachonyuu, shia palaajatkat ekirajaa sukuaippa süpüshi, süka jamüin shiain atijain sa'u kasa, alatakat sumaiwa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"SÜNÜIKI WOUSHI Tü woushika shia müinjatka wamüin: ""anaa joolu'u jia tachonyuu japüshua´aya jaapajüinjat tü tanüikikat süpüla jütijainjanain aapajaa pütchi sükalu´u ka'i, müinjatü aka wanee wayuu tü pütchikaa jutuma, atijakalü akumajaa, anaataa, achiawaa, aa´inmajaa murüt, aa´imajaa kasaka süpüshua süma'anakat wayuu, ti´aa shia anaka atuma wayuu tü pütchi anoujünakat anain, oonoonokat amaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"tü pütchi jachuntiajat sulu´u wanaawaain ja´in, atijaashiija jia maima kasa jatijeetkaa apüleerua, aneerü mmapa´aya jatumaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"wayuu waya müinjana jia waneepia eepünalee jia waraitttüin, jalaina japüshua jieyuuirua, jiakanaa shikiishijaana sukuaippa wayuu, mülo´uinjana atuma süpüshi wayuu, anaataainjatü sukuaippa wayuu jünainjee, kakataawainjatü e'irükuu joolu´u nu'upala ka'i, ananajataaka Ka'i joo´u ütamüinre'eya, sukuaippainjatüin wayuu, jaimaajüinjatü süpüla nei'rüküinjatüin Shia jachonyuu jachipünaa, ni'irükü wayuu akümajajaainjatü sünainjee noushi, nii",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aanasüle eikale'era wayuu sünain aapaa pütchi eesülee kamaneewaa sutuma, anasü niishajaaya wayuu kamaneeree nia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Anasü tü kamaneewaa müsüja pütchi analu'ulu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Kamaaneesü wane akaliijasü wane jaimaajüin Shia jachonyuu tachipünaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"neirütku wayuu akümajajaainjatü sünainjee noushii, nii Aanasülee eikale'era wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ameerika Uuchimüin,wayuu__wikipedia_guc__2025

Maapa Ameerika Uuchimüinjatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ameerika Uuchimüin (Alijunaiki: América del Sur) shiia mmakat chejeka molümüin sunainje mmakat mioüsuka Ameerika,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ekuwatoorü naa pasanain sunain Ameerika Uuchimüin shiia áapaka mioü sa'ata mma sunainje Ameerika kajamüin chaain achirua sunainje Mmakat Ameerika ipunamüin,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Ameerika Uuchimüin sotpasuu Wuinka Atülantikaa jee Wuinka Pasiipikaa wanee sunainje wopumüin siia tü wanee chaa wuinpumüin, siia tü Palaaka Kariwe (Mar Caribe) sumaa Wuinka Atülantikaa antusu soou Ameerika Uuchimüin palaamüin sunain siia mólümüin sunain",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sumioüshe mmakat shiia 17,8 miyon Km² tü makaá shiia 42% sumioüshe mma Ameerika siia 12% sunainje mmakat supushuwale, kepiasu sulü 6% tü wayuukaliru soou mmakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sulü Ameerika Uuchimüin eesü 12 (po'loo piamamüin) mmakat, tü shiia: Wurasiirü, Arüjentiina, Woliiwia, Chiire, Kolomwia, Ekuwatoorü, Kuyaana, Parawaai, Peruu, Surinam, Uruwai siia Wenesueela kaajatu eipaa karalo'üta kalüko mmakat chejee palaa Kariwe müin sain Türinitaa je Towaako kaa pejein sunain Wenesueela saatoü supalaashe",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü mmakat antaka sunain Palaa Kariwe shiia Kolomwia, Wenesueela, Kuyaana, Surinam siia Türinitaa je Towaako siia'yaa Kuyaana Püransesa (Mmakat sainjüin Püransia) sumaa Aruuwa, Kurasai siia Wonaire sainjaka Mmakat Molükoo (Países Bajos) tü makaá erajunusu sukaa anülia Kariwe Ameerika'nain Uuchimüin (Caribe Sudamericano)",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Siia chejekaa molümüin sunainje Ameerika Uuchimüin tü Wurasiirü, Arüjentiina, Chiire siia Uruwai erajunusu sukaa anülia Konoo Mólümüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chaa soou Mmakat eesü anaa kepia sutuma anaain sukuwaitpaa sutuma ein maima kassa sulü müin sain tü Palaa, tü Wuitushika, eesü washiraka sulü; Kolomwia siia Wenesueela káamanasu Palaa Kariwe, sulüsu tü mmakat Uuchikana Andinoo siia sulüsu tü mmakat chejee Amasonaas sutuma tü makaá eesü maima washiraka sulü tü miamaka mmakat siia maima kassa sulü müin sain Uuchi, Palaa, Juyaapüle Uuchimüin, Shawajale Wuin, Maa Aapünajie, siia ekee ein soou mmakat tuirúa, eesü supüla shiian tü Mmakat Washitshataka soou Maa supushuwayale",wayuu__wikipedia_guc__2025

Atalejaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

1:25 Aküjala süchikuwa atalejaa kaasha Jimay atalejushi kaasha Atalejaa (alijunaiki: toque de kaasha) Shia tü ataletaaka kaasha,wayuu__wikipedia_guc__2025

"E'ikünüshii na jintüichenka sünain atalejaa tepichiiwa’a, nutuma wane wayuu a'alaülaa, ekirajünüshi sünain napainjatüin tü shierakalü kasha",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chii atalejüikai kaasha nia wane wayuu toolo, eesü atalejüne kaasha saa'ujee wane lapü, müsia suju'itapa wane majayülü süchikü süttaa , saa'u wane mi'iraa aapitsü süntia juya, otta müsia sülatiria wane kasachikü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesa'a tü kaashaka akumajünüsü süka süsa seiwa ootojushi je piamasü uraichi süpüla tü shierakalü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Sukua'ipa atalejaa Wayuu atalejushi kaasha sunain mi’ira Suumainpa'a wayuu eeshi wane atijüshi ma'in süpüla tü atalejaaka,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eesü nüma'ana supüshua'a shipijanaka atalejaa, e'raajünüshii sutuma wayuuirua",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü shipijanaka akoyotirushi sümaa sukua'ipa suichikana tü mürütkalüirua maka: Suichikana ama, nüwatira samulu, sukua wawaachi otta taitaitachira",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Kojuyasü tü sukua'ipakalü atalejaa, eesü kakuain, motsoluin, emetuluin",wayuu__wikipedia_guc__2025

Atijaka chi atalejüikai,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eesa´a sümaima wane kuenta natuma na atuushinuukali, eejachi wanee wayuu atalejüi, Seeperiia nülia, antüshi nünainmüin chi müshalekai süpüla nütalejüinchi sünain wane mi'iraa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Shi'ipajee sukuwa'ipa Instrumentos musicales de la etnia wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ayaawajai ayaatia wayuunülia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ayaawajiaa ayaatia wayuunülia (Alijunaiki: PIN),wayuu__wikipedia_guc__2025

Chiire,wayuu__wikipedia_guc__2025

Chiire República de Chile Alijunapiapa'a mulo'usuka Santiago Wayuuirua sulu'u 6,wayuu__wikipedia_guc__2025

384 Miichi eere na ekiipü'ükana Anüiki aashajaanüka Alijunaiki Nanülia na cheje'ewaliikana Ekiipü'ükai müinma yaa Natneetse Jalapünaasü Nümülo'use nuulia palaakai 0 - 6,wayuu__wikipedia_guc__2025

893 msnm Saja'apüin mmakalü 756,wayuu__wikipedia_guc__2025

102 km² O'ttusu no'u: n/d Wayuuirua eekalü sulu'u: 18,wayuu__wikipedia_guc__2025

(2023) Süyaawase wayuuirua sulu'u: 24 way,wayuu__wikipedia_guc__2025

/km² Koorika postaala münaka: - Nayaawase süpüla kachuweera: +56 Nayaawase sulu'u internet: n/d Chiire (alijunaiki: Chile; República de Chile) shia wane mma saa'uje Ameerika Uuchimüin,wayuu__wikipedia_guc__2025

Rapa Nui,wayuu__wikipedia_guc__2025

E'isuttajaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"sukuipa asuttaja Shisuttain to'ushiinu E'isuttajaa (alijunaiki: hilar) tü e'isuttajaaka shia tü awaleerajaka jiitpai süka isutta sutuma wayuu, joyotüsü süpüla awaleeraja, sünaatüin sünain süpü'ü tü isuttaka, piantuasü sukuaipa tü jiitapaika süpüla awaleerajüna, oko'ojünüsü shiipaaya süpüla sainjünüinjatüin mapa sü'i kayülainsü, pi'itouyaa, keinñaasü otta a'naa susu süka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü sükuaipa shiataaya wayuu jier sümaiwa, maaka sain tü oushunuukana, keirumayutnuukana, shiitain shiki süpüla tü majayutnuukana wanaa süma süttüin sünainje majayüla, apütainjatüka shia napüla na aikeyuukana süpüla neitain nachoin sünain tü awaleerajaka jiitpai süpüla natulainjatüin noula suma nasusia watta kai, aikeleetnüinjana sünain wattama'alü, aliuka eepünalee naya mainrain kasa süpüla tütüinjanain naya waneepia otta nojoluinjatüin motuin nain tü sükuaipaka wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sükuaipa wayuu mo'ulu yaa Sünainjee tü jimataaka sutuma tü ayulee joutpünaaka sainküin mmaka wainma wayuu tü jülüjaka ain sükuaipa tü ainjaaka süi musia tü awasajaaka süi eekai atutuin supula süwalerajünüin suchukua süpüla jeketuinjatüin,wayuu__wikipedia_guc__2025

Wainma na jimo'otunü atütüjalaakana sünain muinma yaa sutuma tü muliaka sünainje ain shiire tü ayatawaaka eeshiiya kamalüin namuin tü sükuaipaka shiataaya noushunu sümaiwa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Isutta Tü isuttaka akumajünüsü süka susaa wunuu eekai lotuin musia wanee shiipa taapüla kooyoosü kousü atumaa pasanain sunain tü wunuuka, pasanuashi chi wunuu iipünaajachikai musia yaa mo'olu laütaasü tü wunuu susaayaakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü shia sükuaipa shiisuttan wayuu neitaala na laülayuukanat apüleerua süpüla shiitainjatüin wayuu shikii napüleerua na aikeyuukana süpüla nojoluinjatüin amüloulin tü akuaipaaka,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sujutu tü e'isuttajaaka jiitpai Kojuteesü atumaa tü sukuaipaka shiatain wayuu jier maaka sain tü e'isuttajaaka jiitapai süpüla keisalainjanain naa wayuukana, kojutuinjatü namuin tü nejitpaisekat suulia sututamatüinjatüin tü noulakat otta tü susu eekat namaana",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Anasü aka piantuain suuttajia süpüla icheinjatüin tü jiitpaikalü, tü shia suashirüinka wayuu sümaiwa akaa shian shiküin o'u tü ainjaaka sümaa atulaa süi süma susu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ekirajaa sünain eisuttaja sulu'u ekirajüleeka Na tepiichi ekirajaashiikana sulu'u tü ekirajüleeka e'itaaneeshii sünain tü ekiirajawaaka sulu'u sükuaipa sainjia wayuu, akaa kojutuin mo'ulu yaa tü ekirajaaka sulu'u piama akuaipaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Choujaasü namuin natütütnüinjanain ain sünain tü awaleerajaka jiitpai süpüla nainjatüin süi süma susu na'atou na neikana namaa na apüshiikana,wayuu__wikipedia_guc__2025

Achuntaa jieyuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Achuntaa jieyuu (alijunaiki: arreglo matrimonial) E'nnüsü wayuu jierü nütüma wayuu toolo eepünaale shia süma shii otta süshi sünain alapajaa, sünai o'onowaa, otta sünain yonna, niirakaa amüinrü shia müliataashi shi'ire sünain anain ma'i tü sukaippakat ni'rüin eeka'aka na'in wayuu toolo shi'iree otta e'nnüsü joo shia sütüma nüpüshi chi toolokai sütijaanaka'aka a'ou eein paala wane jierü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Müliashisa taya shi'ire jietkat tia, nüma kalaka sümüin nii otta nüshi, puchunta müsüje shia anasü'üsa anashii naa wayuu kachooinkana eesüja süpüla tia nümünaka jintüikai; aapünüsü kakuuna nümüin nuchuntijatkat sümüin shii otta nümüin süshi katkousü shiale müleka nojolüi tü kakuunakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Müsü sukuiappa tü achuntaakat jeyuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Süpa'aünaa Tü süpa'aünaka wanee wayuu jierü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Amuuyuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"amuuyuu de una comunidad de majayutma'ana Cementerio familiar Tü amuyuuka: Sunülia tü mmapa'akat eere shi'ikajaanüin na apüshiikana outuskana, wanee mma kojutsü atumaa, kanainjejanasü, mma süttüsü eere eere tü e'iküleekalü sutuma wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"shia eere sojoitunuin wayuu, eitaanüsü tü apüshiika, na wayuu eein suchuntuin süshi jee naa oupayuu suchuntüin suchonni shi'itaanüin sa'aka apüshika akatsa kettaapa süpüla süsalijüin ounajatü sa'amuuyuselu'umuin, nnojotsu makatüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü amuyuuka laülaapa shia eiratüsü sünülia iitnünusu, shiise apüshiika",wayuu__wikipedia_guc__2025

Piama sükua'ipa tü iilakalu eesü sulu'u paliraain jee katataawain tü jipükalü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sulu'u tu amuyuuka katatatusu sümuinwa'a tu wayuuka asiruukalü, nntojotsu sa'kain tu outusüka sütuma laülawaa jee ayuulii",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Cho'ujaasü mamüin naa waikeyuukana süpüla nayaawatüin noummain, süpüla neerajüin jaralin natuushinu jee jalain nojoitünüin jee ne'eraajüin napüshikana",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü amuyuuka shiyawasesu tü nuurala wayuu jee noummain, tü amuuyuuka kojutusu natuma wayuu, nnojotsu süpüla shikerojaanüin suluu'u jee shi'itaanüin piichi sulu'u, pülasü, eesü saa'in wayuu saa'u",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tüü Amuuyuuka, shia wanee kasa kajutushan'ta sümüin wayuu tamüin'reeya, nnojotsü erütnayaajatüin amüin, shikerolule wanee mürülü makatka; kau'la, ama, Pa'a, püliikü, püülukü jee katiou'lu, chi sülaamain'kai mürükalüi'rua tüüi'rua; ¡awalaajüinjachi!",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nnojotsü ma'i pejein sünain piichi, wattasü suulia; otta jo maka nnojolüin shia miyo'u, e'itaanüsü süpücho'u",wayuu__wikipedia_guc__2025

Je'yulu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Je'yulu wuna'apüjachi Je'eyulu anoujachi mashunuusai Je'yulu / mashunuusai (alijunaiki:alacrán) chi kanüliakai je'eyulu jo mashunuusai jutuma wayuu nia wane wuchi jashichi joutchi ja'aka mojuui yaapüna wajiirapüna, nia wane wuchi malo'ukatai joutchi julu'upuna jüta wunu'u eekai ittüin otta eere jo'uluin ulumaachi ma'aka jain jüpana wünu'u o mojüii ekale küin otta müsia jülu'upuna isho'u ekai joucheniin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chi je'yulukai nia wane wichi aletüshii wayuu juka nüsi muinka nipettünule, a'isü nüto'ou muinmka nile'etüle wayuu, eeshi nojottüle wayuu juka jai tü nitünacheinkalü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Wainma tü wuchi meematakalü meematakalú nain chi jeyutkai junain kanülia'ya muin naya wane'ewai,wayuu__wikipedia_guc__2025

"eeshii wane tekülepü munushii naata numuin chi nuulia chi je'eyutkai je'e mma'apaa ekale mjüipa'ain joutchi wunatpüna otta uch'oupúna waneejatü nütapa'a nuulia chi mashunuushaikai, nia wane wüchii sawaachitai, ale'etüshi jüka nüsi muinka nipettünule, chii wuchikai chi wuna'apüje'ewai junain mutsiayatailin nia jashichi niaya'a mushia nain chi je'yulukai jiasa nüle'etüle wane wayuu mayeinsü nutuma ai'sü nuto'o",wayuu__wikipedia_guc__2025

je'eyulu: kepiashi julu'upüna jüta wunu'u ekele jüluin otta ja'akapüna korolo ekale matüjanin o'otojoona eeshi nike'erolüle piichipa'a muinka eere wainma yarutsü ni'iruin yalashi anu'ujülain,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tekülepü: kepiashi julu'upüna juwakala potchi, julü'ü ishou, kayu'ulaaleshi jawaipünaa jüpúla awaraijawa",wayuu__wikipedia_guc__2025

A'laüle'era aa'in,wayuu__wikipedia_guc__2025

"laülaa süma sülüin Alaü'le'era aa'in (alijunaiki: ser prudente) tü ala'üle'eraaka aa'in shia tü sukuaipaka sujutu wayuu sümaiwa süpüla nounajitnüinjatüin sulu'u tü wopu analuutka otta laülainjatüin nain watta kai süpüla jülüjainjatüin nain nakuaipapü,ükat na laülayuukanat, atama'asü tü oushu'ukalü maalia süpüla yootuinjatüin nama na süikeyuukana süchiki tü sukuaipaka wayuu süpüla kojutuinjatüin amüin waneepia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sujutu wayuu süpüla tü ala'üle'eraaka aa'n,wayuu__wikipedia_guc__2025

Süpüla tü ala'üle'eraaka aa'in choujaasü tü nakuaipaka na apüshiikana süpüla nashatüinjatuin na naikeyuukana otta na nachoinkana süpüla neitainjatüin shiki tü anaakalü akuaipa waneepia sulu'u woumain musia napüla na apüshiikana,wayuu__wikipedia_guc__2025

Sukuaipaka wayuu eekai laülain naain,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Na wayuu laülaayuukanna aa'in naya na asakakana wayuu eekai suunajain no'u, aamaajaakana süi no'ula, na asiraakana kepein, na alakaajana, na asukakana, ajaitakana wuin ,",wayuu__wikipedia_guc__2025

Aipia,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aipia pasanain sünain wane wopu Aipia (alijunaiki: Trupillo, prosopis juliflora) jia wanee wunu'u süpüshi tü kanüliakalü sutuma alijuna Acacia Farnesiana, wainma shiipüse sünain sütüna, sutuma tia cha'aya Epaainya kanüliasu Espinillo blanco",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü wunu'ukat cheje'ewalü kojuyasü icha Meejiko otta müsia Ameerika Pasanainjatkat, eesü shia sonnaa tü palaakat cha'aya Australia otta müsia uuchejeeru'u sulu'u Aasia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü wunu'ukat miyo'upa shia süsa'watüin mekiisat ""metro"" saja'apüin sulu'u iipünamüin jee süsa'watüin 25 sünainmüin 50 juya suuyase",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü aippiakalü shia wanee wunu'u jouutsu sulu'u woumain, anasü nümüin wayuu süpüla nukumajia nipia, süpüla nulumase, süpüla külaala, süpüla siki, watta saalii tü anakat apülaa tü aippiakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chi aippiakai neemeraaya wayuu sünain arüleejaa, suutkajaaya mürülü süchikejee ekajawaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chi aippiakai che'ujaashi nümüin wayuu; tü süpanakaa anasü süpüla so'ojüin tepichi jo'uuiwaa shia, süpüla kakaliainjanain mülo'upa naya",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aipia namüin naa wayuukana Aliuuka saa'u wanee aipia Tü aipiakat natüma naa wayuukana süsa'asü piichi, luma",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nütüma chi o'ulaküikai naapaain süpüla ni'rüinjatüin sukua'ipa wanee wayuu, nipejüin pala'jana süpüla ni'rüinjatüin wanee akuaipa sükajee tü suwaralakat, süpüla nütüjaain saa'u tü alatüinjatkat nümüin chi wayuu o'ulakinnakai anain sütüma nüpüshi",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü süchonkat aipia ekünüsu süpüla nnojolüin laülaamaatüin wayuu, wulesü sule'eru'u tepichi sütüma",wayuu__wikipedia_guc__2025

Otta shiküin shia tü mürütkat jee kaüsüsü sütüma,wayuu__wikipedia_guc__2025

Müleka shiküle shia mürüt juyapo'ulu ashütajaasü sütüma,wayuu__wikipedia_guc__2025

"A'lakajünüsü tü süchonkat aipia jee asünüsü tü shirakat süpüla suukalaa ashaa, müleka sü'lakajünüle sümaa paneera anasü süpüla ojuittiraa wuliuuna süle'eruje'e wayuu, asajünüsü so'u ja'rai ka'i",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü sütakat aipia anasü süpüla yülaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü aipiakat sulu'u a'lakajuushin anasü tü shirakat süpüla ayu'laa süchounla wayuu otta müsia süchounla kaa'ula otta anneerü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü aipiakat anasü süpüla aainjia luma, piichi, süsa'asü jee sutujunasü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Anasü süpüla aainjia kulaala otta müsia yüüja, otta tü sütakat a'ütaanüsü wanee kasa süka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wayuu sümaiwa sü'lakajapü'üin tü sü'ükat ma'aka saa'in pitchuushi, pusiasü jee aainjünapü akalü uujolu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Shi'ipajee sukua'ipa Purdue University Acacia Search,wayuu__wikipedia_guc__2025

Awajaa siki,wayuu__wikipedia_guc__2025

Awajaa siki Awajaa siki Awajaa siki (alijunaiki: partir leña) Tü awajaakat o tüü apolojookat siki niyataain wayuu toolo süka polu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eepa wanee jutkataa eje ekawaa, ou'nushii naa toloyuukakana sümaa napoluin chaya wunapümüin sünain apolojoo o awajaa siki sukuain'jatkalu tüü wushuka",wayuu__wikipedia_guc__2025

Cha'aya wunapüjee asajünusü tüü sikikat apolojuushika o awakajuushika süisesü püliikü atumaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eesü süpüla süntitnuin'yaasan sünain waneepiajüin, awakajüna nüsia miichimüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

Wai'mashan'ta siki awakajuushi shipialu lau'laakat ka jamüin apolojuulii siki naa süchon'yuukana,wayuu__wikipedia_guc__2025

"awajünüsü sikiin tü aipiaka jutpa shia sukua wushu awajünüsü siki sukuwa oujolu, ekulu, maka eree outa chií wayuukai awajüshi siki süpüla kakuwaintü tü wushuko",wayuu__wikipedia_guc__2025

Chii jintüi jimalii kettaichi süpüla awaja siki,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü sikikat awajünüsü suka poluu Shia kettaapa sikikat ayujunin anuuipa'amüin otta müsi'iya shia sünain awajünaa sutuma tooloyuu sümaa jieyuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jiitpai,wayuu__wikipedia_guc__2025

"tü jiitpaikat akumajia süi, kattoi Jiitpai (alijunaiki: hilo) shia tü aapaanakat süpüla e'inaa kattoui, akümajünüsü süi , tü suika, tü susuka, tü japünaaka, tü jiitpaika aulutsü, miouu, eesü nüsoulajaya chii wayuukai sukaa, waima tu sukuwaipaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Waima süna tü jitpaka , esü süma iishoin , wuittüin, wulit, maloükatain, mattaluin wamamain anaachein mai naya",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü jiitpaika waima sukuaipa sutuma wayuu eesü sukumajia waireña,sünouya süshe'impala wayuu,süpana süi,wattapünaasü sutuma alijuna sünouya eekeine,maaka süshein,shiitain,sünouttia shipia,sünasü shikialaja",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nakujala na jieyukana sunainje tu Jitpaikat Sunain tu einakat kattoui eitanusü tu lapükat, Sunoula wayuu sunain anouta tu sukuwaipakat, tu jiitpaitkat anasü süpula eii´tawaa, sumaiwaa akumajunusü tu jitpaikat suka sütaa ai´pia, mauliaa ayataashi na wayuukana suka, otta tu süpukat kattoui ainjunusu sukaa, wainma sou ottsia tu sunaakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ache'e,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ache'eka (alijunaiki: oreja o pabellón auricular) shia eepünaale aapajünüin wane pütchi jee müsia shipijana kasairua, tü maka sulu'usu süche'e wayuu otta müsia mürülü eekai kache'ein",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü ache'eka süsüla otta sütaa wayuu shi'ipajee shikii,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü süche'eka wayuu anasü süpüla aapajaa shipijana kasa, aapajaa pütchi sünain yootirawaa, otta müsia süpüla ayaawata kasa eekai kei'rain",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü süche'eka wayuu saapaain süchikimaajatü wane kasa wana sümaa yalain sünain ayaawata kasa, jee müsia yalejee a'luwataasü tü aapajünaka paala nümüin chi ekiisholoinkai süpüla atüjaa kasa kanainjeeka tü shipijanaka wane kasa jee pütchi",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü süche'eka wayuu müsüka saa'in tü weichi, waanakü jee wouu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü sukua'ipaka süche'e wayuu waneejatü suulia süche'e mürülü, sükajee naa mürütkana kache'eshaanashi süpüla aapajaa shipijana kasa ja'itairua motson ma'in shi'irain, makatka tü erükalüirua jee müsia tü muusakalüirua",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü süche'ekalüirua mürülü eesü süpüla o'unuin süchiirua shipijana kasa, akutulaasü süpüla tia, jee müsia süche'e wayuu nnojotsü müin sukua'ipa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Akujalaakalü jüchiki Alewolu'u,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Alewolú'u jünülia wanee mma anasü ma'in julu'u jeruluulin ma'in jia ka'ayatapünaa yaaya wuinpümuin nüralo'u chi uuchikai Iitujolu, wanee mma anasü ma'in jüpula jiraajüinjatüin eere jülatireein ka'i jumaa jüpüshi, juchonnii jumaa jüitkeyuu müsia jütünajutuirua julu'u wayuuin otta musia julu'u alijunain naya",wayuu__wikipedia_guc__2025

Alewolu'u wanee mma pulasü yaaya Makuiratu nuralo'u chi uuchikai Iitujolü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Naashin naküjala naa watuushinuukana, taata Male'iwa ayorolojooshi jümaa tü wa'inka mule'u mule'u wamapa wantapa julu'u tu wo'uyasekat jüma la'ulawaa jüpüla eeinjatüin wa'in yapainjanain wayaa jüpüla o'unaa Jepiramuin, jaa muinjatü tü wa'inkat nümüin chi kaapajalakai wamuin kataa o'u ya'aya jupa'a mmapa'akalü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"wayakana julu'u wayuuin waya kakoroloshi ma'aka jaain tu kakuna, sattapierü, kurulaashi, ooro, tu'uma, otta musia tü eekalü wama'ana ya'aya mmapa'a, kettapa tü wakaliakat yaaje ya mmapa'ajee eejatüin ja'in tü wa'inka jünain tü anaaja tü wokorolokat yaaya mmapa'a jüpüla waikajainjatüin tü kasa korolo anasüin wama'anakat jüpüla wojoitüinjatüin jia ja'aka tü mmaka Alewolu'umuin",wayuu__wikipedia_guc__2025

Niasa Male'iwa nipeije'erüin tü korolokairüwa nümüin otta jümüin tü wayuu nuchekakalü apuleerua jüpüla jükoroloin jia watta taa ka'i,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü mmapa'aka Alewolu'u pülasü, kaawainsü jia kokoloninjana waya jümüin chira yootshi jümüin jüpüla malamatüinjatúin jaain otta talatüinjatüin jaain wamaa otta mataasia kojutuijatuin jia watuma nnojoluinjatuin washaittajaain jüka",wayuu__wikipedia_guc__2025

Akuwa'ipaa eejatülee mmanain,wayuu__wikipedia_guc__2025

Constelación de GPS,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Akuwa'ipaa Eejatülee Mmanain (alijunaiki: Sistema de Posicionamiento Global, GPS) shia wanee a'yatawaajiraaya kassa atamüinree süka eraajakaa soo'u Mma ipunaje (Satélite GNSS), anaasü supüla eraajaa soo'u kassa chaa wattapüna, shiyawatie mmakat supushua'a, shiyawatie jalain kamion, jalain wayuu siia eke ein kamaanain GPS Ayawatie, tairü shiain palitchon waraa soo'u shiakua",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü a'yatawaajiraaya aainjunusu, eitanusu siia joolu'u a'yataipaa sutuma Shipiia Aimajakaa chaa Mma Mulo'usu Ameerikajatü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü GPS ayatasuu süka kusu 24 piama shiiki sumaa pienchi erajakaa soo'u mma ipunaje (24 Satelites), tü waraitusu ipunaje soo'u Mmakat supushua'a, saa'ujee 20",wayuu__wikipedia_guc__2025

200 km akumujunusu supüla waraitaa saa'u sspalü mmaka supushua'a,wayuu__wikipedia_guc__2025

Atkawaa cha'aya Makuira,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Etaasü wane atkawaaa cha'aya Wuinpüüin Makuira (Alta Guajira) Atkawaa ma'i süka jatü mmalaa, ayamü'nüshi ma´i na nüsipunuukana Iruawasii",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eejiraashiyaaje Iruwasii süma tü nü'unüükalüirua akatsa wattain ma'i saali no'omüin, ajatta müsüja tü jatü atkayaakat, niakalaka ayamü'ünüin Iruwasii süka chajaruuta osho'olojünüshi nia süka, apütünüshi palatstüin mmolu süka mayein ma'i nia sutuma tü nü'ünüükalüirua",wayuu__wikipedia_guc__2025

Yalaichija nia palastüin mmolu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Nunta kalaka wane wüi nünainmüin nülapüinru,wayuu__wikipedia_guc__2025

Pütamaa tachee nümaka wüitkai nümüin sünain yaain nia niatapa'aa ko'oin,wayuu__wikipedia_guc__2025

Nüso'iraaka a'in Iruwasii sutumaje nünüiki chi wüikai,wayuu__wikipedia_guc__2025

"""Anii chi wunu'u piküinjachikai joolu'u"" süka sümüin tia pütchikat, lentüshijase Iruwasii nünainmüin wunu'ukai süpüla niküinjachi nia",wayuu__wikipedia_guc__2025

niküinjase nüpana chi wunu'ukai süshataka tü nüliokalüirua sütüma tü wunu'uko,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Etnushijase nia waraittüin nipialü'umüim, oyoojosüjase tü wayuuirua nü'ünüükalüirua süka yolujain nia naashin, mootshii neema Iruwasii süka nütamaachipai sünainje tü oktaakat, o'unüshii sulu'umüin wane mma naata",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ipuana,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Iipuana:(alijünaiki grupo clanil), Shi'irukuu wayuu, shia tü ayaawatiekalü wanee apüüshii sulu'u wane mma epünaale waraitüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wane wayuu asakitnüshi so'u ni'irükü, müsia nupüshi supülaa nutüjaanajachin sa'u tü mma ere nupüshi",wayuu__wikipedia_guc__2025

Süchikua e'irukuu Iipuana,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Mushale Tü apùshiika e'raajünüsü so'ujee shi'irükü, jaleje'ewalii naya, müsia tü noumainkalü sümaiwa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Naa wayuu ipuanaka, naa kottuin napushua'a yala jalaala, chii wuchii nayawasekai nia chi müshale`kai",wayuu__wikipedia_guc__2025

"na wayuu iipuanakana kamaneeshi , akotti'rashi sünain wane kasa alataka namuin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tû eirukuka Ipuanakai ojuitasû sûnaije tù wakuipaka wayuuin waya, niawase wayuu watushinu namaiwa neipûnaila wapùla,antuushi sùnai suluu wane ipa aalasù sùnùlia eere kottuin supushua shiawase tù eirukuka,suluu tù Mma siapana mùnakaa chayaa wajiira wanaapùna sûma tû uuchi makuira",wayuu__wikipedia_guc__2025

"kojutushi waya wayuukana sùnainjee tù weirukuka,etnaajùnùshii waya sùka tù kasa`airukuluin waima sukuaipa tù eirukuka,naa chiraa ulianakai, apushana, jayaliyuu, jusayuu, epieyu, sijuna, jinnu, sapuana, uraliyu, epinayu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"chii wayuu ipuanakai kamaneeshi,aipùrai niiyeyuse,nierùin,ekiirùin,anaatûin sukuaipa kasachikù anasùlee main tû kamaneewaka,atijaaka ashajaaka,aashajeera,achajawaa sutchin wakuaipa sùnain tù ekirajawaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

nutüjaanajachin,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jokoma,wayuu__wikipedia_guc__2025

Niyaakuwa Jokoma,wayuu__wikipedia_guc__2025

"jpg Jokoma (alijunaiki: Gusano) Wanee wuchii she'e mma otta wuin, jouutsu süchikejee juya",wayuu__wikipedia_guc__2025

"¿Kasawai chi jokomakai? Chi Jokomakai wanee wuchii, jouuche'chon ma'in she'esai, masapüsai, masa'asai, matünasai, jaratüshii süpapüna mmaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eeshi sa`akaa wuin, jee saaka mma",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Suküwaipa tü nütaka shiishtusü, esü koireshia sulia jamajuin nia, müsia tü niirukuka jawawasü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Nule`erü waima nükorolo,wayuu__wikipedia_guc__2025

Asanatshii nain sülüpuna nüta,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü naja`apuinka esü süpula süntuin sunain akaratshii sentimetura, musia tu neeruülainka pienchitua sentimetüra",wayuu__wikipedia_guc__2025

waima nukuwaipa chii jokomakai,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eshii chii uliiyuna Sümakai wayuu, jayashii su`utpuna juya, Sakashi pootshii",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eemushii chii jokoma she`ekai mma, jouchechon, mariayatalü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eeshi chii wuitakai she`kai wunu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"waima nukuwaipa, kajuyashatamain",wayuu__wikipedia_guc__2025

"¿Kasa nukumajaaka anainjee chii jokomakai? Chii Jokomakai akumajashii sünainje tü sushuka jañule`erü, shiitain ere waima ekulü",wayuu__wikipedia_guc__2025

kakaliapa shia jemei musia,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eetalaa Musia wanee putchii nutuma chii aliijuna, Aristoteles münakai, Naashin; chii Jokomakai akumarashi niimiwa, sünaijee tü chutsüka, kuluu kakaliarü, musia ere kasa outuin",wayuu__wikipedia_guc__2025

A'anaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wayuu jierü sünain a'anaa süi A'anaa (alijunaiki: armar chinchorro, proviene de la palabra süi, jama'a = chinchorro, hamaca) tü a'anaaka shia tü aainjaaka süi müsia a'anaa jama'a sutuma wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Süpünala woushinuu sümaiwa süpüla nalatirüinjatüin sümüin nachounyuu süma naikeyuu süpüla watta ka'i,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shia na'anasianjatüka naa majayutnuukana süpüla aainjainjatülüin sulu'u suumain tü süikat o'ulaa sutuma wayuu süpüla atunkaa müsia eemerawaa, aainjünüsü suupuna luma eere jülüjain na'in tü nakuaippaka watta ka'i",wayuu__wikipedia_guc__2025

Wainmapü'üsü tü sa'aniapalaka müsia tü saainjiapalaka sünain wattain saalin so'u müsia tü sünakat,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü süikat kekiisü, kayülainsü jee kapanasü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü jama'akalü ichesü tü saainjiakalü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü wayuukat müsüka sa'in tü walekerü sünain aainjaa süi,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sukuwa'ipa saainjia süi Müsü tü süsa'aka eere a'anaanüin Ashawaletnüsü tü anütpalaaka süpüla sujutnuin tü süikat müsia shiale tü jama'akalü aka waneejatüin tü sujuniakat, süchikijee tia o'ttüshii sünain ojunaa tü süikalü: Palajana oko'ojunusü tü jiitpaikalü sünain piantuain",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ashawaletnüsü tü anütpalaaka süpüla sujutnuin tü süikalü süka tü jiittapai oko'ojuushikalü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ojutnüsü sünain waimain sukua'ipa tü sünakalü müsia so'ujana,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Kettaapa sünain sha'watuin, atu'utnüsü tü shikiipalaka süpüla sa'atnuin tü süikalü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jamalu'ulu sümüin wayuu tü a'anaaka Tü a'anaaka jama'a süma aainjaa süi wainmaputsü sujutu namuin naa wayuukana, yalapa naya joyotuin sünain, waima tü jülüjaka na'in ma'aka tü sukuaippaka sünaa tü kasa eekalü sulu'u tü mmapa'aka wajiira, süpüla ne'itaain sünain so'ujanain tü o'ulaakalü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Nekiiru'usu waneepia sukuaippa naainjüin süma na'anuin,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Anasü na'in sünain tü aainjaaka, eesü nama'ana tü a'anaaka, tü akaaliji'rawaaka müsia nnojoluin tü mojuuka a'in nama'ana",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sünain tü a'anaaka nojutuin na'in suulia tü kasa mojusu eekai alatüin namuin,wayuu__wikipedia_guc__2025

Sukuaippa tü a'anaaka Waneejatüwaisü tü sünaaka süi Waimaputsü sukuaippa saainjia tü süikalu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eesü tü kayülainsüka, shia tü palajatka sukua'ipa saainjia süi",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü piito'uyaa münaka shia tü wattaawakaa asa'a, waima so'u sutuma tü süsa'akat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü kolompianaayaakat shia tü wane'ewaikalü saapaaya süsa'a, kaalapüsü ma'in saainjia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesü süpüla waneeshian müsia piamalee tü shiyülainka tü süikalu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü patu'uwasükat shia tü piantuaka ajunia süpüla sukumajünuin sukuaippa süpüla sututnüin, ayutnusu sünaa shi'ipa'aya tü atuliaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

Waima sukuaippa sünaa tü a'anuushika nayu'uluin sünainjee sukua'ipa tü kasa sukorolaka wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sükalia saainjia wanee süi Sükalia wane süi sünain saaijünüin eesü ma'aka piama sünainmuin aipirua kashi, müleka shi'yataanün sünain waneepia sutuma tü aainjütka süi süma tü a'anütka jama'a",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü süi patua'sükat eesü alatüin sükalia ma'aka akaratshi kashi sünainmuin wanee juya süka atuluushin shia,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shi'ipajee sukua'ipa 1,0 1,1 1,2 1,3 TEJEDURÍA DEL PUEBLO INDÍGENA WAYUU",wayuu__wikipedia_guc__2025

Amüchi,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Amüchi ichaa walerü Wayuu sünain aja'itaa wuin Amüchi (alijunaiki: múcura) Shia wanee sükorolo wayuu, ainjuushi süka pootchi, müsüka saa'in posu, süpülajanainjatü wuin, eesü eekai süpülain a'lakajawaa otta waneeirua süpüla anaaja wane kasa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sukumajia wanee Amüchi Tü amüchikalü atükünüsü jüka pootshi ishooutüsü asaajuushi chejee anooi,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü atükatkalü amüchi jia wane laülaachon, atüjaasü jaa'u jukuwa'ipa tia aka pülasüin jia, nnojotsü asaajaanüin ne'e tü pootshikalü, kashajiasü jiitpai ishosü, akolojuna amüinrü tü wayuu koumainpa'akat ma'aka wakawaala jüma kepein jüpüla anashatainjatüin jukuwa'ipa jaainjia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü amüchikalü aainjünüsü jüka ajapü,eesü jüpüla jukumajünün jiaakua mürülüiruayaasan wayuuirua ma'aka chira pütchipü'ükai otta jiaakua wayuu jiet, müleka jüchekünüin jüjünüin ajüjünüinjatü jüka wuliisha, pootshi eeishojuushi, cha'aya wuinpümüin ajuruttunusu jüka wuin jüpüla anachoinjatüin jaainjia, oosoojuna münüsia jüpüla ka'i",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sukuwa'ipa namüin naa wayuukana Nnojolüiwa'a süntüin alijuna wattajee wa'akamüin, paalainka eepü'üsü tü amüchika süpüla kasa supushuwa'a süpüla a'lakajawaa, aja'itaa wuin otta kasa anaka apüla shia, tü amüchikalü aapanüsü süpüla wuin otta müsia uujoluu sünain kasa wattasalii, ma'aka saa'in, ouutkajawaa, mi'iraa, ojutitiraa majayülü, alapajaa, asalijünaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Süchikua amüchi Tu amüchika akumajünüsü süka potchi ishoulu sirualaa sünulia jotta süü ipa ipaü münüsü atükünüsü süka ajapaa ajünüsü palajana süpüla anainjatün sukumajia suulia tü süwalakajain achuntunusu sümüin tü mma ere'e shia joulun kachisesü wayuu laulayu sümüin suulia mojüin sukuaipa makasain turaa kepein,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü amüchika anasü süpüla ajaitiyee wuin mirukuje jotta anajaye süpüla samatüin shia,wayuu__wikipedia_guc__2025

esü süpüla ousinapa oujolü jotta chisoi nümüin chiraa apüsha wattain,wayuu__wikipedia_guc__2025

etasü süpüla anajaye pitchushi,wayuu__wikipedia_guc__2025

"(alijunaiki tinaja wayuu) sükorolo wayuu laülaayuu namaiwajana sünaajaya eküülü, ma'aka sain laüjalü, ishiruuna, ujot, otta musia wuin ainjünusü suka pootchi kanuliasü ipa'ü otta chuuja wanee pottchi sa'usu jalalashi; tü amuchikalü naashin na laülayuukana sukumala jiyeyu müitkala shia ka'ülijanain, akumajuushi sünainje cho'ujawa sümaiwa sukumajia tü amüchikat ale'eyajüsü shi'ipawaya shia'sa kettapa a'ajüsü suka pa'acha woyotüsú sa'ajia musia süyajünuin shiawase suka uliisha musia suchon ichi süpula ishoinjatuin shia keraapa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Alijuna,wayuu__wikipedia_guc__2025

"alijunairua Alijuna (alijunaiki: no indígena) chi alijunakai otta alijuna waneeya sumuin tü nakuaipaka musia tü nanüikipalaka nnojotsu ni'raajüin sukuwa'ipaka wayuu sumaiwa moulu yaa kanoulainapa, nayaa mainma sünain mulousenuin, sünain wuituin nou, sünain kasüin sümaa mutsiyain nata otta isasü nüchiki tü pütchikat merajuinsalii sukua wayuu sünain yonna",wayuu__wikipedia_guc__2025

Na alijunakana eeshi sünain kamalain namuin sukuaipa wayuu musia noulaküin tü wayuunaikikalü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Moulu yaa mainma main nakuaipa tü suulakakat tepiichi moulu, muinñaka sain tü nasheinkat, nayotnain musia nashaitajaayapala",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sünainje tü muloujeesü main nayatain na ekirajüliikana yayaa wajiira suulia motuin nain tü akuaipaakalü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Na alijunakana kamalainsü namuin tü sukuaipaka wayuu, nalüjain wattamüin tü akuaipaaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

Naatüin tü süsheinkat wayuu jier maaka tü wayuusheinkalü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Kamalainsü namuin tü kanasüka sumaa tü asonuushikalü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Musia tü wakuaipakat kamalainsü namuin,wayuu__wikipedia_guc__2025

COVID 19,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jefes familiares keicherajaa suliia COVID 19 COVID 19 jia wane wanülüü jeketü eekalü müinma yaa süpa'alu mmakalü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jialaa tü anajirawaaka julu'u wounmain, müsia julu'u wakuwa'ipa maa aka tü aluwatawaa jülu'u wounmainkaa, eesü jüpüla Sotüin waa'in tü Wakua'ipakat paala",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jumayale tü eiyajaapülekaa, müsia tü apansajiawaka o'tta tü anaatakat jukua'ipa ounmain",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jüpüshua'a tü jia tü aainjanüinka jüpüla alatuin tü wanülu'ukaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Pütchii tü jülujat wane kalaro'uta nejettüin wane wayuu a'yataai jünain tü ouyantaa akua'ipa amünaka,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü wanulu'uka jüpüla nnojolüin eein julu'u wounmain aa'inraneesu tu o'lojooka ajapü wattaluinjana nnojolü asirawain,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süchikuwa ayulee COVID_19 akumajasü so'u yü juya 2019 wanee wanülü o'utasiiru watta salii alijuna jee wayuu outaka sütuma etnajünüsü süka aleyajawa kashunuisüsü apüsü oushuwa, a'iwa ekii, mariaawa a'iwa eipuse, jemiai, nojolaa a'in, mekunjewa, mapüsaa, matsesü sa'in wayuu sütuma metutsu nümüin chi'ira ala'ula jee ekai ayuliin kakaliashi paleestüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

Wanee wanülü jashiichi kalaatarat,wayuu__wikipedia_guc__2025

Yakatawasü wayuu suliia suttajuin keicherajushi olojonüsü ajapü pejewa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nojotsu alaapalain apüshii sutuma Tü shipika Watta saalii kasa anakat sümüin süpana wunuli'a Alakajünüsü wunuli'a shiipi Samuttapai, Püse'esü, Süpana liimuna, eukaliipta, alakajünüsü wayuu süma süpüla shiyuluintuin tüü oushuwaka nüleerujee",wayuu__wikipedia_guc__2025

Achikii a'apanüsu anooipa'ajana Pandemia y Comunidades indígenas,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ecos de la Makuira 90.3 FM,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü awalakajütkalü putchi Ecos de la Makuira 90,wayuu__wikipedia_guc__2025

3 FM CHasü julu'u tü mmakat Amurulu (corregimiento de Nazareth zona norte extrema de la Alta Guajira),wayuu__wikipedia_guc__2025

Süpütaka tü juyapouko,wayuu__wikipedia_guc__2025

"( wayuunaiki : süpütaka tü juyapouko ) tü Efecto invernadero sümakat tü alijunakalirua , Shia tü walatshi atükakat sütüpüna tü mmakat, sütüma tü ka'asü sünaijeka tü süpütakat tü jüyapoüko",wayuu__wikipedia_guc__2025

Efecto invernadero Tü ka'asü ata'ülakat tü walatshi müs'ka Sain wane aanala ekei akojoin tü planetakat,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü süpütapünakat tü jüyapouka , wane süleche' mma , epijaala müsü nee, anasü sümüin tü mmapaakat aka jamüin sütaülüin tü nütchin kaikei, chayaa ipünaje sünainje tü atmosferakat, anaa müsia tü mmakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sümaiwa anasü sümüin tü planetakat süpüla einjatüin kata aaü saü, mapa' sümojujaka süküwaipa, keemashatain Aka jamuin moülia nojolüipa muinya Sain paala , matijajuipa süküwaipa tü mmapaakat, esü süpüla jairemai chi kaikei, esü aire main jemiai motsoo süma , süchiki aisü walatshi, emameja müsia tü jüyakat, sünainje müin Shia yayaa joüsü tü sule'echeka mma",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jime juriichi,wayuu__wikipedia_guc__2025

"jimee juriichi Jime juriichi (alijunaiki: Pescado Frito) tu jime jurichiika wane ekajüshi sutuma wayuu, alojunusü nutuma chi wayuu toolokai , süka küsu shiroküje'e tu pala'aka suma tu wuin pusiasüka",wayuu__wikipedia_guc__2025

Supüla tu alo'ojoka ayawatunui'jatu sukuwaipa sulo'olo Pa'ala,wayuu__wikipedia_guc__2025

Süchiki tü eküülükat jime juriicha,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü jime juriichakat jeketü shikajüin wayuu, suttaiwaaya sünain shikünüin asijünüsü natuma na wayuu kepiakana sotpaa palaa, naya kekajüinka main na paroujakana yalaakana kepian sotpaa türa wuin jemetsüka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Mo'ulu ekünüipa sünain juriichain natuma na wayuukana sainküin mmapaakat, alojünüsü matchinpa joutai",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Mainmaipa wayuu kepian chaya palairuku, shiaipa nayataaka anain sutuma tü müliaka, aitpain main tü jamükat, aikainnapa jime juriicha süma a'i eepünalee süikanüin eküülü",wayuu__wikipedia_guc__2025

müin,wayuu__wikipedia_guc__2025

Estercilia Simanca Pushaina,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Estercilia Simanca Pushaina Estercilia Pushaina Ka'i jemeiwaa shia: 1975 Jaleje'ewalü: Paraiso, Kaisemapa E'irukuu: Püshaina Suumainpa'a: Kolompia Koleejia eere tepichiiwa'a shia: Ekijaapülee mülo'u eejatülee: Shi'yataaka anain: Ashajüi karalo'uta Estercilia Simanca Pushaina joüsu chaa juyaa 1975 sulü Rancheriaa Paraisaa soou mma Kaisemapa (Wajiira Molü), ashaajusu achiikipüle siia achiikijatu'anaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ayatasu saaü sukuwaitpaa'alijuna siia sukuwaitpaa ejatüle shiia, tü makaa shiia shiiatain akanaajaka atuma: ""Asurütna Wanee Jintut Joü"" (Encierro De Una Pequeña Doncella) chaa so'ü Atülantika 2003 siia ekerotusu Anainwa IBBY chaa juyaa 2006",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Estercilia Simanca Pushaina sushajuin tü Karalo'uta ""Aküjusuu Matijain Ashajaa"" (Manifiesta no saber firmar) suchuwaje wanee kassa alataka chaa juyaa sumaiwa chaa Mmakat Kolomwia soou Wajiira kolomwiana, musuu suchukuwaje: Waneeiru alijuna kamanaka tü akumuja sukaraloushe Wayuu, ounusu chamüin Wajiira chaa juyaapüna 70, tü alijunakaliru shi'itain suyashe supushuwaleya wayuukaliru so'ü kai 31 tisiempüreolü, tairu nojolüin shiian shimüinsuka suuyashe",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü makaa supülasu akanajaa tü alüwataka soou Wajiiraka so'ü juyaa makajatü, tü anuliaka eitanaka sumüin Wayuu shiia: Rapa Hieloo, Motusierra, Kosiita Riika, Monaa, Korilaa siia maima anulia mujusu soou Wayuukaliru",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Maima Wayuu makaa atuma tü alijunaka, joolü sutuma karalo'utaka sutijaipaa supushuwale Mmakat Kolomwia siia Wenesueela kajamüin shiiatain Estercilia Simanca Pushaina",wayuu__wikipedia_guc__2025

A'ttalee aamüinre Antüna'ama tü ashajütka Estercilia Pushaina,wayuu__wikipedia_guc__2025

José Leonardo Fernández Ja'yaliyuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chii wayuu jose leonardo Fernández ja'yaliyuu ""yunaata""munakay nüchon shi wayuu torito Fernández uliana ""toolo "" sumaa tu wayuu celmira Fernández ""serumiru"" Nia chii nachon neirumakay jintulin nia ¿? nia miojechi chi doctor",wayuu__wikipedia_guc__2025

makayachia ekirrajashi sinamaika marrakaya,wayuu__wikipedia_guc__2025

Antirawaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Antirawaa (alijunaiki: encuentro) tü antirawaakat shia tü o'utkajawakat sutuma wayuu süpüleerua kasa eekai alatüin sümüin tü apüshiikat, muinyaka saa'in wanee achunta jieyu, awalaaja paünaa, ayotnajiira shikiira sujuitia majayutnu, alapaja, ana'ajawaa jiipü, aküja süchiki lapü süpüla kou'jeinjatüin shia atumaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Su'utnaa tü antirawaakalü eesü yooto süchirua tü kasa alatakalü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Muleeka eere kasachiki suma wanee eiru'uku yalejee ajütünüshi chi pütchipu'ukai süpüla nünatüin sukuaipa tü alatakalü namuin,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü achekünakalü sünainje tü antirawaakalü shia tü sujutukat wayuu supula anajirainjanain naya sulu'u tü noumainkalü musia ainjatüin napüla tü apushiikat,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sünainjee tü achechetnüsü tü sukua'ipaka sujutu wayuu ma'aka sain tü kootirawaakalü, kaliinjirawaa, kamane'ewa musia tü aya'awatakalü a'ain supula talatüin nain sulu'u tü antirawaakalü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesia antirawaa otta jo antaajira wopülu'u,wayuu__wikipedia_guc__2025

Shia saa'a sukua'ipa wayuu anamia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Achuntaa jieyuu Shia kettapa nakuaipa na amüra'ajirashiikana supula kawayuuse,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesü o'utkajawaa palajana sutuma tü apüsheekat,wayuu__wikipedia_guc__2025

Aluwataanüshi chii pütchipü'ükai natuma nülauyayuu chii toolokai-jimaikai supula achuntaa tü jietkat,wayuu__wikipedia_guc__2025

Süpüla ti'a eesü antirawaa shipialu tü jietkat sumaa süpüshi musia nipialu chi toolokai sumaa nüpüshi,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Paünaa Tü paünaakat shia tü sujutkalü jieyuu a'apünüsü kakuuna, tuuma, mürülü ma'aka sain anne'erü, kaula, muula suma ama musia watta saali ne'erü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü jiet anakalü main süpaüna kojutuinjatü sumuin nüpüshi chi toolokai musia süpüshi tü jietkat kojutuinjatü numuin chi toolokai supula einjatuin wanee kojutujirawaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Awalajaa Tü awalajakat shia keetapa sükalia saapünüinjatüin tü ojutu'ukalü sunainje paala wane kasachiki eekai alatüin sumuin tü apüsheekat muinyaaka sain wanee outirawaa, atkawaa, pütchi mojulu'uluin sünaatünüle sukuaipa eesü walawaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ayonnajirra Tü wayuukalüirua ayonnajitshii shikiira kasa eekai alatuin namuin ma'aka sujuitia wane majayut, suchuntunui sutuma lapü supula sülatüinjatüin kasa mojusu sumuin tü apüsheekat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Atpajawaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jaipai Atpajawaa (alijunaiki: recolectar) Wainma shikakalü wayuu sümaiwa yaa sulu'u woumain, tü kanüliakalü atpajawaain sütüma wayuu laülayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wainma tü wunu'u ekünakalü achon, atpajünakalü sümaiwa, makatka: yosu, paruluwa, jasa, atuunolu, jamüche'e, shoo'o, aipia, wayamüi, ka'liiyuu, kajü, paleunsa, jupeechi, aliita, kousholu, jumu'u, koujiirü, ji'irawaai, jontoroyooi, mokochira, jaipai, yo'ule, waira, kane'wa, mashula, jaishi, otta waneeirua nnojotkalü we'raajüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

Yaapüna yaayaa shia we'raajaka kayuusü; ekünüsü shia je asünüsü shia,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Yosu; ekünüsü tü süchonkalü, jemetsü ma'i, püsiasü je jashü'üchansü, eesü eekai ishon, eesü wane müsü kasuukai saa'in, simoyo münüsü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jamüche'e; jayajaya sünülia süchon, ekünüsü je asünüsü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aliita; ekünüsü tü sü'ükalü, o'lojünüsü je e'itujunusü, eesü süpüla shikünün ma'aya ne'e, otta eesü süpüla shiyüüjaanüin, sawasü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ka'liiyuu; ekünüsü sünain iyain je ja'yuuin,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Mokochira; asünüsü je ekünüsü tü süchonkalü, sünain iyain je sünain ja'yuuin",wayuu__wikipedia_guc__2025

Aipia; a'lakajünüsü tü süchonkalü je achinnasü süpüla ekunaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jaipai; ekünüsü je asünüsü tü süchonkalü, kachonsü juyapo'ulu, sonnaa luwopü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Atpajawaa Atpajawaa münüsü wane'eya makatka: Olojoo atpanaa, irama, woosole'echi, wawaachi, iru'ui, mo'uwa; atpajaa mapa, ko'ooi, ma'leeya",wayuu__wikipedia_guc__2025

Wainma tü ekünapü'ukalü paalainka,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Je maa'ulu yaa nnojojüitpa ekünüin, shia eküneeka shiküin alijuna",wayuu__wikipedia_guc__2025

Müsüle'e tü kanüliakalü atpajawaa münüin,wayuu__wikipedia_guc__2025

Calentamiento global,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü jekekat sukuai'pa Mmapa Sukuaippa tü karaoloutakat suktia putchikat Suulia putchikat Shiyulia sukuai'pa Shiipajejatkat sukuai'pa Putchi sukektajia Suktia putchikat Mmaaluya che'ojasu washajaain suchiki tü akuaippa jeketkalu,suchiki tü kasa alaanakaluirüa mmaulupuna",wayuu__wikipedia_guc__2025

Mmaluluya nnojoluinpa wanepian tü juyakat mmakapu je músia sutumaje tiaa nnojoluinpa anaain aruleeja je nnojoluinpa anaain apunaja,wayuu__wikipedia_guc__2025

Shiasa supula wayawatuin saau je nayawatuin saau na wapushikana che'ojasu anaain maain sukujia namüin,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aneese sukujia eere eein yoola suchiki, yoola sulu'u wapuapa, sunain jutkata, sulu'u tü eikulekat (ekirajulekat) je sumaa tü shikipukat ayatawaa (instituciónal)",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sunain'je tia tashajuin tü karaoloutakat, supula shiataana je sukumajuinuin je sunoulaain wakuaippa Sulia'a putchikat Tü kasa alaanakalirua mmaulu mmaka saain maiktuin tü juyakat, shiratuin sukuai'pa wakuaippa je sukaippa tü mmapaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shiratuin tü wakuaippakat kaiwai je suktiruin jeketuiruin akuaippa, mmaaka saain nnojoluiniipain eein supula warulejuin je wapunajuin mmakaupu",wayuu__wikipedia_guc__2025

mmaluluya che'ojasu yo'otuin sulu'u wepia je sulu'u tü ekirajulekat,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eneero,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eneero Nia chi palajachikai kashi sulu'u juyakat sulu'u tü kanüliakat ""calendario gregoriano"", apünüin shikii waneemuin ka'i nulu'u",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü nünüliakat aapaaushi nünainje chi Maleiwa cheje'ewaikai Roma kanüliakai ""Janus"", piamakai nu'upunaa, chi saa'inkai tü so'ukat miichi je chi su'ttiakai je chi sajaalapshimüinkai",wayuu__wikipedia_guc__2025

Iisho,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Iisho Iisho (alijunaiki: Cardenalito, Cardinalis phoeniceus) iisho nia wanee wuchii jouchon, chi toolokei ,sikuulu ,süma kanas sakaapüna tü nütunakat mütsiia, süna tü jietkat senisatalü otaa sakapüna süsit iishosu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nünülia natuma na e'raajüshiikana sukuwa'ipa wuchii shia Cardinalis phoeniceus, chi wuchiikai chii kepiashii wajiirapünaa eere e'raajünüin sutuma wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Numainpa'a chií iishokei palamüin sünain wenesueera süma kolompia yalaa wajira otta süma Guyana,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Kepiashi sa'aka wuitoüli , jamüche , yosü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sünaije anachoin tu Nakat iishotolin nia kamalanshi sümün wayüü (personas) süpüla suchisein nia , sünaije tia eshii süpüla nojolüin nia woumaipa'a",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jimi'ijiaa jukuwa'ipa wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"JIMIJIAA JUKÜAIPA WAYÜÜ Tüu jira'ainka Wayüü, jiaa wanee juküaipaa kojütakaa atümaa napushaa naa wayüükana; julüu neira'ain, ayawa'atunusüu tuu julüukat nekii, julüu nainru'u, otta tuu alatakaa menshii nümüin wanne Wayüü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Joü tüu jimijiaa juküaipa Wayüü, tüu jira'ainkaa Wayüü, jia tüu pütchikat ayatanüinjatkaa ama'a jüutpuna emiji'iakalüu, e'iyatunuinjatu tuu natalejakaa ama'a naa Wayüü atujashikanaa eirajaa, jain jiaa, kasapülainjatüu, otta jalejeru'ujüu junuliaa tüu eira'ajawakaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"- AYOÜJIRAꞋAWAA MAJAYUTNÜU: Jiaa wanee emijiaa ere'e jiawatünïn jujutüu , ottaa naküaipaa naa jieyüukana",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jiaa jiakat ana'ajakaa juküaipaa Wayüü julüu jü'umain,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wanewai juya'a antushii makaa po'oloshii majayütnüu, julujee nata'a oümain makaa Coloompia (Colombia) otta Venezeelaa (Venezuela), anajakanaa juküaipaa Wayüü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Akanajusüu tüu atujasuka ma'in jau juküaipaa Wayüü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"- JUNASHAA WAYÜÜ: Eitanusüu wanee lüma'a napulamüin naa oüshikanaa, atujakanaa jaü junüusaja Wayüü, jupulaa naküjain tuu natujakaa apulerüaa, jamusüu juküaipaa jukümajiaa, o'ikawaa, jamusüu juküaipaa jumaiwa'a natuma'a",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Achejanüsuu tüu junüushakaa Wayüü o'ojüitakaa julüuje, wunuiru'ua, muru'ut otta ipauli'a",wayuu__wikipedia_guc__2025

"- JIAKÜU EINUSHII: Niaa wanee pütchii ere'e jukotchiranüin jupüshaa tuu juküapakat ainjaa enushii, kojutakaa atuma'a juküaipaa Wayüü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Po'olo Jikii nekii naa wayukanaa e'iyatakaa jiaküaa nainjüin, juutpunaa tuu jutkatakaa ainjunakaa napulaa naa atujakanaa ainjaa einushii yaa julu woümainpaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"- JUSHALIRAꞋA WAYÜÜ: Tüu jushaitiakat Wayüü, e'iyatusüu tüu natujakaa apulerü'ua naa wayuukana",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Musüukaja'in wane ekirajapiaa menshii, ere'e nikirajüin chii julaulashikai wane apüshii tuu pütchikalüu jaü jushalira'a Wayüü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Anukaa junuliaa shaitaa: Awateera'a yosuya'a, ainajirawaa jüka yosula'a, achinpajawa'a, atsüinjirawa'a, awateraa amaa, otta waneinüa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"- AYATAWAA JAU EKIRAꞋAJAWAA: Julüu wanee kaii ananajunusüu juküaipaa juyatain tüu jaüu jimijiakat Wayüü, waimashii na ayatashikanaa jaü akuaipakat tüu, eshii makaa pienchimüin po'olo jikii junain erilajapiaa, jupulaa nakumajüin juküaipaa tuu pütchikat nashajaijantka alüu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Outta müsia eesia'a: Ayo'üjira'a jutalejiayaa jira'ain Wayüü, Jimijiaa waimaa anüikii, Juwatira'a ama'a…",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jolotsü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jolotsü/ Estrella Mayor Wanee shüliwala, nia shiiyaawase nachijiraainjanapa wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Shia shiyawasee wayuu sünain aju'itaa sümaa ayaataa jee waraittaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ma'aka anainjee sünüiki wayuu sümaiwajatü, wanee jierü eere aainjaain ja'iiwaya ka'i, miyou so`u juchon",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Iiwa (Alijunaiki: Primavera - Constelación de Pléyades) Nia shiiyawase palajachi juya, süpüla apünajaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Patünainjanaa (Trio de estrellas) Nia shiyaawase jüpüla ayaleraapa (yotopa) waüya,wayuu__wikipedia_guc__2025

Aapiee,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aapiee (alijunaiki: Aviso o avisar ante alguna anomalía) je apirria, waima sukuaipa; esü tü aapie antakat sütüma putchipü, ee müsia tü aapie süntirakat lapü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü aapie süntirakat wayuu , Shia maaka , sünajale süpüshi , erre asirü ,maaka sulatüle wane kasachiki, maaka kainjalai wapüshi, apitnüsü süpüshi tü wayukalirruwa apüsheka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Müsia tü aapie sünaijeka lapü , eiyalasü sünain walapüin shi'iatüin tü alatüinjatukat wamuin sou wane Kai, sapiruin waya tü wapüshi tü anajakat chakat moulia jepirra",wayuu__wikipedia_guc__2025

Anüikii,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Anüikiika (alijunaiki: Lingüística) Jiia tü acha'ajanaka sientipikat sünainje tü sukumü'jaiwa tü anüiki, jee siia tü atijanaka sutuma tü yootakalirüa suchukujee",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü pütchiika lingüista antünüsü anaain palajanaa sulü tü karalo'uta 1 sünain kalüko I sooüje tü ashaajünaka Choix des poésies des troubadours, sooü juyaa 1816 nutuma Raynouard",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü pütchiika lingüística jüstü'nüsü palajana sooü juyaa 1883,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Kaa eesü mü'nüin jiia sutuma Cours de linguistique générale, münaka nüshaajüin Ferdinand de Saussure, ein ni'itajuin sumüin siensiaka, tü nü'karalo'utashee ein ashaajünüin nüchukuwaje",wayuu__wikipedia_guc__2025

Asukaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Asukaa siiki Asukaa (alijunaiki: buscar leña) tü asukaakat shi'iyataain wayuu tooloyuu sümaa jieyuu, shia asaajakat siki süpüla asemaaijatüin shia süka jamüin cheojaasü süpüla sü'ülakajaaya eküütkat otta süpüla kasa nojotkalü eeküülüin makatka sa'in supua awarianta, je müsi'iya nasema eekai müliashiin asaajünüsü tia sikikat süpüla jotüinjatüin so'u wane kashi",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Otta tü asukaakat shia tu nututulainchi chi toolokei nuwaajapat tu sikikat supüla sulakajia ekulü,otta esü tü asemakat sunainkat tü aipiakat otta tü asukaakat shiayatain jieyu suchajawaluin maali supüla apolojo kepein",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tu sikikat pulasü sujutunuin achiki suka suusa wayuu kajamuin enijitsü outa sukujula wayuu alaulayu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü asukaakat aunusü wanee jierü palaa sumaiwa suma wane pulikü achajasü tü sikikat anasüska Main chuwatuin , supüla jetamatuin tu sulukajakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü sikikat choujasumain supüla kasakat supushuale,wayuu__wikipedia_guc__2025

Edad de Oro,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ouyaouyashe sainjuin oroo( edad de oro ) sü'ütpuna ouyasheka tüü wayukalirua nojottshi süpüla outüin naya, najüin naküjala na griegokana ( según mitología griega )",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ouyashee sainjuin oroo kasotiasü süütpuna tü jüya aipirua shiki, sunainmuin tü jüya akaratshi shikii je akaratshi shiki ja'rai",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Anaashi na kepiakana sü'ütpüna ouyasheka tü, talatüshin Mai wanepia, nojotsü erajunuin tü muliaaka sü'ütpüna ouyasheka tüü, nojotsü ein atkawa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Edad de Piedra,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ouyashee iipa( edad de piedra) Shia tü alataka sümaiwa, sükuwaipa sümaiwa wayü, naayataya, neküin , naanaya, kasotiasü sünainje chií wayuukei ( hombre ) nüyatain otra süma nukuyamajüin kasairüa shika tü ipaka, Na wayuu kepiakana sü'ütpüna tü ouyashee ipaka, nojottshi jimatüin sülü wanesia mma, ounushi ere anain naya, atüjüshi nayawatüin tü wuitoülia ekünaka, alojüshi süpüla neküin, otta tü sütaka mürüt nou'taika ain nasheinsü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ekirajaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wayuu sünain ekirajaana Ekirajaa (alijunaiki: educación) shia tü a'yatawaaka sünain apünajaa suchikua suwashirüin wakua'ipa, sükajee mainmain kasa tü nekirajaakaa anain naa tepichikana natuma naa ekirajüliikana",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süchiki ekirajawaa Sujutu wakua'ipa, Albania Mainma na'yataka anain chi ekirajüikai",wayuu__wikipedia_guc__2025

Mainma su'yataaka anain tura Jier ekirajutka,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ekirajaashi tepichikana sünain aashajeeraa jee ashajaa karalo'uta,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ekirajaashii waya sünain sukua'ipa yootoo jee kamaneewaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ekirajaashii waya sünain we'raajiraain we'iruku, wanülia jee sünülia woumain",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesü Ekirajaa sünain washajüin sünülia kasairua,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesü ayaawajiaa sulu'u karalo'uta,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesü ekirajaa sünain sukua'ipa ekülüü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ekirajaashi waya sünain sünulia kasa anain,wayuu__wikipedia_guc__2025

Mainma kasa wekirajaaka anain,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ekirajaashii tepichi sünain akuawa'ipaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Aleewashii tepichikana sünain ekirajawa sünain atiijaa karalo'uta,wayuu__wikipedia_guc__2025

Wainma kasa wekirajaaka anain,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ekirajaashi waya suchukua wayuu pütchipu'üi, suchukua wayuu ouutsu, aküjalaa sutuma wayuu süchukua chaama",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sünain tü ekirajawaaka kottuinjatü tü wakua'ipaka süpüla natüjain na tepichikana jee nashatüinjatü süpüla watta'ain tü wanüikika otta süpüla süchecheraain tü wakua'ipaka sulu'u nekii na wayuukana anteenaka wachikirü mapeena,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü nekirajaaka achiki tepichi natuma ekirajüliikana Süchukua kasaka supushua'a makatka wuchii alinalüin,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ekirajaashi waya süchukua pütchi: Maima sukua'ipa tü ekirajawaka sunain pütchikalü sutuma wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü pütchi anasükaa anashaanasü saashajaya,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sünoutia jee sujuntia atumaa, kajutuka - Lakashia yaawa süpa'a mma",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wanee pütchi anale'e ma'in, kajutusu atumaa, oonoona amaalü, atüjaasü wayuu sünainjee",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Anaate'esu sukua'ipa wayuu sulu'ujee pütchi, ayaawajaashi wayuu nüchiaanülee süka pütchi anasü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü pütchikaa cho'ujaasü süpula yootaa natuma wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ekirajaa süpüla kamaneewa Wanee wayuu anasüle saashajaaya eesü kamanewaa sutuma, anasü süpula sünatia akua'ipaa su'utpünaa kasachiki, anasü yootaa natuma wayuu su'utpünaa alapajaa, eesü süpula aanejirawaa sünain a'yaataa jee o'onowaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Akujünüsü eekai alatüin, eekai atijalaain, eekai aapajalaain süpula apaalaajatüin shia weinshi namüin wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"-Apünuinsü suku'aipa tü aküjalaakaa natuma wayuu, eesu ma'in sunaatüin suchuntia pütchi süpula sütüjaanajatüin oo'u kasakaa süpüshua'a, makatka sukua'ipa sünüiki lapü, sukua'ipa süüttajia wayuu ayuuisü sutuma ousutawaa, shi'irain wayuu ouutsu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Niyoroloo wayuu oo'ulakü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sunüiki Lania namuin wayuu eekai kama'anain, suchukua püloüi, süchukua wanülüü jee yolujaa, nuchukua ma'leiwa, süchiraa mma, sükujia shiroloyo wuchii sükujia sünüiki sünuiki mmakaa sümüin süchonyuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"-Eetaaka wanee sukua'ipa aküjiaakaa sukua'ipa kasa sümaiwajatü, eejatülee suurala kasakaa süpüshua'a, suurala tü kataakalü o'u, eere joo' anain ma'in süküjia sutuma laaülayuu nanüki napülashiikana sulu'u mmakaa nnojoluiwa'a kasain eein, pütchi tüü kamai'airü akujalaa natuma watuushinuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sükajee tü akujalaakaa sutuma wayuu anochonsü tü achukuaa alatüitkaa süpüla a'yatajatüin wakua'ipa süpüla ka'ikaa süpüshua'a,wayuu__wikipedia_guc__2025

Sükajeesü pütchi aküjalaa paala sümaiwa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Müsü yaasukuaipa tü ekiraajaka sünain wakua'ipa otaa pütchi sümaiwa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Pütchi soo'omüin süchikimaajatü Ekirajaa süka sukua'ipa wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Erü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Erü (alijunaiki: perro) sunulia sutuma tü atijaka shiia Canis lupus familiaris, shiia wanee ekut asalaa mürüt'püle sutuma Wayuu, antusu sunainje waliirü (Lobo) sutuma tü atijaka shiia (Canis Lupus)",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sutuma su'umanain Wayuu eküsu wanee kassa suliia shikaka tü waliirü kajamüin shipiapasu alijuna eke ein soou mmakat; joolü tü erüka eküsu eke ein müin sain wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sumioüshe, Sütaa siia eke ein awanajawaisu sutuma jetsüin shejera",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü Shi'ichika siia saliia shejüu kassa anaashatasu kajamüin sa'alüin shejüu kassa chaa wattapüna sutuma tü shiia palajatuka achukuwaje,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sutuma tü anaaleka soou ees supüla nojolüin ouktüin sunainmüin 20 juyaa, antusu sunainwa tü suyashe siia aimajunashatain sutuma chii kamanakai, siia nojole sumanain wayuu tü suyaashe shiia 15 nee",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Münus chii walirü kurisa niia palajachikai supüleru tü erükai, tü achajaka sukuwaitpaa sumaiwa sumüin erükai musuu, saintamüin tü erüka antirasu sumaa tü wayuukaliru sunainmüin 9",wayuu__wikipedia_guc__2025

000 miraa juyaa siia ees supüla 14,wayuu__wikipedia_guc__2025

"000 miraa shiale, tü anaakutna shipüshe erü sumaiwa musuu kaa chii erükai ees sumana alijuna chaa soou 100",wayuu__wikipedia_guc__2025

000 juyaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü erü sumüin wayuu kapülashatasu kajamüin aimajusu pichii, erajusu so'ü mürüt, aimajusu kasaa ein",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jo'uya wemi'ijaai kaa'ulayawaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"kaa'ulayawaa kaa'ulayawaa Jo'uya wemi'ijaai kaa'ulayawaa (alijunaiki: vamos a jugar a las cabritas) Sülü tüü Mmaa paralüüka yaaya wajira'a, erüü tü palaaka suntünajira'ain süma'a jasaika kepiachin na'aa jayaliyukanü nayatain chi'aa tü apünajaa sümaya tü ekeja'aka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wane'e kay soü tü kashika apüriirü antusü tala'ata "" jo'üya wemi'ijaai kaa'ulayawa"" anterüü juya talaterüü Mmaa jo'uya sünain yanamakaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Esüü ayatawa jo'üya wakümajüin japain süpüla apünajaa, tü waüya: maiki,ai,kepeshüüna,kalapaasü,wüirü,meruuna,shamuuna",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Kekirarasu esüü ekawa'a wanaa suma'a puna'aka shiruuna,o'uujolu,tulujushi,poi",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Atalala'asu kashika'a soü mainma kay,sunain ayonnajaa, eiraja'a,emijawa kaa'ulayawaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

natuma na'a jimalirakanu'u suma'a tüü majayunnukalüü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Esüü amurajirawa'a sunain tüü emi'ijawaa kaa'ulayawaaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Esüü eipirawaa,rina eipirasü nüma'a wuchojolo uliana piama kashi suchikii",wayuu__wikipedia_guc__2025

Antushi putchipu'u supula anata'a sukua'aipa,wayuu__wikipedia_guc__2025

anasu putchi'i soü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Anasuu main tu'u kaa'ulayawaa emijawaa,ayo'onaja'a,eiraja'a oulaka asawa'a",wayuu__wikipedia_guc__2025

Kamalainsü namüin na'a wayukanü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Achikiimaajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Achikiimaajatü (alijunaiki: curriculum vitae) Shiia wanee pütchii latiinjewalü kalüko tü alataka sunain ka'atouwa, shiia wanee karalo'utakana ein akotchajunüin siia ashajunüin tü sainraka alijuna/wayuu müin (Ekirajaaka'anain, ayatawaka'anain siia nünainjeka)",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü makaa akumujunusu supüla achajaa waneeyan ayatawa, achuntunusu nutuma chii alaamainkai sunain tü ayatawa jeketü, kajamüin ein sulü nukuwaitpaa chii achuntaakai ayatawa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jamüin Akumaja Achikiimaajatü Ees apünuin sukuwaitpaa supüla akumaja wanee achikiimaajatü: Küronoloojiko (Ayawajuna/Cronológico): shiia ayawajuna siia anatiraa tü achikiimaajatü, anainje tü sumaiwajatüka anainmüin tü joolükana, nojotsu anain sumüin ee awanajain maimatua ayatawa Awanajanaka: anaas supüla ei'alaa tü atijanaka sunain ayatawa Ei'alaaka tü atijaakana sunain kassa: shi'itajüin tü achikiimaajatü anain'lü sa'atapuna nee",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Akumajana wanee achikiimaajatü Anaainjatü kajamüin tü achikiimaajatü shirajüintü chii alaamainkai, sutuma müin, chii akumujeshikai wanee achikiimaajatü na'apainjatü wanee akuwaitpaa anaaka apüla ashajaa anain, anaaka supüla eishejera, ket'taka sunain waneshi karalo'uta siia nojolüinjatü aküjüin sa'alain Anaainjatü sukumajie, anaainjatü supüla erajaa siia eishejera siia uleeinjatü; ees supüla ein wanee ashajanaka sumaa sunüiki pütchii",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü sushajie anaainjatü, nojolüinjatü ein pütchii ee mojüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

Alijunapiapa'a Kooro,wayuu__wikipedia_guc__2025

tu alijunaka korojewa Jalasu ere sutia tu koro nakamain Yalatasu shia suleyatale wuipejeku sulu tu woumain mioyouska,wayuu__wikipedia_guc__2025

matàsia suma woupujejatuka suma pasanaipuna sunain tu sanluinaka músiá jasai ipunamuin,wayuu__wikipedia_guc__2025

Apana,wayuu__wikipedia_guc__2025

Apana: alijunaiki(Hígado) Piama sukuaipa tü pütchikat apana esü apana sünain aipia otta apana sünain wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

apana: Nia chi anajakai tü kasakat süpüshuwalee wekuinkat anatusü sukuaipa tu washakat otta sükalijuin walee süpüla pansainjatüin tü wapanaka sünainsu wayuu otta sünain mürrtkat,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tű wapanakat supuchojeesu tu wawatsekat,wayuu__wikipedia_guc__2025

sumaa yuletmashi suma ishottale nia waima niatai supula anainjantu walerrupuna,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tu niatainkat Shia tu numonjuin tu yarutsukat,wayuu__wikipedia_guc__2025

Apünajaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Apünaja attie Apünajaa (alijunaiki: Sembrar) tü apünajaaka sutuma wayuu shia süntapa sükalia juya woumainpaa eesü talaata sümaiwa süka jouleerün attieka sainküin suumain wayuu eesü juyapü asalijaawaa waüyee, sü'ü wüirü, kalapaasü, meruuna otta musia maiki, waana, katsaalia sumaa pitshuushi",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Joutsü tü attiekat , eesü emiraa sainküin wajiira sümaiwa, shia shipijaaka o'u wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Talaatüüsü wayuu juyapü aka jouleerün tü attieka süchikije tü apünajaaka waüya,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sukuaipa wayuu tü sümaiwa, eesü sain sünain sünaatüin tü apainkalüirua",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eesü awanaajawaa attie sou shiiruku kaula süpüla kaiwanain tü eküütkat musia sou paneera, suukala, roo otta pireewa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sujutu tü apünajaaka namuin apüshiikana,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sünainjee tü apünajaaka sümaiwa suluu woumainpaa, weitain sukuaipa napüla na aikeyuukana süpüla nojoluinjanain naya outuin sutuma jamu, noulaaküinjatüin tü ayatawaaka juyapü süpüla nojoluinjanain shakulain naya, nojotsü sukuaipain wayuu tía shokulaaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

Apünajaaka atüjala sulu'u sukuaipa wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sulu'u sukuaipaka wayuu, apünajaa münüsü tü eitawaaka sujutu sumaa sukuaipa wayuu sümaiwajatü natuma naa laülayuukanat eere shiitanuin tü pütchi analuutka maaka sain tü kamaneewakat, akaliijirawaaka, kojutajirawaaka, ekirawaaka, musia tü yanamaaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

Suutna tü yanamaaka joutsü ekawaa akaa jouluin tü attiekat apunajo'u,wayuu__wikipedia_guc__2025

Atuushi,wayuu__wikipedia_guc__2025

"tatüshii Atüshii (alijunaiki: abuelo) atüshii nia chi laülaakai süpüla tü apansajaaka wane kasa, anatakai sukua'ipa kasa ekai alaatüin sumüin nupüshi ,eikalaakai naa nuikeyuukana sünain tü analutka",wayuu__wikipedia_guc__2025

chií wayuu laülaakai nojotsu nuchekalü tü atkawaka,wayuu__wikipedia_guc__2025

epünalee nia kajutushi amüinwaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

tü nutijakaa niküin tü nuchonyuuko sünain otta naa nuikeyuukana,wayuu__wikipedia_guc__2025

"wayuu tutushi main sünain ayatawaa nipijakanainjee shia tü apünajaka,arülejai,küyamai Michi watta salii nutijakaa apüleerü chií atüshikai",wayuu__wikipedia_guc__2025

Chii atüshikai kajutushii atuma süka niain anaterüin wanee kasa mojusu sulia nüikeyu jee nüsipunu nishalaa amalü süpüla nalailerüintüin nain,wayuu__wikipedia_guc__2025

Atüna,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shiyaakuwa atüna sutüna wayuu Atüna (alijunaiki: Brazo) tu atünaka supüshii we'irükü sünainjeesü wase'ewain otta watunakii, maalu'u sünain wekii",wayuu__wikipedia_guc__2025

Wane atüna apunün sulüjule tu pala'ajanaka shia tu shichepe'eraka ajapu sünamüin shikirü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Shikije shikirüje sunaimün suseru'u,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Choujaasümain tü watünaka süpüla ayanamaaja, matünalülee wayaa nojo'oshin waya ashajüin, oülijuün wachonyüü , sunaije tu atünaka esü tü wajapuka süpülaa watujüinjatü tü wakuaipaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"washaja'aka ,warajakaa ,jasukushi wayaw Tü atünakaa Piamasü choujasümain piamalee",wayuu__wikipedia_guc__2025

saka tu tatunakat tajapuluin tu ashcallalcat sunait,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Teikuin na tepichi kanairua, autatashia einas",wayuu__wikipedia_guc__2025

taya sukas taja pulojuinchi temejinkai Tü Atünaka Choujashatasü wamüin wayaa wayuu maleekalii,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süpüla ayatawa, ekawa, ashijawa, arüleja",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sünain kasaka supushuwa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Aweerü Jiakomeeta Fuminaya,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aweerü Jiakomeeta Fuminaya (alijunauki: Abel José Giacometto Fominaya) niia chii alüwatakai soou sa'atkaattein chaa mma Süchipküjatü soou mmakat Wajiira, chii sa'atkaattein eikalashi sunain makaa chaa kai 2 eneeroulü so'ü juyaa 2012",wayuu__wikipedia_guc__2025

Nuchikimajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ayaataa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shia tü ounaka sunain ayalajaaa Ayaataa (alijunaiki: Ir de compras) ayaataa shia tü o'unaaka sünain ayalajaa,maaka suluu wanee aikaale kululu,eküülü,mürülü,kanasü, korolo, maaka cha'aya wattapüna otta müsia ya'aya waütpünaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wayuu ayaatüsü e'ejetu,miichi,mma,karalo'uta, epinasee,kachuweera jee maima kasa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wayuu süchekala ayaataa maima kasa,eesü Wayuu eekalü müin ayaataa otta ayalajaa,tü ayaataaka sükasü neerü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Anasü main tu ayalajaka tu wekuika,wayuu__wikipedia_guc__2025

Wanepia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Süülia ayulin waya suutuma nojolu tu wekuika,wayuu__wikipedia_guc__2025

ananjatun sikun tu tepichika süülia nojolu suutajatu wane ayule nanain,wayuu__wikipedia_guc__2025

jamusuja nojole wayatain nojosuu suupula wayalajuin tu wekuika,wayuu__wikipedia_guc__2025

Cambio climático,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Suwanajaaya süküwaipa tü suuyaseka tü mapaaka, Shia süwanajala sümmapa kakalia tü süküwaipaka tü mmapaaka, tüyaale essü süpüla sülatala sümuin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"mirükü shiaku kañou Sümaiwa po'oloo shiki juya, po'oloo aipiruamuin juya alatüsü sünainje tü shiatainka wayuu ayuuliin tü mmapaaka sütüma, kalechesü, sütüma tü jajaja karruwon, akümajaka kassü, tü shiatainka alijüna muinka saiin tü akümajaka petüroli, kosolina, sünainje türa ayatawaka ayalerasü tü jaisüka sirumatü muin , kaleche' musüja tü planeetakat, asüje Main tü walatshika woumain paa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sashin tü alijunairü atüjüsükat, tü süwanajaya süküwaipa süyase juya, sünaijejatü tü sümojunuin tü süküwaipaka, sütüma tü yarütüsü eka saakapüna tü jou'taika, süpaapünaka tü mmapaaka, ayalera musüjaya Shia chayaa sirümatü ere tü atmósferaka , yaleje yala waima kassa mojüsü alataka sümuin tü wuitoülika otta suma tü kattaka aü süpapüna tü planeetakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü walatshika kemasü, sütüma tü jaisüka (temperatura) yaya sülü tü planeetakat, sütüma tü sümüsainka kemion, wasüra ,süma tü kasükalirüwa antakat sülü laataa, süma tü ashottoka wünüli",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sünainje tü ayolüjüsü tü wuinka süpaje tü planetaka, apalirajüsü tü apünajushika, aisü miasü, outtüsü tü wuchikariruwa , süma tü mürütka lirüwa, jotüsü wunülia , süma wuitoülia, mojui",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nütchin chii kaikei emetuttsüma kai saü kai, tü kapa osono sümaka alijúna asottüsü sütüma tü nütchinka",wayuu__wikipedia_guc__2025

Escuela Técnica De Artes Presbítero Francisco Babbini,wayuu__wikipedia_guc__2025

Escuela Técnica De Artes Presbítero Francisco Babbini Sünülia tü ekirajuleeka mioüsükat waleet shiyamaje tü shipiakat waaria woliwariaana Wenesueela chaya juamana wajiirü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Akümüjunüsü sütpüna tü jüyakat 1958 süma sünülia tü e'kirajulee waleet nütüma chi ashiwakei kapuchina sashin alijüna otta tü eiwa Laawura Montoya Shia jo tü poloo piama sulü tü kashikat mayou sulü tu juyakat 2013,wayuu__wikipedia_guc__2025

José Ángel Fernández,wayuu__wikipedia_guc__2025

José Ángel Fernández Silva wayuu wuliana,wayuu__wikipedia_guc__2025

"jemeishi palawai'pou,wajiiru ,enero'ulu 23 juya 1961",wayuu__wikipedia_guc__2025

Wulerijewaa nii Numaa nushii,wayuu__wikipedia_guc__2025

ku'yamai puesiiairua,wayuu__wikipedia_guc__2025

niulu'uin sociolokoo jee magister junain antropología sulu'u universidad del Zulia,wayuu__wikipedia_guc__2025

ekirajushi nia junain wayuunaiki julu'u upelkaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

mma'upunaa a'yatashi junain jushajia wayuunaiki,wayuu__wikipedia_guc__2025

Achimpajawa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Juego tradicional wayuu Emi'ijawaa Achimpajawaa (alijunaiki: juego con flecha) shia wanee sukuwa'ipa shaitaa sutuma wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süshalira tooloyuu, tepichi otta miyo'uyuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesü süpüla nashaittüin piamashii nanainmüin polooshii wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ashaittünüsü süka jatü je uraichi, eesü wane jatü kanüliasü meera, eittaanüsü wattalu'u",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wane shaittüi piamawai süchon najatü, nujutuinjatü sünainmüin tü jatü meerakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Akanajüshi chi eekai nü'ittüin tü meerakat o'ulaka müleka suttule najatü sü'ütpa'a,wayuu__wikipedia_guc__2025

"O'ulaka chi shaittüikai nojoishi süchiiruajachin akanajaa neerü o'ulaka korolo eekai kojutüin ma'i, eeka ne'e natuma tü asuji'rawaa münakat, o'ulaka nakanajüin nemia eekat nama'ana",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eisalajaa mmapa'akalü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sajuin laulayu keisalainjana wayaa sumuin tu mapakat suka shiain palajatuin wayuu nojoluiwaya waykana, kapulesu shiulajena wayaa maka wane jintui nuwoyoloin sunain maa, pulasu sajuin laulayu enejusu muju ain, akaja shia keisalainjana wayaa sumuin tu mapakat nojostsu ojuntunuinjatuin yarutshi kapulesu sajuin tu alijunairruwa sopuna suwanaitpain tu akuaipakalu, maaka nain chi kaikai jashichishi nia sumuin tu wayukana sauje najauin mujuin,yarutshi, musujese keisalein wayuu nojotsu enajatuin amuin mmapakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ja'yamulerü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jayamüleru Ja'yamulerü (alijunaiki: mosca) tü jayamulerü akumajasü sünaije yarutsu, jouchon suma mutsiiatalüin, lülüsü tü noüko, nütüna arülasü , kasa'auleshi süma kapatoulein, nüchüpalüin tü niküinka tü nimataka , müsuka Sain wane tuwachon",wayuu__wikipedia_guc__2025

Joutsu tü jayamulerü eree kasa yarutsu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Waima sukuaipa tü jayamulerüka , esü süma ja'apüyuin Shia otta süma joucheñuin Shia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Naa japuyukana : Eshi süpüla katüin noü piamma o apünüin semana,maaka keküinremain Naya kato'oushi sünain wane kashi",wayuu__wikipedia_guc__2025

Na jouchenkana :Esü süpüla katüin nou wanee kai,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü jayamüleruka eesu süpüla shiitain sushukü sa'ala shiarüla wasura , süchaa paa'a , annerü süma süchaa pülikü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eküsu yarutsu, jawaisü, esü süpüla ayuulin wayuu sütüma'a ma'aka su'utüle sa'aka shikuin",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jamüsü sükuwa'ipa saainjia wanee einase süka yotojolo,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jamüsü sükuwa'ipa saainjia wanee einase süka yotojolo (alijunaiki: Pasos para crear una silla con varillas de cactus) Saainjiakalü Eeinjatü: (Yotojolo, külaawa, mattiya) 1",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Achajana yosüu ekai lattain, ashottunusu shikijese oshotüjünüshi",wayuu__wikipedia_guc__2025

A'atapajunüsü josoin,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Josopashia achotonojushi wanawa shipawain, supula sukumajale tuü einasee",wayuu__wikipedia_guc__2025

Palajana akumajunusu tüu supoluakalü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Sushikeje ainjünüsü tuu einasekat,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sichikeje, einajiranusu supulaa einasee",wayuu__wikipedia_guc__2025

Kettasü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jorge Luis Pocaterra,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jorge Luis Pocaterra González (wayuunaiki: Jorge Lüii Pükaatera Gonsalee) Palajachikai sünain ashajaa tü wayuunaikikaa, ashaajüi jee ekiraajüi wayuunaiki, ainjüshii karalo'uta suchukuwaje Ekiraaja Akuwaitpaamajatü sünain Anüiki",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Karalouktakana Nakujala Wayúu (2001) Süchonyuu mmakaa (""Los hijos de la tierra"") -A'apanaka sutuma tü Ekiraaja Akuwaitpaamajatü sünain Anüiki",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jupütala tü wanülüüka,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jünainjee wanee wanülüü kakaliaa anuu jüpütanajün,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jülü'ü tü Wounmainka antüsu jülü'ü anua wattaje'ewalü wuin jemetsü jüpüla amüliaja, e'iijaka wayuu jütüma wattaa aalin ouktaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"koolera jünüliia jütüma Alijüna akatsa'a eein wunu'u jipi, otta wayuu kekiin jümaa yalayalain jüpüla e'ikaka jünain",wayuu__wikipedia_guc__2025

"tü Wanülüü jeketka nnojotsü e'raajünün jipi, jia momotka na wayuukana jutuma, che'ejaasü müna jüchiki jülu'u wanüiki aapushii na wayuukana ja'ujee nnojolüin wuin jüpüla o'lojoo najapü, musia eküülü juma tü e'ikaaka tepichi akatsa'a eein wanee karalouta ashajunüsü watta aalin natüma naa jikiipü'üka tu mma mülo'uka jüpüla anaatiia jukua'ipa wayuu mulo'uinjatü wuinsan kojuyainjatu eküülü kojuyainjatü koolejia jüpüla akirajaa otta kojuyainjatü piichi jüpüla anain wayuusan",wayuu__wikipedia_guc__2025

Maa'uluyaa asukawaa apüla tü ashajünaka julü'ü karalouta Anoipaaje elespectador,wayuu__wikipedia_guc__2025

A'ajünaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"A'ajünaa (alijunaiki: Quemar) Tü a'ajünaaka waima sukuaipa, esü tü anajakat wasura , Karruwon, koücha', süsema outüs; pirrajapa jamalu'uluin shiai'rua: Ajá wasura : Shia sukotchiranapa tü wasüraka, waimapa shia aajünusü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ajá Karruwon: ayatawaka tü kakaliai'irü natuma naa wayuukana, Shia eres suchotonuin tü aiipiaka süma irroluin, apon'nussu supülajanain jatka , ajoitünüsü kamüsain müsia Shia , süchiki saajünüin oulanüsü jaarai Kai, süchiki akotchajünüsü sülü toleka , anasü süpüla saajayain arrepa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ajá koücha': esü saajünuin tü kouchakat süma alijuna süma wayü , Maka joutshatai Shia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süsema outüs: as'shottünüsü wane wunülia ekei laktain epejanüsü sümuin wayü anajain sülü tü amüyuu, süsemainjatü , süpüla süntuin emmüin keirein Sain chayaa jepirra, kounianjatuin Shia pansain",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tu aajaka kasa' ayuisü tü mmapaakat sütüma,wayuu__wikipedia_guc__2025

A'lakajawaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

jemetsü oujoü alakajawa ekulü A'lakajawaa (alijunaiki: cocinar) sukuippa jieyuu sünain aapawaa eküülü shiküinkat wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesü jieyuu eekai atüjain ma'i a'lakajawaa jemetsü ma'i tü wüshikat sütüma,wayuu__wikipedia_guc__2025

"a'lakajaanüsü asalaa, alakajaanüsü ai, wüirü, shapülaana",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü a'lakajawakaa namüin wayuukaan wanee kasa kojuutsain kajamüin ere wanee alapajaa kottirashin na jieyukan süpülajoo neküiin na antakanjoo sünain tü alapajaa, maima joo tü eküutkaa, outüsü pa'a, annerü, koulaa esü roo, wüir,pulanaa, aii natüma wayuukaan",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jemetsü oüjó shikiraà jipà ayajaushi sümaa sukara'a jé chi müsia tü püsiasüka,wayuu__wikipedia_guc__2025

Aapüshana,wayuu__wikipedia_guc__2025

apüshana Aapüshana (alijunaiki: clan del zámuro) shia wane su'uluku tü e'irukuu eekat na'aka naa wayuukana,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chi wuchii natuushikai naa aapüshanakana nia chi samutkai; ""watuushi chi samutkai"", müshii",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ala'ala,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ala'ala (alijunaiki: araguato) chi ala'ala münakalü nia chi arawaatükei otta niain Ala'ala alinüikei satkaatü mürütkatü supushuwaale Poloo jarai suluu tü mapakattü Wenesueweera,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Kepiashin sünain wattainnali sünainje poloo otta poloo jarai, akumalaashin Sou jieyü,toolüyu ,tepichi aluwatasü nütuma chi Ala'ala Miyo'u nia chi aimajakei tü nupushikat akumujaanasü sukaipa sou süna nutakat sünain ishoin Shia otta nüpuna mütsia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Anajia,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Alijunaiki: Monitor, Pantalla de computadora",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Alijunaiki krinko: Computer screen, Computer display",wayuu__wikipedia_guc__2025

Anajirawaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Wainma sukuaippa süpüla eeinjatüin wane Anajirawaa sütüma wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eeshi wayuu eekai mojujiraain paala sümaa nierüin sünainjee wane kasa eekai eein natuma yaa nepiapa’aa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sülatapa nuulia tia, achuntüshi nia Anajirawaa, o’ulaka erirawaa sümaa tü nierüinkat sünain nuwalaajüinjachin sümüin shiakat otta sümüin tü süpüshikalüirua süpülapünaa tü anajirawaakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ee müsüja tü anajirawaakat natuma sükajee tia,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Otta wane anajirawaakat shia keraapa sukuaippa wane awalaaja e’irukuu, eepa tü asawaa münakat, ee müsüja tü anajirawaakat sütüma wayuu sükaje tia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eere wane ekirawaa, eere wane alapajirawaa, eere wane ayaatirawaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Shia shiyaawaseka sünain eein wane Anajirawaa sütüma wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ee taalasia jierü eekai kakuaippajiraain nümaa wane toolo, anajiraasü nümaa münüsü sükaje tia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ashunuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shia tü jierü eweetakat nüchiiruaje chi toolokai, nushunuu münüsü sütüma wayuu süka niiyetse kojutsü nutuma kojutshi nia sütumaya",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shia nushunuu wayuu alu'uwataka nao jamüle nukuaippa sutuma wayuu, je oktapa nia shia aluwataaka sa'u tü nukorokalüirua otta shia aape'etka tü niipüsekat süsalijünapa müleka meire nia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Alu'ujasa'a shia katüin o'uu tü niika shia alu'uwataaka sa'u tiarua süpüshua namaa na suwalayuukana,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ayaakuwaapalajana,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ayaakuwaapalajana (alijunaiki: Álbum Fotográfico) Shiia wanee katpeeta (Ees ayatüin wanee Karalo'uta) ein anajanüin ayaakuwa supüla erajaana ma'apaan,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Akumujushi sukaa maima karalo'uta ein ayujunüin ayaakuwa siia eitanaa sulü, tü sukuwaitpaa karalo'utaka awanajasu sunain alatüin juyaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chaa sumaiwa tü karalo'uta shiia nee katton ee cheein, eitanusu sulü sumaa shii'itaya supüla suchecherain sulü tü ayaakuwaapalajana",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sulüpa shiia eitanusu wanee karalo'uta seraa supüla anaainjatü ayaakuwa so'ü maima juyaa, shirüin ee eraajein siia eke ein",wayuu__wikipedia_guc__2025

Chirinchi,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sukua'ipa chirinchi Chirinchi jo yootshi (alijunaiki: aguardiente) tü chirinchika akumajünüsü süka paneera jee wuin aashu'jünüsü sünain aipirüa ka'i süpüla alakajüna sulu'u wanee lampiika sünülia sü'lakajaain wayuu tooloyuu kayaawasesü nutuma süpüla suju'itüin anashaatain, sünülia tü palajatüka aju'itüin SHIKIISHA'IRA",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Waima sukua'ipa chirinchi eesü tü isho'ukat otta tü jerottakaa waima kasa anakaa apüla süsüin wayuu tooloyuu sünain jutkataa ma'akasain mi'iraa, alapajaa, anataa sukua'ipa kasachiki; o'lojoonüsü sajapü wayuu süchikûa akotchajaa nipüshi chiraa wayuu eekai ayu'laaichin ajuujaayesü tepichi jo'u ekai chira pülajuuin ayorolojosü tü wayukaleirua sutuma süsapa shia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sukua'ipa Chirinchi Watta salii türa kasa anakaa amüin: shirasü wunu'u süsüin jieyuu eekai türa süchikajatüin jemeyulaa otta süsüin majayütnü süma sükashia, o'yotünüsü sa'akaa panpülüüna jee perijawou",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chirinchi / Yootshi: tü kanualikalü chirinchi/ yootchi/ shia wanee asuushi jorotto'ulü ainjúnuusü sutuma wayuu ekale ein numa'ana tú sainjikalü kanüliasü wushuu( lampichii-lampiika); ainjünusü suka wuin musia paneera müsia suukala ashü'üjüshi sau kajüya ka'i sulu'u wanee toneerü, súchikijee a'alakaJünuusü süpülaa shiyulain tü chirinkalü; asünüsü sunain jutkataa, outaa, o'unuwawa,eere lapü, suatira ama, eere sinmaraalü, ejeerajaa, ayu'ulaa jiipü, sunain pa'ünaa shia wanee asüushi kamanee atumalü wayuu asünüsü nutuma chi wayuu asüikai",wayuu__wikipedia_guc__2025

"maimaa pütchii süchicuwaa tü chirinchikalü; naashin na wayuu laulayuukana süsüne'e yolujaa sümaiwa ashatushi sütumaa wayuu, yootchi münüsü shia'ya kaa yootüin wayuu sutuma ekai nipe'erúin",wayuu__wikipedia_guc__2025

Emia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Emia (alijunaiki: provisiones) Emia münüsü tü eküülü walü'üjakat wouna'ajapa wattamüin suulia mülian waya sutuma jamü wopuulu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Kemiashii waya tulujashi, alakaajawushi süka wuin suma ichii, anaatünüsü sulu'u katto'ui süpüla shimianjatüin wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Akuaipaaka tü kakaliarü sutuma woushi namaa watuushinuu sümaiwa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Sujutu sumuin wayuu Tü emiaka kojutusu main sumuin wayuu sümaiwa aka waraitüluin main naya sünain tü ounajaawaka so'u napushi musia sünain arüleejaaka mürülü otta sünain waraitaa nounuapa wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Shi'ipajee sukuwa'ipa concepto externo,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ipa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ipa Ipa (alijunaiki: piedra) wane kasa chechesü , jawatsü, nojotsü kakutulain ( es inerte )",wayuu__wikipedia_guc__2025

jouutsü süpa'apünaa mmapa'akalü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Mainma sukuwa'ipa, eesü ipa sünainjeeka uuchi, ipa sulu'ujeeka palaa otta waneeirua",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü uchikalirüa iipaleya,wayuu__wikipedia_guc__2025

"süpaa woumainpaa wajira esü wane ipa muloümain eree süshajünüin süpüshüwa tü shìrükuka wayuu, süpüla sütijain aaü, ashajüshi sümaiwa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Kasapülajatü tü ipaka sümüin wayuu Anasü süpüla achinaa asalaa otta asirujaa wunu'u, müsia süpüla ayüüjaawaa ichii",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ipoulia suumain wayuu cha'aya Wajiira, mainma sukuwa'ipa, eesü eekai miyo'u, jo'uuchon otta mainma süna",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jasai,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jasai (alijunaiki:?) shia tü eere sükotchalain tü mmakat yaletüin shia, wane mma yütchonsü najaraitüin chi joutaikai , akumala müsian tü sajapüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

kaitüsü nütüma chi joutaikai,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Esü jasai jaa'püchen sotpa'apünaa palaakat , watta saali süpa'apünaa wajira",wayuu__wikipedia_guc__2025

Nnojotsu kasain yotuin saa`u,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sünainje josoin otta jo ja'in ma'in shia, kamalainsu namüin naa tepichikana sünaijee jawa'awain shia",wayuu__wikipedia_guc__2025

je`tainu naanajian naa tepichikana notojoin nnata ejinuwasa maaka sunainje nataa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jiiko,wayuu__wikipedia_guc__2025

"sheejerü wayuu Jiiko - jiiku (alijunaiki: Mecate, colgadero) tü Jiiko jo jiiku suluu wayuunaiki wanee sheejerü wayuu , shia tü sa’amajayakalü aulaa jee suula wayuu , nashein naa alaülayukana sümaiwa tü jiiko jee jiiku ainjünapüsü süka aipisee( corteza del árbol cuji o Trupio en castellano)",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ayunünusü tü sulupünaka tü sütaka Aipa süpüla süttajünüin eesü eekalü atulüin shia süpüla sheerüin shia , eesü sümaiwa tü Jiiko jee jiiku ainjünapüka süka pa’ata süüta kaula jee süüta paa’a",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Joluu awanasü sukua’ipa tü Jiiko jee jiiku , ainjünüsü süka sukua’ipa alijuna , sükasü pülastiku, ootamüsia kaañama( cañama alijunaiki) Tü shejetka wayuu joluu nnojolu’ipa wakumajüin müinka sümaiwa , wayalalüin sumanajee tü sikaleeka Maikou jee Piruwachòn",wayuu__wikipedia_guc__2025

Wainmasü sukua’pa tü Jiiko jee jiiku eesü sünain maloukatalüin ottamüsia maatalüin jee kasúin ottamusia mutsiain,wayuu__wikipedia_guc__2025

A'üi,wayuu__wikipedia_guc__2025

Padre del marido de una mujer Chii a'üikei nia chii wayuu toolo nushii sümajachi wanee jiet,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ta'aüi sümaataalaka tü jietka nümajatüka chii a'achoinkei,wayuu__wikipedia_guc__2025

Aa'irü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süchiki aa'irü Aa'irü (alijunaiki: tía) shia joolu'u wachuntapa sünülia nüwala washi, süwala wei",wayuu__wikipedia_guc__2025

Aa'irukat ainjatü wapula müinka sain wei,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Aa'irükalü choüjasü sümüin wayuu süpushua , namüin naa tepichikana , jimotnü, majayutnü jee jimaalii",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sünain tü waküaipakaa tü nushünüka - nüwaala chi washiikei wairü, aa'irü jee müsüjaa tü süwalaa tü weikaa , eei'yü jee we'ein",wayuu__wikipedia_guc__2025

Achon'irü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Hijos de mis hermanos por una mujer Achon'irü shiia tü süchon tü aawalakalü nüchon chii aawala toolo,wayuu__wikipedia_guc__2025

Akutkajaasü mma,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü mmaka sükutkajapa, tü sütchinka antüsü shiinaluje, ma'püsü, katchinsü, tü mmaka akutkajasü Ka jamuin tü planetaca cooyosü sütuma wane ipa' ichesü süma la'tain Shia, peipajirasü sünülia placa tectonika",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü mmaka akutkajawaisü wanepia, je nojotsü imetüluin Main",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Maka imetüluin sukutkajain esü süpüla, süjuttiruin michii , asüsetiruin palaa, ainkü mussüja sain wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Emetulin Main Shia waima kassa sülüjapünaka, maaka kamale süma sükutkajain, jalekualin shipijain , jerain tü sütchinka, ayawajünüsü shika tü eskala de rither; tüyale Shia tü ayawajaka sütchin tü mmakat sükutkajale, sütija aü jalain sajalajain tü sutchinka",wayuu__wikipedia_guc__2025

Anfibio,wayuu__wikipedia_guc__2025

"naya na wuchikariruwa keipeshekana, ayawatünüshi sütüma nepijain sünainje tü arütsüka sa'akaje tü wuinka (periodo larval ) ere nasanalüin Main",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü anfiobiokalü naya na iperu'ui, taataai",wayuu__wikipedia_guc__2025

Asanaalü Walekerülü'ü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Alijunaiki: Navegador web, Navegador de internet",wayuu__wikipedia_guc__2025

Alijunaiki krinko: Web browser,wayuu__wikipedia_guc__2025

Aüliijana,wayuu__wikipedia_guc__2025

"süliijana wayuu Aüliijana (alijunaiki: collar) jüpushuaya tü aüliijanakalü juma'anakalü wayuu jükorolo wayuu anajananüsü julu'u pachiisha wainma ji'ipa'apa tü aüliijanakalü eesü tü kanuliakalü sattapierü, manaliaa, tu'uma, kasushii, jüpüshuaya tü kakuunakalü aüliijana münüsü jütüma wayuu Tü koroloo ojü'üteriakaü wane akuaipaa ekale miyo'ouin mma'aka jain kasachiki, pa'ünaa,asiiru, keewani, müinka eere jülatuin makalaka tia yaasü aapünuin tü aüliijanakalü, jüjütaayasü wane Putchi mi0'u julia jülatüin wane aküaipa ekale mojuin julia ein wane kasachiki",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü aüliijanakalü esü jüpüla jüma'anain jieyuu otta tooloyuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Einasee,wayuu__wikipedia_guc__2025

"E'inasee E'inasee (Tulu) (alijunaiki: silla) sünüliaka Maii tü einasheekalü Tulu agua suchuntiaka natuma naa watushinukana sümaleiwaya,Tulu shia tü aikajüleekakalü atumaa eesü,napüla naa tepichikana,napüla naa alaulaayuukana jee süpüla wayuu de türa arütkain sutuma türa wayuu ou'najajirain souu,maima sukuaipapala tü tulukalü eesü sulu patsuwai, makalaka süikajüle tü a'nutkalü jee süikajule tü wayuu alaulaayuu süma oojoo eesü tulu süpülajana türa wayuu majayülü,eesü tulu suluu saja'puinkalü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Süpushuaaya jee suluu sukuaipapala eesü suluu püchiratuin eesü suluu lakayain shia otta,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eepünajeekainee sukuaipa natuma naa wayuu kuyamaliikana,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ekirajaapülee Mülo'usüka sulu'u Wenesuweera,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ekirajiapülee Mülo'usüka sulu'u Wenesueela sulu'u alijunaiki Universidad Central de Venezuela shia eere nekirajaain na alijunaka jee wayuukana sulu'u mmakat Wenesueela,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tia ekirajüleeka chasü ottusu cha alijunapiapa'aka Karaaka,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jaleesapa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"tü jaleesapaka mujui yaasü waimain wajira Jaleesapa (alijunaiki:?)shia wanee wünü motsojusu sulia suma pasanüachein tü sujuyainka otta tü supanaka jemetanchansu Main sheejun,ekajui tü suchonka ishochensü sou,otta shukuin shia wuchii Maka mürüt",wayuu__wikipedia_guc__2025

Otra musiya tü wünüka anasü süpüla akumajia luma'a oulaka kusinapia,wayuu__wikipedia_guc__2025

"tia ainusu amuyupa eree alin shiire yotojolo,anasümain shia kasamalasü Main sulia türa laminaka sukumainka alijuna",wayuu__wikipedia_guc__2025

Waimashanta tü wunuliaka yayaa wajira Kolompia ottüsü yaje sootpaje woopuko chawatka palaamuin jepiramuin chamuinreya wuimpumuin jalala matüjansat outta maalü outtusu muleka sulatüle waima jouttai sau wünü kainyouleshi süpüla miyaasü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jaloouli,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jalooli (alijunaiki: servicial) Shia naa wayuu jamaamaka ma'in akua,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tu wayukaluiruwa jaloika sümuin wanee mapa ere shipia wayuiruwa mûsiaka sukajejatuin nain nimiwaa suka jamüín juttatuüsu tu wopukala nupulee epunajeret nia esü supula sainratjatuin supushuwayuka yalayala supula kaika supushuwale,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jime,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jime Shotok pargo rojo Jime jo jima (alijunaiki: pescado) Jima müsü tü wayuukalüirua cheje'ewatka wopujee,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü jimeka eesü shiroku palaa je müsi'iya eesü shiroku wüin jamatsü jemetsü ma'i tü jimekat watta saalin süpüshi tü jimekat ya shiroku tü wüinkat,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Jimekalu jeemetüsumain eesü süpula aasalalajünuin, Sümojitajuinuin , ojuriichajünuin , atulaajunuin Jee Asiijanuin",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jurulaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"süpana jürülaa Jerulaa jo Marauya (alijunaiki: Maravilla, natüma naa atüjashiikana: cundeamor, balsamina) süsii jürülaa Süpana wuitüsü, süüsii maloüka, tü jürülaaka natüma na wayuu epinasesü, süchotole wayuu, ayüjanüsü tü marauyaka eitanütsü sünain eree eikain, ka jamuin anasü main, waima anakaa apüla",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Apünalasü sümuiwa, anasü sümuin wayuu ekei ayulin süsha, sükalain asha, tü süchonka wuitüsü jo'üiwa, mülouyüpa shii maloükasü, ishosü sülüpüna",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ajawajawaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü Ajaawajawaakat (alijunaiki: tejo wayuu) shia wane su'uluku nemi'ira naa wayuukana,wayuu__wikipedia_guc__2025

Süshalira tooloyuu; tepichi otta miyo'uyuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ashaittünüsü süka ipa eekai kapa'achein, eesü wane kanüliasü meera, e'itaanüsü wattalu'u ma'aka sa'in jarai tüna",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wane shaitüi apünüinwai ipa nüma'ana, nujutuinjatü sünainmüin tü meerakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Akanajüshi chi eekai nü'ittüin tü meerakat o'ulaka müleka nu'ttirüle niipaain sü'ütpa'a,wayuu__wikipedia_guc__2025

Akutajaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ni'yataain wayuu toolo tü akutajaakat ya nipialu'u otta wane mma yapasü nutuma süpüla nüpünajüinjachin sulu'u tü nittiakat,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ottushi joo nia sünain akutajaa tia mmakat süka chajaruuta je müsi'iya polu niayataayakat wayuu sünain akutajaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Wattasalii sukua'ipa akutajaa: eeshi chii wayuu epitajüikai süpüla süntia juya anolinjatü süpüla nüpünajüin,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eeshi wayuu akutajüin süpüla nejepüshee,wayuu__wikipedia_guc__2025

eetashii chii wayuu akutajüinkai wopu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Alama,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Alama wüittüsü Alama: Tü alamakat, shia wane mujui, ajuittüsü soo'opünaa mmakalü supushu'ale, anasü süpüla shiküin mürülü, paa'a, anneerü, ka'ula",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jouutsü juyapü yaaya woumainpa'a,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Müliashii na mürütkana nnojorüle alama süpüla neküin, wattakuatsü wayuu, sulu'uu mma wattamüin süchiirua aire shi'ire",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü alamakalü wattasaali süpüshi, eesü mulouin, eesü motsoyunnuu, soo'opuna mmapa'akat eesü maka 11,500 tü süpüshikaluirua",wayuu__wikipedia_guc__2025

Cha'ya México eesü maka 1,wayuu__wikipedia_guc__2025

300 tü asotokalu yala otta müsia tü alü'junakalü yalaimüin,wayuu__wikipedia_guc__2025

"shiasa'a ayaawajünapa shia so'u mmakat, antüna anain shiain México waimakalü ma'i süpüshi alama",wayuu__wikipedia_guc__2025

Apülajawaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Apülajawaa münüsü sütüma wayuu müleka eere wane asürülawaa aamajawaa, sünain eeinya tü nüpülajaaka anainje müsüjese naainrüin tia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Müleka eera wane nülapüin müichi joolu'u pia nümünüle nülapüinru'u na'inrüin tia, asürülaashi nia süinain nüpülajaain nojoishi shirüin wayuu nojoishi sünainpünaain nuwayuuse otta nüpüshirua asüshi nia wunu'u süpüla tia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Arüjentiina,wayuu__wikipedia_guc__2025

Arüjentiina Shia tü maapakat sulü Amériika Arüjentina eitanusü sünain tü juyakat 1994 sutuma piama shiki apunüin ounmainwa otta tü anayawatse joutai (Buenos Aires )sumakat alijüna shikipujet tu maapakat,wayuu__wikipedia_guc__2025

Apunüin sütchin tü maapakat,wayuu__wikipedia_guc__2025

Esü tü metcosur sumakat alijuna soü tü juyakat 1991 akumujunusü sutuma alijuna,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Latinoamerikana otta kariwe süpüla tü juyakat 2020 ,esü 0,845 shajia wayuukalirua sulüü tü sukuaipakat ( Desarrollo humano)sumakat alijuna Arüjentina Shia tü ma'a mioüsükat sunain tu achajaka otta ekiraja sutuma alijuna",wayuu__wikipedia_guc__2025

Asema,wayuu__wikipedia_guc__2025

kasemashi chii wayuukai ottapa Asema (alijunaiki: leña) tü wunu'u jutkaluirua ashot'tünüsü süpüla asemain jatüin Shia,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü toolayuu süma jieyuu Naya ainraka ayatawaka tü, na tepichikana , Eshi sünain Tü alemuchajaka asema",wayuu__wikipedia_guc__2025

"sünain tü achajawaka tü siki'kat cheijasü sülüjünuin polü, chajarruta, supüla süwajünüin tü wunülika , tü anaka süpüla asemain",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü asemaka anekanüsü , nojotsü ashottunuin ekeie'ene siiki, kamalainka ma'in sümüin tü wayükalirüwa Shia tü aiipiaka ka jamuin kemechisü, anasü tü sümechika süpüla aajaya arreepa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Wainma tü wunülia tü sünekalaka tu wayuukana süpüla süsemain,wayuu__wikipedia_guc__2025

Pirrajapain: Asema,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü wayukaleirua kasemasü sünaije surulaa jee süsa'a kasapanai müsia tüü juunaa, cocoutaa, karuwon kasemashi chi wayuukai nünajapa chuwatüsü sünain wane kashi",wayuu__wikipedia_guc__2025

Kasemasü atuma tü murukalairua süpüla tü meikai Juyapü achuwajawa Sikii,wayuu__wikipedia_guc__2025

Atükaa pootshi,wayuu__wikipedia_guc__2025

Atükaa pootshi (alijunaiki: amasar barro) wane shi'yataain wayuu jieyuu otta tooloyuu sümaa tepichi,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Achajaanünüsü pootahi eekai anai süpüla atükünaa Aka, atükünüsü miichi otta wayuunkeera süka tü pootshi aneukuushikat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü atükaakat pootshi anasmain supansainjatuin supüla anainjatuin shia achajanuinjattü potchi ekei anain supüla nojoluin sottüinjatuin sutuma kai shitanapat ,supüla josointuin shia supüla kai",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü potchikat sukumajanapa supüla shaitijia tepichi jimotnu akumujusu wayuunkeera otta Michi supüla shaitajain esu sukumajayain shiaku murut,wayuu__wikipedia_guc__2025

Sutuma alaulayu sukujula tü potchikat anainjatuin supüla pansainjatuin tü shiayatain tü jimotkat,wayuu__wikipedia_guc__2025

Che'esaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Che'esaa (alijunaiki: arete) Piama ta cheesaa ayataakai numaa chi aluwataashikainia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ache'esa Na wayuukana jieyukana na'atuin supula anachon naya otta palajakana la'arayuu mushii shia tu nawashiruinka na'a wayuukana,wayuu__wikipedia_guc__2025

Shi'ipajee sukuwa'ipa Aretes,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eeuro,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Eeuro (alijunaiki: Euro) shiia netka chejeewai Kot'ta Eeuropaa (Unión Europea) makaaya sulüko tü EeuroSonaa suitua shiia su'umashe: Alemaania, Autüria, Chiipüre, Epaainya, Esütoonia, Irülanta, Itaalia, Küreesia, Luksenputko, Maatta, Mmairua Neerülantia, Pirülantia, Püransia, Pottukaalü, Sülowaakia, Süloweenia siia Weerüjika",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü apunuin chooüjaka joü'mmakat Eeuropajatü yooyusu müin sumaa UE, tü shiairua: Alijunapiapa'a Watiikaana, Moonako siia San Mariina",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Sutnetse apanusuyajee sutuma Antoora, Kosoowa siia Monteneekera",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sutuma makaa tü Eeuro suliiasu kassa sunainmüin 330 miyon tü Eeuropeea, siia 175 miyon alijunayuu soou supushuwayake mmakat sumaa 150 miyon Apurikana",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü Eeuroka shiia tü netkaa piamajatuka soou mmakat sunain awanaja kassa siia tü aikunashataka suchikeje tü netka Dolarka chaa Mma Mulo'usu Ameerikajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eii,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eii (alijunaiki: madre) tü putchii Eii nakat, shia wanee pütchi supulaa ayaawatia apushii, tü Eii shia tü wayuu jietkat kajutüsukatumain suka jamuin shia tü eiita'akaa süpa'a tü mmakat nakuwaipaa na wayuukana, shia tiaa jietkat joukana anaijee otta miyouyukaa anaijee napushuwa na wayuukana, joushi waya wapushuwaaya sunanaijee tü eiiwaakalüiruwa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü eiika shia tü palajatükat wayuu ekirrajaka waya sunain tü kasa choujakalü watüjain, shia eitasükaa wakuwaipaa otta eikirajaka waya sunain supushuwaa tü wakuwaipaa ma'aka wayuuinwaya, shiajasee makaa choujainmain tü eiika, sünaijee shiakat wayuushi waya, miyoushi waya otta atujashi wayaa tü kasaa anasükat",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wanaa sümaa jouin otta tepichin waya e'etüjülia tü jiet Eii nakaa, ma'akaa ere wanee kasa mujüsü wairuin sunain tepichin wayaa, tü weikalü ashajasü wamaa otta sünoutüin tü kasaa mujusu wainrakaa, otta sünainajee tiaa kajutusu wakuwaipaa wamuin otta kajutusu sukuwaipa wanee wayuu yalejee wamüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Otta nojotsu nee shian shiikirajuinjanai anain wayaa tü wayukaipakaa supula wayuu anashiinjanain wayaa, tü eiikalüiruwaa shiikirajuinjanaa waya sünain asukaa, arülejaa, ainjaa suii, ainjaa kanasü alakajawaa, ajaitaa, akumajaa michi otta supushuwaa nuküwaipaa wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sukuwaipa Eii,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ekiaala,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ekiaalaja (alijunaiki: pañoleta) Tu ekiaalajaka shia tu sunainka tu wayuu jietka Shiyawase wayuu jieru , tü jietka kekialajasü waneepia supula kaika , sulia yarutuin sualaa sutuma maa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sujutta sutuma wayuu Tüü ekiaalajaka kajussu sutuma tü wayuu jietka, sünain jutkata , sünain mi'iraa , alaapajaja waima sukuwaipa sünaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Soo'omün tü putchika Concepto de Pañoleta,wayuu__wikipedia_guc__2025

Epaainya,wayuu__wikipedia_guc__2025

Epaainya Alijunapiapa'a mulo'usuka {{{alijunapiapa'a mulo'usuka}}} Wayuuirua sulu'u {{{je'rashin_wayuuirua_sulu'u}}} Miichi eere na ekiipü'ükana {{{miichi eere na ekiipü'ükana}}} Anüiki aashajaanüka {{{anüiki aashajaanüka}}} Nanülia na cheje'ewaliikana {{{nanülia na cheje'ewaliikana}}} Ekiipü'ükai müinma yaa {{{ekiipü'ükai müinma yaa}}} Natneetse {{{natneetse}}} Jalapünaasü Nümülo'use nuulia palaakai n/d Saja'apüin mmakalü n/d O'ttusu no'u: n/d Wayuuirua eekalü sulu'u: Süyaawase wayuuirua sulu'u: n/d Koorika postaala münaka: n/d Nayaawase süpüla kachuweera: n/d Nayaawase sulu'u internet: n/d Epaainya (alijunaiki: España),wayuu__wikipedia_guc__2025

Epaya,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nia chi achon jemeishikai palajana, epayaa namüin nuwalayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ne'irumakana,eesüjase ekawaa wana sümaa sujuittüin wane jo'uu yaa saa'u Mmakalü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chi epayaakai maka toolole nia kojutushi sutuma nüpüshi, nia chi ainmajakai nuwalayuu, nii, noushi",wayuu__wikipedia_guc__2025

Epieyuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Epieyuu shia wane su'uluku tü e'irukuu eekat na'aka naa wayuukana,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chi wuchii natuushikai naa epieyuukana nia chi waluuseechikai; ""watuushi chi waluuseechikai"", müshii",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ichii,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ichii Ichii (Alijunaiki: dividivi) shia wane wunu'u chejewatka Antillas, palaaje sünain Ameerika Uuchimüin, Ameerika pasanainkat otta müsia uuchipünaa sünain mmakat Meejiko",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü sünüliaka sientipikat shia Caesalpinia coriaria,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü süjü waüiyeeka ichii aapanüsü süpüla alaajaa atairü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Otta müsia aapanüsü süpüla ajüjia otta müsia süpüla aainraa shupuuna,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü wunu'ukat tüü eesü müin saa'in kulala sa'ato'upüna wane pinchi,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü süpanaka aapanüsü süpüla shiküin mürüt müin saa'in pa'a, ka'uula otta müsia anneerü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eere Kolombia sünain tü mi'iraakat Reinado Nacional otta müsia Mi'iraakat saa'u Ichii yaa Süchiimma, Fiestas del Dividivi, sulu'u mmakat Wajiira, aainjünakat saa'u ka'ika 15 sünainmüin ka'i 19 juya'wai",wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü ichiika shia wane wanu'u yaajewalü yaaya sünain sukuwaippa wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Mi'iraakat tüü kojutsu sünain kachiküin, tü akuwaippaakat otta müsia tü a'yatawaakat sulu'u mmakat otta müsia sünain sukuwaippa wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Iiwa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Iwa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süyaakuwa Juyaa Iiwa (alijunaiki: Pléyades, Los siete cabritos) chii Iiwakai nia wanee shili'iwala miyo'u; nüchon araliatui-warattui sümaa sa'wai-piuushi",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Otta jo juyapa'a nia süchon woushi palaa, shii kasa supushu'ale shirokü wüinkat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Chii Iiwakai alatüshii nichikejee juya eere saamatüin tü mmapa'akat,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nüntapa'a iiwa, wuitüsü tü wunu'uliikat so'oopünaa mmapaka süpushua'a; joulaa müsia emiraa sümüin mürülü, namüin wayuukana",wayuu__wikipedia_guc__2025

Imeeirü,wayuu__wikipedia_guc__2025

shiawase ( Alijunaiki: correo electrónico ) alanirüt pütchi süma süshajüshin sülümüin waneeya shiawase,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süpüla wane wayuu sülüwatain sünüiki ashajüshi sülümuin waneeya shiawase , müin yaaka sülüwatain pütchi ajuupajüsü Shia putchia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"che'ijasü wane komputatoora o'tta süma wane internet aka jamuin, Shia shiaataka aka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shiawase wane wayuu wanawainjatü süma sünülia , anasü süpüla yotirrawa süka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Moülia tü shiawase che'ijasü mai , achuntünüsü mmakaa püchajale ayatawa, mmaka püshajirale sülü tü ekirajülekat shia'aleya achuntanüka palajanale",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jinnuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jinnuu shia wane su'uluku tü e'irukuu eekat na'aka naa wayuukana,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chi mürülü natuushikai naa jinnuukana nia chi walitkai; ""watuushi chi walitkai"", müshii",wayuu__wikipedia_guc__2025

Junu'use wayuu jüpüla wanülü jeketü covid-19,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chii Jukuwa'ipa aluwatawaa kolompia, n'ia ayaawataaka jukuaipa na'a wayuukana ju'luu noumain, jaalii tüü, oonoshi jumma tü ji'piika wayuu jüpüla eiyajaa tü ayuulee e'ka joolu'u",wayuu__wikipedia_guc__2025

jüsala tüü ojuitusü wanee a'yatawaa cha'a wuinpumuin jüpüla aa'inmajirawa jüliia tü ayuuleeka covid 19 münnaka,wayuu__wikipedia_guc__2025

a'nnas wayüü mu'inka jüü'lakunülee tü junu'se laülaayu maa aka tü: -o'lojooka pejeewa tü ajapüka jumma wüin -kei'chera waneepia -asakaa wayüü wattalujelü -asuinjana ji'pii laülaayu maa aka aa'in Alouka,wayuu__wikipedia_guc__2025

"- jüpüla aiwa alee, shunuii o'tta achiijawaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Samuttapai,wayuu__wikipedia_guc__2025

- Júpüla a'ttetelü a'iin Maluwa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"- jupüla shunuii Wannee putchii natumma n'aa laülakana jutkatchi wuinpumunshana jülüü tü Wayüü Araurayu münnaka, e'lee oonowanuin amaa o'tta kojütüin atüma naa wayukanainnua napushuwayaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Juusayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Juusayuu : Shia wanee E'irukuu wayuu, eitanüsü wanain nütüma laülakai Utta, aluwatanüshi sümaiwa nütüma Male'iwa",wayuu__wikipedia_guc__2025

shi'iruku Wei tia,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Na Juusayuukana amünüshii soutpünaa mmakat nütüma Utta; ""Na anamiakana Jee pülakana'in sünain jachichaa"" Kasiwanot Shia tüü wuchii,süchikanainkat wayúu Juusayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Müsia e'itanüsü wanee jeer sünain wei'rukuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ipapülee Shia noumain wayuu Juusayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

 wayuu Süchikua Jusayu tü eirukuko tü ojuitasü sümaiwa pnaijee chii ipa Utta münakai cha'aya wajiira shiawatia sükua'ipa wayuu eepünale nantiirai sünai wanee alapajaaa otta miira,wayuu__wikipedia_guc__2025

"wayuu anasü, kamanesü,ekirülü,aipüralü shiechin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Niasa chi laülakai wayuu kamaneeshi,aikalerüin sukua'ipa kasachikü, wanee achuntaa jierü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jusayu wane eiruku,kottiraalü süma tü waneiruwa eirukuka, kajutusu eepünale nantirai",wayuu__wikipedia_guc__2025

Akatkulaajiapana,wayuu__wikipedia_guc__2025

Akatkulaajiapana LibreOfficejatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Akatkulaajiapana (alijunaiki: Hoja de cálculo) shiia wanee püroküraama eere anain supüla akümajiaa anaaka apüla awanajaa tü atijaaya numeraa otta müsia ashajiapüle'numeraa , antunusu anain müin saa'in wanee tapüla aainjushi müinka wanee Kulaala (Tü makaa eesü supüla sukumujüin wanee matüriisü piamaja'apüinrü sha'washa'watüsüka siia palastasü)",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Kulaala shiia wanee waneeyaawajia palajatükaa so'ü achikiimaajatü sulu'u tü akatkulaajiapana, ein ekerotunüin tü sulia'akat siia tü anaatakat tü akatkulajaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesü supüla waneepiain aainjaa tü akatkulajaa ee kapülein süka ayaawatia siia eke eein ashajia saa'u kassa Ayaawase,wayuu__wikipedia_guc__2025

Amakii,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Amakii (alijunaiki: lirio, natüma naa atüjashiikana aijuna lirio crinum) shia wane wuitoulia anachonsain süsii , yayaa wajira apünajasü sümuiwa, nojotsü cheeijain süpünajunüi, joütsü saaka miojui woümainpaa, otta waima mmaa amerika",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Keipesesü je tü süsiika mulouyü süna kasüsü, jattairü eree en jososü ayatüsü apünalain",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ashajia,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Ashajia (alijunaiki: tiza) shia wanee potchichon Kasutot ainjunaka makatka saa'in wariia ko'usü, anas supüla ejeerajaa wane kasa, karalo'uta, pisaara sutuma alijuna ekirajunüin Wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

tü makala yaa cho'ujaasü supüla ashajaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sunuliasu tü ainjushi sukaa yesaa so'ü emijakaa sumaa woliche (Pool) apanusu ashulejanusu shi'ichipüna tü wunuko supüla nojolüinjatu achuchejain sushetapaa tü wunuko, tü Ashajia achuwerajanusu supüla tü makaa sumaa wolicheka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Ashajia ainjunusu sukaa yesaa siia wuin ajurut'tunusu sumaa waneeirú kassa supüla müinjatu soupaa, kettapa shiia oyotunusu sulü wanee supülajana müin sain wariachon joüchon",wayuu__wikipedia_guc__2025

Kettapa shiia sulü supülajana ayutnusu siia eitanusu supüla kai josoiwa shiia; yalejee yalaa aikunusu sumüin ayatain sukaa tü Ashajia,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü ashajiaaka eesü wane akalu'ujünawaisü, aainjuushi jutuma aljuna wattaje'ewannu, jüpüla ashajaa julu'u eere jikirajaain tepichi, waima jüjüjia, ala'ajanusü jajalajaapa ashajaa, malu'upa jia mano'uchonsalü achuntusu akau'ujunaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Asiipü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Hijos de hermanos y hermanas,wayuu__wikipedia_guc__2025

Avena,wayuu__wikipedia_guc__2025

"shia wane asüshi, anasümain süpüla asha'kijiria tü sei'ta sa'akapünakat süsha' wayuu , anasü süpula süsüin wayuu ekei sukarrain asha' , waima Main tü sa'anasiankat sümuin tü shiiruku süma süttaapaa wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shia wane attie amalajasü sutüma tü jemiaika , cheijasü muloü wuin sümuin, aisü sümuin tü jososka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süsüin wayuu ekei aürülein, ka jamui , süsapa mussain ekei emirain , anasü sünuin wattachon süma sayüna, sümüiwa je süma süchirra paa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ekawaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ekawaa (alijunaiki: Comer) Shia tu Alatiiraka ekülu sulüpuna wamulaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Ekawaakaa namuin naa wayuukana shiakua kamanewa musia antirawa, outkajawa, shikiira wanee kasa alatsü namuim ¿Kasa ekanaka Ekiira ? Soumuin tü putchika",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ekirajawaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ekirajawaa (alijunaiki: enseñar) Shia tü ekirajawaaka wayúu natuma na atüjakaa süpüleerua wane kasa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ekirajawaa sutuma wayuu Na wayuukana ekirajaashin tepichiiwa'a sutuma noushi ottaa sutuma neii,wayuu__wikipedia_guc__2025

Energía eólica,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shia tü sutchin tü jou'taika, tü energía eólica münakat sütüma Alijuna , shia tü apanaka sünainje tü sütchinka tü jou'taika, anasümain ka jamüin matüjuin salü ajatta, awanajawaisü wanepia, otta süma tü sükümalakat tü kachuwera sükümalakat tü alijunaka ( Aerogeneradores ) tü eitanüsü ere sapanuin jatüin pansain sutchin tü jou",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jemiai,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jemiai / saamataa (alijunaiki: frío) A'ayula molü je molü'ülein ain, anainjee Shia, naaya acheekaakat, eesü saamataalein jia, antiraasüü ama ayuulii",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jimeemasü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jimemasü eesü wane'eya sünülia natüma wayuu: jümepü (alijunaiki: bombita) wunülika tü yottüsü sümüiwa jat' tairü jain kái sümüin nojotsü amalajain, ( resistente a los cambios climaticos ) tairü ein jemiai",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü süpanaka wuitüsü, süüsiika wanejatü sülia tü wane wuitoulia, tü süchonka yüttüsü kalerüsü sü'ü, koisü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Aajuna,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aajuna(por encima de uno) Tü aajunaka Shia tü kasa eitanaka warralou maaka tü ekiyalajaa,woma, woorra,etamüsü wane sukuipa nüchipüna outushikai apütain najüna jawatüin No'u eeta müsia najuna chii oulaküikai",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ajapü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shiakua sapaju wane wayuu chaaya Wajiira Ajapü Mano Shia wanee shi'ipa shi'iruku wayuu, sümainjee sütüna Kerain sünaimüin suchon süjapü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ajapü (derecha) ekia, epe'e ( izquierda)",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü wajapükat kachonsü, ja'rai suchonyuu, kapato'usesü, anas süpüla apawaa wane kasa, ajaraitaa, achüijawa, apüttaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shia tü weirukukalü wepetkalaka wane kasa, samatüle shia, eke jain,",wayuu__wikipedia_guc__2025

Anamia,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chi anamiakai nojotsü kasajatüin nümüin tü mojulawaakat, nojoishi kaachijaralin, nojotshi katkaaralin, nojoishi jieyuuulin, asoktüshi süka anakat akuaippa sümüin wayuu, anamia nia sümüin tepichi",wayuu__wikipedia_guc__2025

Chi anamiakai nia aikalaaka süpüla pütchi müleka süntüle wane maüüna sünainmüin saalinjee saainjala,wayuu__wikipedia_guc__2025

Chajaruuta,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chajaruuta (alijunaiki: Machete) shia wanee rüiit joüchon, sumaanaka Wayuu süpüla ayataa saa'u mojuui",wayuu__wikipedia_guc__2025

Saja'apüin Chajaruuta shiia 60 cm otta müsia kasasü wanee sa'ataka,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Chajaruuta supülasu achoota mojuui, ashotta suwariashe sukaraa, anaata kassa siia waraitta saakapüna mojuui",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wanepiia tü makaa kasasü sutuma Wayuu kajamüin cho'ujasu süpüla ainjaa kassa shiiale achajaa siiki, erajaa wunu'u, achajaa wariia siia eeke ein sutuma Wayuu, tü chajaruutaka akasajanusu sujuitapaa wayuu süka wanee ipa anaka süpüla akasaja rüiit otta müsia chajaruuta",wayuu__wikipedia_guc__2025

Sumüin Wayuu tü chajarutaka cho'ujasu kajamüin ayatajie müin saa'in tü polükoo supüla asukaa siiki otta müsia tapüla supüla aainja wanketa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Chiipü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chiipü (alijunaiki: circuito integrado, chip, microchip)",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eirajaa Sümüin Kolompia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eirajaa Sümüin Kolompia coro: Tü talataa pülaskat main Tü talataa matujainkat ajatta sulu'u tü asipala aiskat ojuitusu tü anaska akuwa'ipa (piantüa) Ajalajasü akait majuskat ma'in Antüsu tü tashi pülaskatmain I Kenasü tü jayuikat mayokujainsat süwarala kottushi na wayakana waneepia tuntü ma'in saakapüna kalena natujaulu tü nunuikü chi outakai sa'u kurus,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jakala,wayuu__wikipedia_guc__2025

"jakala jüyaapo'u Jakala (alijunaiki: Schistocerca cancellata) jakala joüsü jüyaapo'u sopüna tu' maa'paka jemeyushi nia wanee wuchi eküshi süpana wunuliia jüyaapo'u sumaaa joutalio Shi'ipajee sukuwa'ipa ""Schistocerca cancellata"" Langosta Voladora",wayuu__wikipedia_guc__2025

Junu'use wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Junu'use wayuu (Medicina wayuu) tü junu'useka wayuu anasü jüpüla ayuuli maima,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Paliise: tü wunu'uka antüna anairü uuchitu (MACUIRA) palaapüna wopumüin ja'aujee Nasaree,wane wunu'u jerutnu apanalü jüma ja'apüyüüin jia maima pütsü junooin otta ishooshotain jia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aainjia otta apülajaa Nnojotsu aaijünüin piichipa'a a'yataana anairü wuna'apü, eere yüütülin, nnojoluinjatüin jaralüin eerüin tü jaainjiaka, müleka jitnülee jutuma wayuu, mujeerü jukua'ipa, kapayalain, otta musia jiaya amulüijeerü jujutpala",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü wayuu aainjasüjatka jaainjainjatü nnojolüiwa kasain jiküin, nnojotsü eküinjatüin asiijüshi ju'ulakaleeinjatü e'ejü wanee kettapa jaainjain tia otta musia jiaya ishoinjatü jushe'in juma jikialajaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Aima'a,wayuu__wikipedia_guc__2025

Aima'a (alijunaiki: chicha de auyama) Wane uujolu jemetsü ma'i aaijuushi süka Ai alakajuushi aima'a sunülia sutuma wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ainawaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü A'inawaakat shia wane su'uluku tü nashalirakat na wayuukana,wayuu__wikipedia_guc__2025

Wane suwala'ata sünülia shia a'inawaa süka yoshushula,wayuu__wikipedia_guc__2025

Piamawai wayuu shaitüsü sünain,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Asha'walaashi wane ni'ipoujee chi wanee, o'ulakiraa müshi'iya süka tü yoshushulukat, apünüinwai nüüyo'u waneeshia, akanajüshi chi eekai kojuyatuain nü'ittüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

Aipa'awai,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Aipa'awai (alijunaiki: por las noches) Shia müleka eere wane kasa eekai a'inüin aipa'awai makatka: asaa wunu'u aipa'awai, atalejaa kaasha aipa'awai, e'irajaa aipa'awai",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ajuujawaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ajuujawaa wane sütüjala wayuu eekai ayuulin achon eekai pülain achon achajaanüshi wayuu eekai aapain jiipü eekai o'oojirüin wayuu oktüsü eekai sünainpünaain wayuu asiruu süpüla nujuujainjachin chi jouukai süka yootshi süpüla anainjachin chi jouukai sutumaje tia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Aküjaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"EETAASHI WANEE WAYUU,KAMANEESHI MA´IN ANASÜ NÜSAKIA NAMÜIN WAYUU",wayuu__wikipedia_guc__2025

"NIIKIRAJÜIN NÜLÜIN TEPIWAYASUNAIN KAMANEWAA OTTA SÜNAIN ASAKAA, SÜPÜLA PANSAAINJATÜIN NASOKUTIA NAMÜIN LAULAAYUU",wayuu__wikipedia_guc__2025

KACHUNTIAWAISÜ ASAKIA NATUMA NAMÜIN LAULAAYUU,wayuu__wikipedia_guc__2025

JAMAAYAA TAATA,wayuu__wikipedia_guc__2025

TA´LAULA,wayuu__wikipedia_guc__2025

TEPAYA,wayuu__wikipedia_guc__2025

TAWALA,wayuu__wikipedia_guc__2025

WALE,wayuu__wikipedia_guc__2025

TAANEE,wayuu__wikipedia_guc__2025

MAACHON,wayuu__wikipedia_guc__2025

TASHIMIA,wayuu__wikipedia_guc__2025

MAATEIN TEICHOIN,wayuu__wikipedia_guc__2025

TAATA,wayuu__wikipedia_guc__2025

Araawa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Panteera Araawajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Maapa Araawajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü Mma'ipakat Araawat (Alijunaiki: Estado Aragua) jiia wanee mma'ipakat saakaje 23 (Piama Shiiki sumaa Apünüin) mma'ipakat yaa Wenesueela,wayuu__wikipedia_guc__2025

Marakaai sükii ouumainpa'akalü Araawa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ouumainpa'akalü Araawa kepiüsü palaamüin Wenesuela,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süpalaamüin eesü Palaa Kariipe, süwüinpumüin eesü Oumainpa'a Tü Waairaa oo'ulaka müsüya Oumainpa'a Miraanta, eein ma'in sü'ütpa'a Outkapüle Mmakat, sü'uuchumüin eesü Waarika oo'ulaka süwopümüin eesü Karawoowat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Asüwaai,wayuu__wikipedia_guc__2025

Panteera Asüwaaijatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Maapa Asüwaaijatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü Mma'ipakat Asüwaai (alijunaiki: Provincia de Azuay) jiia wanee mma'ipakat saakaje 24 (Piama shiiki sumaa pienchi) mma'ipakat yaa Ekuwatoorü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Chimporaasü (Ekuwatoorü),wayuu__wikipedia_guc__2025

Maapa Chimporaasüjatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü Mma'ipakat Chimporaasü (alijunaiki: Provincia de Chimborazo) jiia wanee mma'ipakat saakaje 24 (Piama shiiki sumaa pienchi) mma'ipakat yaa Ekuwatoorü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Chünü'ü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Chi chünü'ükai wane wuchii jo'uuchon asüi shira tü susiikat wunu'u eere wunu'u kasiin eeshi chi wuchiikai wawaatüin sü'ütpünaa waawatshi nia waneepia eere wainmain süsii wunu'u,wayuu__wikipedia_guc__2025

Deltaa Amakuura,wayuu__wikipedia_guc__2025

Panteera Deltaa Amakuurajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Maapa Deltaa Amakuurajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü Mma'ipakat Deltaa Amakuura (Alijunaiki: Estado Delta Amacuro) jiia wanee mma'ipakat saakaje 23 (Piama Shiiki sumaa Apünüin) mma'ipakat yaa Wenesueela,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ei'rajeeria,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ei'rajeeria (alijunaiki: instrumentos) jia tü eeka nama'ana na wayuukanairua süpüla kepijanainjatü sünain wane kasa mi'iraa otta sünain wane yonna, otta süpüla wane jayeechi",wayuu__wikipedia_guc__2025

Kaasha Talirai Turompa Sawawa Maasi Tootoroyoi Waawai Eishira,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eküülü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tuu shikakat wayuu sumaiwa ekushi yosu'u otta muusia mokochira,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wattamau'lu ekushi 'yajaushi maikii suma leechi süchira pa'a otta kaleu'u, ekushi asa'ala kerasuu suma maikii otta nekui tuu shampulanakalü, kerasu tia'a otta no'unulee sakaa mujuikalü nakotchojuin tuu jaipaikat ,otta musia tuu suchonkat apiaa na'alakajuin nekuiin nekakatlü tuu iwanakat nalo'ojuin tia'a otta musia tuu atpanakat nalo'ojuin sumayalee kerasü tia'a otta tuu walitka nekuiin tiaa süpula'a nojoli'ina la'aulayu naya nekuiun tuu sheekat mujuii supula ayatanjunuin nayaa tepichajuin, nojoushii ekiin tuu shikakalüü wayuu maüliaa laulamatusnee",wayuu__wikipedia_guc__2025

Epijaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Epijaa (alijunaiki: Criar, mantener) tü epijaaka shia müleka wepijale wane mürüt süpüla jaloulinjatüin shia wamüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

Etaalasü wane epija tepichi wachon süpüla miyou'uinjatüin shia sutumajee wepijain shia,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü epijaaka watta saa'li suküaipa , Epijashii otta nipija'ala amünushi chii wayuu toolo nüntalee sünain wanee jierü ee kachoin joüchenu tepichii, nipija'ala joüiwa amünüsu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chii ashiikei Epijashii nüchonyuu joüiwa , süpülaa soü waane kaii epijanüinjachin sutümaa nüchonyuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ishiruuna,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ishiruuna (alijunaiki: chicha fermentada) Ishiruuna sünülia süka uujolüin aashüjüüshi süpüla süsüinjatüin wayuu a'yataasü sünain Wane ayanamajaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sukuiappa süpüla sa'innajatüin tü ishiruunakat o'uujünüsü tü maikikat,aashüjüna münüsia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Shia so'u piama ka'i je apünüin ka'i,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jaipai,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jaipai Jaipai (alijunaiki: Semeruco, malpighia punicifolia) Süpüshi tü Malpighiaceae",wayuu__wikipedia_guc__2025

Shia wanee wunu'u jouutsu wajiira,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nnojotsü apünajünüin, ajuittüsü shimiiwa'a soutpünaa mmakat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesü mülo'uin süsaa otta jo motsole shia,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wüittüsü süpana, iishototsü süchon",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ekünüsü sütüma wayuu, sünain iyein otta müsia sünain joloin shia, asünüsü tü sushulakat, otta jo imemut, tü imema ainjünakat süka Jaipai, Jaipaima'a münüsü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Süsüin wayuu sünain a'yatawaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü Jaipaima'akat eeitaanüsü süpüla jashüinjatüin shia sulu'u wanee posü ke'erouseinjatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"tü wuitoülika tü esü sülü woumainka, yotüsü shimiwa juyapou , anasü süpüla susüin wayuu ekei matchin tü shaka' , tü suralaka ayüjanüsü süpüla shipinasein wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jeketü Espaatta,wayuu__wikipedia_guc__2025

Panteera Jeketü Espaattajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Maapa Jeketü Espaattajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü Mma'ipakat Jeketü Espaatta (Alijunaiki: Estado Nueva Esparta) jiia wanee mma'ipakat saakaje 23 (Piama Shiiki sumaa Apünüin) mma'ipakat yaa Wenesueela,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ju'letaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Estar acostado Ju'letaa (alijunaiki: acostado) shia joluu sukua'ipa tü juletakat so'u wanee kasat otta süi Juleeta sünain atunkaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ayawatunusu sukua'ipa juletaa sünain weemerain Tü Ju'letaa münaka shia weinsala'apa suluu wanee süi süpüla eemerawaa süchikü wanee a'yatawaa süchikü arüleejaa, alatiraa ka'i sünain alapajaa otta müsia o'unajawaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ju'lee müsia wanee majayüt Süttapa Shia sünain je'era ka'i Paülü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Wayuu nüchekalashaana wanee Ju'letaa suluu süi süchikijee niyatain otta müsia süchikijee numutsain,wayuu__wikipedia_guc__2025

A'ttieekalü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"A'ttieekat Shia süpüshua'a tü nüpünajakat wane wayuu; makatka maiki, pitchuushi, waana, kalaapaasü, wüirü je waneeirua",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü a'ttieekat sulu'usü wane yüüja, aa'inmajünüsü suulia shikajüin mürüt, wuchii",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ousüna aa'ulu nütüma chi ka'ttiashikai, eesü müleka nuusirüle shia wayuu süka wane yanama",wayuu__wikipedia_guc__2025

Aa'inmajünüsü shia suulia jokoma,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ajapüna,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ajapüna(Aliijunaiki: Manilla) Sa'akaa tü einushikaa, esü tü einushikaa Wayuu, tia ainjüshi suka ji'itpai, supushuwaa tü sunakat esü wanne süküjaka o'opuna sukaa waimain tü sukuwaipakaa Sükümaajia Ajapüna Tü ajapünakat sütujain Wayuu esü wainma süküaipa sainjia, nütujain na laulayukana otta müsii tü jima'alikalirua süma tepiichikarirua",wayuu__wikipedia_guc__2025

Alhirya,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Alhirya, nisqaqa Aphrikapi huk mama llaqtam, chunka kaq hatun mama llaqtam pachantinpi",wayuu__wikipedia_guc__2025

Alouka,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süta alouka Alouka (alijunaiki: croton malambo) Tü süta wanee wunu'u kanüliasü alouka, shia joo wunu'uka atumaa tü sütakalü oshojünüsü shia sutuma wayuu süpüla shipinjatüin ayulee anasü tü aloukakat süpüla wayuu eekai alin süle'e sutuma uliyuuna",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süsunapaa shishanasü Tü Aloukaka Kouliasü wunapü watta salii kaasa anaaka apüla anasü sumuin shunui, oonojo ,kaküa aain ,süsüin jiyeyu süpülaa maachonwapü",wayuu__wikipedia_guc__2025

E'itanüsü sünain sümocho tepichi jemeishiyüi süpüla süjutümatüinjatüin jotta ekai chii ooüshüin alakajunüshii süka,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shi'ipajee sukuwa'ipa 1,0 1,1 COL000259286 - Croton malambo H",wayuu__wikipedia_guc__2025

Karst,wayuu__wikipedia_guc__2025

- Euphorbiaceae,wayuu__wikipedia_guc__2025

Amasoona (Kolomwia),wayuu__wikipedia_guc__2025

Panteera Amasoonajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Maapa Amasoonajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü Mma'ipakat Amasoona (Alijunaiki: Departamento Amazonas) jiia wanee mma'ipakat saakaje 32 (Apünüin shiiki sumaa piama) mma'ipakat yaa Kolomwia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Amasoona (Wenesueela),wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü Mma'ipakat Amasoona (Alijunaiki: Estado Amazonas) jiia wanee mma'ipakat saakaje 23 (Piama Shiiki sumaa Apünüin) mma'ipakat yaa Wenesueela,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ansuwaateki,wayuu__wikipedia_guc__2025

Panteera Ansuwaatekijatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Maapa Ansuwaatekijatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü Mma'ipakat Ansuwaateki (Alijunaiki: Estado Anzoátegui) jiia wanee mma'ipakat saakaje 23 (Piama Shiiki sumaa Apünüin) mma'ipakat yaa Wenesueela,wayuu__wikipedia_guc__2025

Departamento Antioquia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Panteera Antiookiajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Maapa Antiookiajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü Mma'ipakat Antiookia (alijunaiki: Departamento Antioquia) jiia wanee mma'ipakat saakaje 32 (Apünüin shiiki sumaa piama) mma'ipakat yaa Kolomwia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Apatawaa outusu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Apatawaa oktusü Tü apatawaakat oktusü nojotsü na'inrüin wayuu eekai eein ne'e, shia aainraka wayuu eekai ashüüin eeka asiipüin eekai achonlüin, süka kasalajaneerüin shia natuma müleka wayale ne'e anaatain sünain apatawaa chi oktushikai otta müsia wayuu eekai asiruuin nojoishi nüpataain wayuu toolo süpataainjachi jieyuu süka alejatüin tia sütüma wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Araaukat,wayuu__wikipedia_guc__2025

Panteera Araaukajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Maapa Araaukajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü Mma'ipakat Araaukat (Alijunaiki: Departamento Arauca) jiia wanee mma'ipakat saakaje 32 (Apünüin shiiki sumaa piama) mma'ipakat yaa Kolomwia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Asijuushi,wayuu__wikipedia_guc__2025

Asijuushi (alijunaiki: asado) Tü eküülu asijuushika shia tü shi'irukuuka anneerü akashajuushi jemetajuushi süka ichii süma seita ei'taana münüsia so'u asijaaleka,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü asijuushika shia tü shi'irukuu anneerü, kaa'ulaa otta pa'a asijaanüsü so'u shikemechi siki",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Palajana akashajünüsü süpüla arülainjatü, eichiijüna münüsia süpüla shi'itaanajatüin so'u asijaaleka, eesü asijaanüin süwatshe, süche'e, süchü'ü, süpana jee nüshü'ü ma'aka tooloin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eesü asijawaa eepa wane jutkataa, alapajaa, anaate'era sukua'ipa wane kasachikü, sünain shikiira achuntaa jieyuu shia asijaaka tü wayuu jierü yo'oyoka akua'ipa",wayuu__wikipedia_guc__2025

eemusüjaa asijüchii shikira'a wanee jieru'u Majayutpa Shia,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Mayasü shakatapa iipünajee shikira'asü atumaa asijüchiika sumaa aa'y, pülaana'a",wayuu__wikipedia_guc__2025

Otta okootushii,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jemetüsü ma'in ekaa asijuushii,wayuu__wikipedia_guc__2025

Nnojosu kasain müin aka she'ejü asijuushiika,wayuu__wikipedia_guc__2025

Asürülawaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü asürülawaakat sütüinjainpüleeruat wayuu müleka eere kasain ottaain, makatka eere eekai keewain wayuu asürütnütshi sütüma wayuu laülaayuu süpüla nüsüinjachi wane jawaapia eekai anain süpüla makatka tia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Chi keewainshikai nojoishi eküinjachin wane ka'i wane'eraya niküin saapünapa nümüin wane maiki asheperajaaushi sa'uu pali'i,wayuu__wikipedia_guc__2025

Keraapa naamüjaain ayaatünüshi süka wunu'u lania,wayuu__wikipedia_guc__2025

Kojutüinjatü nütüma a'innakat nüka suulia pachepachein nümüin tü kaainjalaakat,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ata,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ata (alijunaiki: brasil) shia wane wunu yütcheinsü supana shikaajuin murülü, annerü, kaula",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Otta atakat waima anakala apüla anasü shia supüla akumaja kulalaa,anasü süsain miichi,anasü shia sikin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Asotsü shia soopüna isashii otta jalala'a, wunu katsüinshi supula miyaasü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Atiiwajaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"atiiwajaa: (Alijunaiki :Dibujar) shia tü ekirajünakat süpüla wane sütijuin süshatüin sünain wane karalouta shiaku wane kassa, muinka saiin wane wayuu, wuchi, mürüt, Michi",wayuu__wikipedia_guc__2025

"jintülü atiwajaasü tü atiiwajaaawaka süpülajatü wane süshajuin sünain eree anain atiiwajaa , ekei muinka wuleshin süpula sukumajünuin tü keirekat sain",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Esü wane süpüla sütiiwaajain saü, karalouta, taapüla, iipa, kulülü, otsia sünain wane computatora",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wane jintüi maaka nütiiwuljale, niyaluin sünain tü jalüjaka nain, süma tü keirekat nain",wayuu__wikipedia_guc__2025

Atülaantika (Kolomwia),wayuu__wikipedia_guc__2025

Panteera Atülaantikajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Maapa Atülaantikajatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü Mma'ipakat Atülaantika (Alijunaiki) jiia wanee mma'ipakat saakaje 32 (Apünüin shiiki sumaa piama) mma'ipakat yaa Kolomwia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Awopujülü,wayuu__wikipedia_guc__2025

D-Link awopujülü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Awopujülü (alijunaiki: router),wayuu__wikipedia_guc__2025

Ayaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shiyaa Juyaa Katatumwa, Wenesueela",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Ayaa (alijunaiki: relámpago) shiia suchuwala tü juyaa juyaapüle so'ü mma, tü makaa akumüjusu chaa ipünaje soou sirumaka sutuma sütchin juyaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Nojotsu atijanüin jamüin sukumujaiwa tü shiyaa juyaa, eesü akuwaitpaa so'ü, kaa nojotsu shiian shimüinsuka kajamüin tü makaa nojotsu atijanüin sutuma Wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Karruwon,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Karruwon ( Alijunaiki: carbon ) Shia wane ipaa ichesü , jamamasü, mutsiiatalü, ewelasü sünainje tü wunülika ekei kakaliai'irüin mmapuin ettulüjia sümaiwa sünainje tü wuitoülika sümaiwa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"E müsia wane Karruwon tü sükümalakat wayuu, ashottünüsü süma irroluin Shia, ajüna müsia mmaapü, apüütaa müsia mutsian, anasü saajayain arrepa , pülana , alakajaya sütüma wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Chaama,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wane laülaa jierü kepiasü unainküin saashin laülaayuu mioyuushaana ma'i tü süchirakat jotontataasü tü süchirakat yaa sünainru'ujee, je müsi'iya tü laülaakat ekülü wayuusan meruuneemasü ma'i wayuu sümüin otta shiya'aya mïyouyushaana ma'i wüshi süma'ana joo tü a'lakajaayakat wayuu sütüma",wayuu__wikipedia_guc__2025

Chokoo,wayuu__wikipedia_guc__2025

Panteera Chokoojatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Maapa Chokoojatü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü Mma'ipakat Chokoo (alijunaiki: Departamento Chocó) jiia wanee mma'ipakat saakaje 32 (Apünüin shiiki sumaa piama) mma'ipakat yaa Kolomwia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eechuwaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eechuwaa Eechuwaa (alijunaiki: Jatropha gossypiifolia) Tü eechuwakat wane wunu'u jouutsü süpa'apünaa Mmakat süpüshua,kerachonsü tü süsa'akat wunu'usü sutuma wayuu tü shirakat süsa'a",wayuu__wikipedia_guc__2025

Otta müsi'iya tü süsa'akat wainma ayuuli anakat apüla,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Echuawaca anas tu siiraka supüla yoii supüla alakajüna,soojuin wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eitajaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eitajaa ( Alijunaiki : repartir ) waima süküwaipa tü eitajaaka,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eitajaa ekülü Eitajaa kepein Eitajaa oujolü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süpüla anachoinjatüin wane eitajaa che'kü wanawainjatüin shia, süpüla kamuinjatuin süpüshua tü wayuirukana",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wane süpüla eitajulinjachin nia, che'kü : nütüjüin jachin anataa süküwaipa wane kassa, ematüin jachi nenajünapa, kamaneeijachi, atüjuin jachi ayatawa süma waima wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Eitajaa Mürülü nümüin nüpüshii wayuu müinka na'in nüchon, nüsipa jee nuwalayu chii wayuukai apütüshii anaa süpüla nüpüshii nitajuin nümülüin süpüla süwashiruin nüchipüna",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ejejerawaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ejejerawaa (alijunaiki: susurrar) Wanee ejejerawaa Shia aashajirawaa jayatta suluu ache'ee suulia saapajüin wanee pütchi yalejeeru,wayuu__wikipedia_guc__2025

¿Kasatüü Ejejerawakaa? Tü ejejerawakaa Shia aküjaa wanee pütchi suluu ache'e,wayuu__wikipedia_guc__2025

Shi'ipajee sukuwa'ipa Susurrar,wayuu__wikipedia_guc__2025

Facebook,wayuu__wikipedia_guc__2025

Facebook shia wanee waleketpülee süpüla antiraaya sümaa po'lootuashaanain shikii miyonniirua ka'yataayakalü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesü süpüla sü'ttaain wayuu eeyaakalüjeene'e atijain mojukuu müsü ashajaa süka komputatoora,wayuu__wikipedia_guc__2025

Iruwama'a,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Iruwama'a (alijunaiki: chicha de iruwa) iruwama'a wanee shiküimpala wayuu , ainjünüsü süka irua, tü iruwaka suchón wu'nulia sulujattü woumain Wajirü? sumaa wüin jee shira süchira pa'a ottamüsia shira süchira kaula,",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ishisü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ishisü (alijunaiki: Croton punctatus) Wunu'u ishisü eittaanü shiroku wüin je müsi'iya shiroku yootsü, anasü süpüla alii ale'e",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eesü tü kalaipanakat eesü tü kepisuutakt je misi'iya tü kiinouttakat sünain süpüshin tü wunu'u ishisükat,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Ishisüka watta saa'li tü kasaa wünülia ishika müinka maa'rawiya , ichii juyaa , shiira sürulaa aiipia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jackeline Romero Epieyuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jackeline Romero Epieyuu (Jemeisü cha'aya sulu'u tü mmakalü Kashushimana, 24 nükalia kashikai akoosto'u so'u tü juyakalü 1976 - Barranquilla, anaajaasü 26 nükalia kashikai peureero so'u tü juyakakalü 2024) Shia wanee jiet yala'ayatsü, anamia ma'i, kojutusu wayuu sutuma saa'u wakua'ipa",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jaishi,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jaishi (alijunaiki: Batata ipomea) tü jaishika wane apünajüshi , tü süülika wattasü antuin , yotusü saaka potshi, tü süchon muska sain paapaa, mutsiasü sütalü je sülerü püna mayasüka sain ekei ishoin, püsiasü, nutüma wayuu nikuin sümaa ichii",wayuu__wikipedia_guc__2025

Je'yutse,wayuu__wikipedia_guc__2025

Juyakua Jeyutse Je'yutse (alijunaiki: Heliotropium angiospermum) Sünülia natuma na atüjaka ayaawataa sünülia wunu'upanaka shia Heliotropium angiospermum,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü makaa anülia shia wanee wunu'u anasü süpüla shunui,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü wunu'ukot müsüska sa'in süsi je'yulu, jouutsü tü shia juyapü, achajaanüsü shia sutuma wayuu süpüla süsïnjatüin tepichi eekai shunulin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü ju'uralaaka anasü süpulaa tü wayuu ekain ayüliin süchuu, alakajunuinjatü otta müsia jia anasüu süpulaa tepichi ekain pülaijuin",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jiisolü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü jiisokkat she'e palaa je müsi'iya wüin jamatsü, atpajünüsü sutuma wayuu süpüla ekünaa jemetsü ma'i sümaa roo, anasü ma'i suulia shi'iruku paa'a",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jimo'olu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jimo'olu (alijunaiki: niña) tü jimo'otka shia wanee jintulu alütsü süpüla majayüla,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü jimo'otka sümaasü soushi sünain kasa supushuwa'ale: Makatka ja'in wanee alapajaa, ayaata, sünain ashijawaa, aja'itaa, ekirajünüsü sünain aainjaa süi otta müsia sünain einaa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Kasa ekirajünaka anain wanee jimo'olu Yonna Tü jimo'otka ekirajünüsü sünain nnojolüintüin motüin sa'in wakuwa'ipaka waya wayuukana, süpüla kajutuinjatüin naya sümüin wayuu supushuwa'ale",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jolo,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shiküin wayuu Jolo ¿Kasa tü jolo sümaka wayuu? Jolo shia wanee shiküinpala wayuu, akumajünüsü süka püla'ana , eekai wuittüin irolüin jee ai, jolopa shia kasuusu so'u",wayuu__wikipedia_guc__2025

"¿Jamüsü sukumajia jolo? Ayaaijünüsü püla'anaka , eekai wüittüin jee irolüin eittaanüsü sünain oosojoo süpüla ka'i maaka piama jee jarai ka'i eepünalee josoin shia maaka shukenüin checheshanüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jamüsü süla'akajayaa tü joloko? Josopa tü püla'anaka maaka sainjünüinjatüin suka püla'ana , eesü sainjünüin suka ai , chekusü jososhanüin shia, amolojunusuu , apolojunusu wüin suluu wanee wushu , ajurulüjanüsü saaka yotchón wüin jemian tü joloko , eitana müsüjaa shia saaka tü wuin polootoka , ajurulüjünüsü , maayasüjaa polotoshanüin shia , e'itanüsü süchira pa'a saaka , süchira kaula , nnojolüin tü , e'itanüsü leechii pooteka , leechi wotsakalü tü sukumalaka alijuna , eesü eekalü akakajüin shia suka suukara , eesü eekalü e'itain iichi saaka",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jaralü asakaa jolo? Jolo asünüsü sünain jain sutuma laülayuu, jee tepichichein sünain jemian shia, tü joloko jemetashanasü , kaüsüsü tepichi jee laülayuu eekalü asüin shia weinshi, jolo eesü süpüla suu'ujünüin aliuka , jee wattachòn süpüla süsünüin wattawai sutuma tepichi jee laülayuu , ootamusia wayuu eekalü asajüin shia, anashanüsü sütapaa tü tepichicheinkalü sutuma tü joloko",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jontoroyooi,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jontoroyooi (alijunaiki: ?) shiaa tuu suchonkak wunuu jontoroin tu atalatuyekak say wayuu sunain miiraa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ju'uluku jukuwa'ipa kamaneewa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ju'uluku jukuwa'ipa kamaneewa: Kojutusu tü kamanewaakalü jutuma wayuu, anasü pütchi nümüin wayuu kamaneekai, kamaneeshi ain münüshi",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Ekirajünüshii wayuu jünaijee tepichiiwaáya jünain asakaa wayuu jünain pansaawaa asouttia namüin wayuu laülayuu nnojoliire nasaküin, wayuu malasü münüsü eekai mamanein, kachuntiawaisü asakiaa natuma wayuu namüin laülaayuu: Jukuwa'ipa asakia Jamaaya taata",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jamaaya ta'laüla,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jamaaya tepaya,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jamaaya tawala,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jamaaya walee,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jamaaya tashimia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jamaaya taanee,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jamaaya machon,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jamaaya maatein,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jamaaya nii wairü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jamaaya jintulaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Jamaaya jintülee,maimane",wayuu__wikipedia_guc__2025

kojutusu natuma wayuu tü pütchikalüiruwa süpüla kamalain namüin na aapaajüshiikana,wayuu__wikipedia_guc__2025

Juluwa'a,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Suyakuwa wane wünu kanüliasü Juluwaa chaya wuimpumuin ipapüle Juluwaa Shia wanee wunu yütcheinsü supana,otta tü suchonkot ishoosu,ishisümain tü suchonko músia tü supanakat shikuin anner sumaa kaula, je otta tü suuralakat wunu anas supula alakajuna á awalaasü ayulii sutuma",wayuu__wikipedia_guc__2025

Junuunai,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Junuunai Wainma si'ipapa'a tü junuunaikat eesü junuunai eekai mottsoin eesü junuunai eekai miyo'uin otta eesü eekai müttsiiyain je eekai malokkatüin, wainma anakat amüin tü jünuunaikat,che'ojaasjü ma'i wamüin tü jünuunaikat süpüla anainjatüin tü attieekat",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jutkataa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jutkataa (alijunaiki: reunidos) Akotchojirawaa sünain anaataa wakuwa'ipa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Kasa jutkataaka anain na wayuukana Sünain asaa kepein Sünain alapajaa Sünain aapajawaa Sünain ayanamajaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

A'laülaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

A'laülaa (alijunaiki: tío) Alaülaa munüshi chi'i wayuu anaatakai nukua'ipaa otta sukua'ipa kasachiki ala'atakaa sümüin wapushii,wayuu__wikipedia_guc__2025

Chi'i alaülakai niki'rajüin waya'a sünain tü wakua'ipajatükaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Kajutushi watuuma e'pünalee ni'a,wayuu__wikipedia_guc__2025

Alhuliya Sawara Arabu Demokratika,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Alhuliya Sawara Arabu Demokratika (RASD), nisqaqa Aphrikapi huk mama llaqtam, llaqtam pachantinpi",wayuu__wikipedia_guc__2025

Alo'ukeemasü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Alo'ukeemasü (alijunaiki: ) wane motsosü su'ulia, jouutsü yotüin süpa'apünaa mma eekai icheshiin, anasü ma'i suurala tü aloukeemasükat süpüla tepichi eekai shunulin, opoolojünüsü tü suurakat süpüla süsüinjatüin shia",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ana María Campos,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ana Mariia Kampo wanee jietrü yalayatsü süpüla tüü taashinjatüin Wenesueela,wayuu__wikipedia_guc__2025

Anülü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Anülü (alijunaiki: Telar) shiia wanee ayatawajatkaa supüla eiina kulüka, ainjunusu sukaa wunuu siia kuchuwera siia ees supüla ainjushi sutuma Wayuu siia sutuma ainjusuka mioü sutuma alijuna",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Sulü sukuwaitpaa Wayuu apanusu supüla ainjaa suii siia Susu ainjushi soou, tü makaa ekirajanusu jintulüiwa ma'apan mioüpaa atijusu shimiwa",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü shiyatain jieyuu kajamüin suchonñu waleker sumaiwa, tü jintutko ekirajanusu sut'tapa so'ü Majayula sutuma soushi, yalaa sulü asürutna atijasu kassa so'ü sukuwaitpaa Wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Apüralaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Apüralawaa suulia kasa eekai na'inrapü'üin makatka asaa yootshi je müshi'iya nükaijapü'üin yüi otta müshi'iya müleka eere wane ayuuli nünain apüralaashi suulia ekaa eküülü eekai süpülaji'irüin tü ouutsükat nuulia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Otta wayuu no'oojüle wunu'u lania,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ashajaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

ashajaa (alijunaiki: escribir) wane akuwa'ipa nutuma wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

ashajaa : nutuma wayuu spulaa hatija ejectaa paala wayuu nümaiwa noojoishi átijaan ashajaa sünaimuin tü kaii nukirrajakalu Sunaii karralouuta,wayuu__wikipedia_guc__2025

Cheeke,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Cheeke (alijunaiki: Cheque) Shiia wanee karalo'uta kanüliasü neerü'majatü, aküjunüka sutuma wanee wayuu/alijuna supüla awalaja wanee kassa juyalaa, tü makaa ashajunusu supüla ayulaa neerü sulüje kuwenta anajunaka sulü wankoo",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Chii kamanakai kuwenta nushajüin tü karalo'uta cheeke supüla niü'lüin neerü sulüje wankoo; siia eesü supüla nuwalajain wanee juyalaa sumüin waneeyan Tü cheekeka shiia wanee karalo'uta kajutka supüla ainja türansaksion sulü wanee wankoo, apünusu sumüin kamüinjachikai nutuma chii ashajaakai tü cheekeka sumaa nüiki sumüin wankoo supüla niü'lüin neerü sulüje",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eemerawaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Wayuu eemeraasü Eemerawaa (alijunaiki: descansar) wane wayuu eemeraasü weinshi süchikejee a'yatawaa, süchikejee wane kasa eekai sa'inrüin paala, makatka tü arüleejaaka mürülü, ousaa apainru'u, aja'itaa wuin otta kasa eekai mapüsain atuma wane wayuu",wayuu__wikipedia_guc__2025

Eemioushi,wayuu__wikipedia_guc__2025

shemioushe miichi Nemioushi ma'leiwa: süpülapüna süpüshüa tü yajatka molüü eesü tü eemioushi nünainjejatka chiira mioushikai chakai iipüna jeijasüü nümuin wayüü yalain nuturulape ma'leiwa süpüla niruinjatuin tü nüpülainka,wayuu__wikipedia_guc__2025

otta müsüja eemioushi tü nünainjejatka kaikai sülatapa siirüma nüpünapüna,wayuu__wikipedia_guc__2025

etasü eemioushi sunainjejatka tü wunuliaka,wayuu__wikipedia_guc__2025

jemusia natüma wayüü eesü eemioushi tu e'iyalaka sunainje wayüü miichi jee mülülü,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eetaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

Eetaa (alijunaiki: vómito) eetaa shia tüü mujulee tüü ale'e sumuin weküinka,wayuu__wikipedia_guc__2025

Epeyüi,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Epeyüi Chi epeyüikai saashi wayuu laülayuu kalaira, epeija'waishi sümüin majayütnüü eekai süttüin sulu'u paü antawaiyaashi ma'aka na'in wane wayuu jima'ai eekai müliain shi'ire wane jierü sünain amüraaja, shi'ireejatü ne'e nümeejüin tü jietakat süpüla niküin shia wattamüin",wayuu__wikipedia_guc__2025

Epinayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Epinayuu shia wane su'uluku tü e'irukuu eekat na'aka naa wayuukana,wayuu__wikipedia_guc__2025

Iruwa,wayuu__wikipedia_guc__2025

"iruwa Iruwa (alijunaiki: vitex compressa) Wane wunu miyo'u ma'i suttia wayuu laülaayuu yuuicheinsü tü süchonkat, jemetsü ma'i tü süchonkat aimajünüsü sutuma wayuu laülaayuu suulia sütpajüin shia wüchi otta müsi'iya müraüt eekai eein ne'e otta shia kasalajanasü sütpajüle wayuu ne'e eekai eein",wayuu__wikipedia_guc__2025

E'ewaisü tü laülaayuukat sünain a'atapa sa'uu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Wane eküülü anasü ma'i tü iruwakat ansü sütalu'upüna tepichi sutuma jemetsü ma'i shia sümaa ka'ulachira je pa'achira,wayuu__wikipedia_guc__2025

Isirachon,wayuu__wikipedia_guc__2025

"sùsii isirachon Isirachon, eesü wane'eya sünülia sütüma wayuu, shishira yolüja otta ishirachon (alijunaiki: Maraquita cascabelito, otta natüma na alijunaatüjashikana clotaria juncea) wane wunülii, joüchon , kasiisü sünaa maloüka, ennajünüsü sünaije tü isira sünainka, wane jouchon süchon keishirasü süwawalapa tü joutaika",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jaarü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"jat asiyeewa oujolu Jaarü (alijunaiki: Jaara) Putchi jekett, Siaa wayuu wuin, okotushi",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü jaarüka akumaala sutumaa alijuna nüsiyesü chií alaula asünalut oujolu, okotushii jee kojosü chii wayuukai kajarainshii sulii nuttuin wanülü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Jawaapia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jawaapia Jawaapia (alijunaiki: Melochia crenata) Jawaapia münüsü tü sünu'uyakalüirua wayuu keerapa shia asirujuushin otta oko'ojuushin awayajünüsü süpüla ka'i süpüla josoinjatüin shia süpüla aikkünaa sümüin wayuu cheojaakat amüin Jawaapia Akümajushi Sütuma Wayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Tü Jawaapiakalu Anaasü Süpula Süsuin Ee Shiiwalayüluin Majayüluin,wayuu__wikipedia_guc__2025

Je'episiya,wayuu__wikipedia_guc__2025

Je'episiya Je'episiya (alijunaiki: Morado),wayuu__wikipedia_guc__2025

Jumu'u,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shiaküa wattaje wunülika jümü shiakua wattaje jümü'ü Jumu'u (alijunaiki: Guasimo, Guazuma) wunülika tü , jaapü, jouiwa süchon wuitüsü, kettapa süpüla shikünuin ratunatalüsü",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Waima saanasian tü wunülika , epinase, anasü süsüin wayü ekei kalechen süchü, ekei ayülyin sülerüpaüna",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Süpüla süsünuin tü jümü'üka, aakajünüinjatü tü süsaka ( corteza ) alakajünüsü , ayü'üla müssia wane sü'üwuise ishosü shira, asüna müsia shia",wayuu__wikipedia_guc__2025

"Shiakua susii jumu'u Tü süchonchenka, eküunünüsü püsiasüsü, otta saamtüisü nüpüna, anasü eemerawa nüpüna",wayuu__wikipedia_guc__2025

Ajujawaa,wayuu__wikipedia_guc__2025

atunkesü jietchon Ajawajaa (alijunaiki: bostezar) tü ajawajaawaka apüsü sümüin türaa wayuu eka'i atunkein aa'in,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ajawajaashi wayuu akulajapa na'in,wayuu__wikipedia_guc__2025

Esü süpüla ajujain ekai chiira o'utuin jamü,wayuu__wikipedia_guc__2025

"tü mürütka ajujasüya müinka sa'in annerü, ka'ula, pülikü",wayuu__wikipedia_guc__2025

Emiirua,wayuu__wikipedia_guc__2025

Shia tü wachon chiiruajatkat shimiirua tü epayaakat,wayuu__wikipedia_guc__2025

Emiirua türa münüsü sütüma wayuu eepünaale shia waraittüin,wayuu__wikipedia_guc__2025

Irolu,wayuu__wikipedia_guc__2025

"Tü Pütchi irotsü , Shia tü wamaka sumüin tü wüita'yülikat kasa, tü pünajuika ,müin Sain tü pitshushi , otta sümuin tü sikikat ,",wayuu__wikipedia_guc__2025

Iwanalu'u,wayuu__wikipedia_guc__2025

Iwanalu'u (alijunaiki: ) suwala'ata sünülia iwanaalaja,wayuu__wikipedia_guc__2025

Wane sunu'uya wayuu laülaayuu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Wunu'ukat tü anasü süpüla so'oojüin tepichi eekai kerain sutuma ajapüüin shia,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ji'rupu,wayuu__wikipedia_guc__2025

Ji'irupu Tü ji'rupukat wane junuunai jouuchein jouutsü juyapü sa'aka mojuui otta miichipa'a otta eere wainmain paa'a wainmasü tü ji'rupukat,wayuu__wikipedia_guc__2025

Jiirawai,wayuu__wikipedia_guc__2025

"susii jiruwai Jiiruwai (alijunaiki: parcha capparis pachaka) Shia wane wunülii, muloü, wuittüsü, kachoüsü , süsii kasüsü, eküunüsú süchon, püsiasü",wayuu__wikipedia_guc__2025